PARTIA SOCIALISTE PAS ZGJEDHJEVE NË SHOQËRINË PLURALISTE
REFLEKSIONE
PARTIA SOCIALISTE PAS ZGJEDHJEVE
NË SHOQËRINË PLURALISTE
Nga doc. Zef Mazi
Editoriali i së hënës i të përditshmes sonë ngriti me të drejtë e me vend problemin e shndërrimit e reformimit real të Partisë Socialiste në një forcë politike të aftë e të denjë për të luajtur rol aktiv në shoqërinë pluraliste të Shqipërisë. Ky është një problem i madh i PSSh dhe të ardhmes së saj. Po kështu është edhe një problem me rëndësi për të gjithë vendin tonë, për aktualitetin dhe të ardhmen e procesit pluralist e demokratik, sidomos në kushtet e fitores së PD-së në zgjedhjet e 22 marsit dhe mundësinë reale të partisë së fituar për të formuar qeverinë e re. Duke qenë se ky problem i PSSh në këtë fazë e kalon karakterin e një çështjeje thjesht të brendshme të saj, por prek, në kuptimin më të gjerë, të sotmen dhe të nesërmen e vendit, mendoj se ai kërkon refleksion jo vetëm brenda forumeve të PSSh-së, po edhe në opinionin e gjerë të shoqërisë sonë. Refleksioni që po paraqes këtu nuk bëhet thjesht për interesat e Partisë Socialiste, por për interesat e demokracisë e të pluralizmit politik në Shqipëri.
Nuk u prononcova për këtë çështje menjëherë pas zgjedhjeve. E kam shmangur çdo prononcim publik për të lejuar një refleksion të qetë e të pavarur nga tronditja e votimit. Tani, disa ditë pas zgjedhjeve, me gjakftohtësi mund të thuhet se PSSh doli nga zgjedhjet një forcë e humbur, por jo e shkatërruar; e goditur, por jo e asgjësuar. Humbja e saj është e rëndë dhe me pasoja të thella, por nuk do të ishte reale të mos shihej se ajo mbeti ende një forcë e madhe politike, me bazë të gjerë shoqërore e me votë të konsiderueshme. Përmasat e kësaj humbjeje dhe mundësitë e mbijetesës së saj politike duhen parë me sy realist, pa retorikë e pa iluzione.
Sipas të dhënave të deritanishme, në Parlamentin e ri Partia Socialiste do të ketë rreth 38 për qind të deputetëve. Kjo nuk është pak. Është një numër që i jep asaj peshë reale si opozitë. Për më tepër, në shumë zona të vendit ajo ka ruajtur struktura, lidhje e ndikim shoqëror. Në këto kushte, detyra nuk është vajtimi i humbjes, por kuptimi i saj dhe nxjerrja e përfundimeve politike, organizative e morale.
Ka mjaft nga ata që mendojnë se humbja e PSSh erdhi thjesht sepse ajo humbi pushtetin dhe jo sepse kishte humbur besimin. Kjo do të ishte një analizë e varfër. Besimi i një pjese të madhe të popullit u thye jo vetëm nga trashëgimia e PPSH-së, por edhe nga mënyra se si PSSh nuk arriti të bindë se ishte e gatshme të ndahej qartë e pa ekuivok me të kaluarën, të pranonte përgjegjësitë e veta, të hiqte dorë nga arroganca e strukturave të vjetra, të çlirohej nga burokracia e nga mendësia e sundimit, dhe të ofronte një program bindës reformash të shpejta, konkrete e të ndershme.
Në këtë kuptim, humbja elektorale duhet të shërbejë si shans historik për transformim. Nëse PSSh do ta përdorë këtë moment për t’u reformuar realisht, për të hapur veten ndaj mendimit ndryshe, ndaj debatit të lirë, ndaj vlerave socialdemokrate moderne, ajo mund të mbetet e nevojshme në jetën politike të vendit. Nëse jo, ajo rrezikon të mbetet peng i vetes, i së kaluarës dhe i mekanizmave që e kanë diskredituar.
Një problem themelor është marrëdhënia me pushtetin. Për një kohë të gjatë, struktura e partisë dhe e shtetit kanë qenë të pleksura. Kjo krijoi deformime të rënda. Në shoqërinë pluraliste partia nuk mund të jetë më shtet, as shteti parti. Kjo e vërtetë duhet pranuar jo vetëm formalisht, por në kulturën politike, në mënyrën e funksionimit të forumeve, në përzgjedhjen e drejtuesve, në raportin me administratën, me sindikatat, me mjetet e informacionit.
PSSh duhet të mësojë të jetë opozitë. Opozita nuk është as sabotim, as revansh, as demagogji. Opozita demokratike është kontroll publik, alternativë politike, mbrojtje e interesit qytetar, kritikë e argumentuar dhe gatishmëri për përgjegjësi qeverisëse kur ta kërkojë vota. Nëse PSSh do të dijë ta luajë këtë rol, ajo do t’i shërbejë jo vetëm vetes, por edhe konsolidimit të sistemit pluralist.
Natyrisht, reforma nuk bëhet me deklarata. Ajo kërkon njerëz të rinj, mendësi të re, program të qartë, distancim të sinqertë nga praktikat e vjetra, transparencë dhe përgjegjësi publike. Kërkon që brenda partisë të mos mbytet mendimi kritik, të mos mënjanohen ata që flasin hapur, të mos mbahen si dekor figurat e reja ndërkohë që vendimmarrja reale të mbetet në duar të vjetra.
Ka ardhur koha që Partia Socialiste të përcaktojë qartë identitetin e saj në të majtën demokratike europiane. Kjo nënkupton ekonomi tregu me përgjegjësi sociale, shtet ligjor, liri politike, zgjedhje të ndershme, respekt për pronën, mbrojtje për shtresat e dobëta, integrim europian dhe kulturë kompromisi demokratik. Çdo paqartësi e zgjatur në këtë pikë do të ushqente mosbesimin e shoqërisë.
Në fund, nuk duhet harruar se një pjesë e mirë e elektoratit të saj nuk votoi për nostalgji, por për pasiguri, për frikë nga e panjohura, për mungesë alternative të qarta në mjedisin e vet shoqëror. Kjo shton përgjegjësinë morale të PSSh-së që të mos i mbajë këta njerëz peng të së kaluarës, por t’i ndihmojë të orientohen drejt një të majte moderne, evropiane e demokratike.
Këto ditë kërkojnë qetësi, përgjegjësi dhe kurajë për t’u përballur me të vërtetën. Sa më shpejt ta bëjë këtë Partia Socialiste, aq më mirë do të jetë për të dhe për Shqipërinë.
(Vijon në faqen 3)