PËR CILËT PUSHTETMBAJTËS ËSHTË FJALA
Opozita në pushtet
Taksimi i bizneseve që po dëgjohet muajt e fundit, sidomos në fushatën elektorale, se është e padrejtë t’u vihet taksë tregtarëve privatë, këngëtarëve, dentistëve, mjekëve etj., etj., ka çuditur jo pak njerëz. Për më tepër ky problem shtrohet pikërisht kur PSP po paraqet zërin e saj për një qeveri në një vend me një ekonomi të tregut, ku taksimi është mjeti kryesor për mbushjen e arkës së shtetit.
A mund të ketë ekonomi të tregut pa taksa? Sigurisht që jo. Taksa është një barrë fiskale e njohur që nga shekujt e kaluar, një tatim që paguhet me ligj në dobi të shtetit. Taksat vendosen sipas vlerës së fitimit, sidomos atij neto. E drejta fiskale ka disa kritere për vendosjen e taksave. Një nga kriteret bazë është drejtësia, sipas të cilës barrat tatimore duhet të shpërndahen mes paguesve sipas aftësive paguese të secilit. Një tjetër kriter është padyshim lehtësia, d.m.th. taksa duhet të jetë e tillë që të paguhet kollaj nga ai që e jep. Më tej taksa duhet të jetë me leverdi për arkën e shtetit, jo aq e rëndë sa ta bëjë të vështirë pagesën. Në thelb të kësaj të drejte fiskale qëndron fakti se taksa vendoset mbi një fitim ose një pronë, ajo vendoset mbi ata që fitojnë e posedojnë dhe nuk është për t’u marrë nga buka e gojës së varfanjakut.
Aq më shumë është e qartë se privatët (vështirë t’i quash nga biznesi apo nga fitimi i tyre, pasi më i vogli fiton sot sa 15 mjekë e po aq arsimtarë) nuk duhet të preken në minimumin e jetesës nga taksa e tyre. Ata thonë se fitimi i tyre është i vogël. Kjo do të thotë se taksat për fitime të vogla duhen ulur, por jo hequr. A mund të thuhet se dentisti apo këngëtari i taksuar duhet mbrojtur, kur merr për një dhëmb apo për një mbrëmje sa të ardhurat e disa familjeve në muaj? Në qoftë se shteti nuk takson këto fitime, kush do ta mbajë barrën publike?
Nuk është çudi që përfaqësues të forcave të djathta e paraqesin si popullore heqjen e taksave për këtë kategori, sepse kështu kërkojnë të tërheqin vota të shpejta. Por është çudi kur të njëjtën gjë e thonë edhe socialistë, duke harruar se shteti nuk mbahet me dëshira, por me të ardhura. Të jesh për privatizimin dhe për ekonominë e tregut do të thotë të jesh edhe për taksimin e fitimit privat. Përndryshe krijohet një ekonomi parazitare që pasurohet në kurriz të shumicës që punon me rrogë.
Është folur shpesh për pabarazinë e sotme: një mjek, një arsimtar, një punëtor nuk marrin sa për të mbyllur muajin, ndërsa në krahun tjetër ka njerëz që fitojnë shumëfish dhe deklarojnë pak ose aspak. Pikërisht këtu duhet ndërhyrja e shtetit me ligj, kontroll e drejtësi tatimore. Nuk mund të ketë shtet social pa tatime. Nuk mund të ketë shërbime publike, shkolla, spitale, rrugë, rend e administratë pa barrë fiskale të shpërndarë drejt.
Pra pyetja mbetet: për cilët pushtetmbajtës është fjala, për ata që duan një shtet normal apo për ata që në emër të lirisë së tregut duan liri nga detyrimet? Kushdo që synon të qeverisë duhet ta thotë troç nëse mbron interesin publik apo privilegjin e grupeve të pasura.