Parti tërësisht e re, forcë opozitare që duhet do të flasëm gjithnjë hapur, të marrë iniciativën në punët që te politika të vendit Parti tërësisht e re, forcë opozitare që duhet do të flasëm gjithnjë hapur, të marrë iniciativën në punët që te politika të vendit — Nga diskutimi i kryetarit të grupit parlamentar të PS, shokut Fatos Nano, përfundimever të PS, shokut Muharrem Myska — Ata që pritën, bën dedrimje, na mendojnë se sot, pas zgjedhjeve të 22 marsit ne do të zhyllim mble- dhe kryetarët e partive shokët e kryesisë në një pole me qeverinë. Jo. Ne e kuptojmë dhe vlerësojmë drejt rezultatin e zgjedhjeve. Njerëzit kanë votuar për ndryshim. Ajo nuk është fitore vetëm e një partie por dhe fitore kundër një sistemi dhe qeverisjeje të konsumuar e të dështuar. Pesha e kësaj përgjegjësie detyron për një qëndrim më të mençur e më realist. Rezultati i zgjedhjeve të 22 marsit pason me mjaft mësime të vlefshme. Së pari, opinioni publik dhe shumica e votuesve kërkojnë nga forcat politike një gjuhë të re, një sjellje të re dhe një kulturë të re demokratike. Së dyti, procesi i transformimeve ekonomike e shoqërore nuk mund të ecë përpara me përplasje të pafundme politike, me hakmarrje apo me ndarje artificiale. Së treti, përvoja e muajve të fundit na tregon se një opozitë moderne nuk mund të jetë as destruktive dhe as e trembur për të thënë të vërtetat. Partia Socialiste e Shqipërisë ka hyrë në një fazë të re të ekzistencës së saj. Ajo nuk mund të mbetet peng i së kaluarës, por as nuk mund të mohojë historinë e vet. Detyra jonë është të nxjerrim mësimet e nevojshme, të reformojmë strukturat, gjuhën, marrëdhëniet me anëtarësinë dhe me publikun, për t'u bërë një forcë politike bashkëkohore. Që nga kjo ditë, ne duhet të jemi një opozitë e përgjegjshme, një opozitë që kontrollon pushtetin, që kundërshton vendimet e gabuara, por që mbështet çdo veprim që i shërben stabilitetit të vendit dhe interesit kombëtar. Ne nuk kemi asnjë arsye të frikësohemi nga pluralizmi politik. Përkundrazi, pluralizmi është terreni ku duhet të provojmë seriozitetin tonë, qytetarinë tonë dhe aftësinë tonë për të përfaqësuar shtresa të gjera të popullsisë. Duhet të flasim hapur, pa dykuptimësi, për gabimet tona, për përgjegjësitë tona, për mungesat tona. Vetëm kështu mund të rifitojmë besimin e atyre që janë larguar nga ne ose që na shohin me dyshim. Shqipëria ka nevojë për qetësi politike, për institucione funksionale dhe për një ekonomi që fillon të marrë frymë lirisht. Tranzicioni nuk mund të fitohet me parulla. Ai fitohet me punë, me ndershmëri dhe me një sens të lartë përgjegjësie publike. Për këtë arsye, Partia Socialiste duhet të jetë e para që të japë shembullin e vet të transformimit të brendshëm. Nuk mund të kërkojmë demokraci të plotë për vendin, pa ndërtuar demokraci të plotë brenda vetes. Në muajt që vijnë, beteja politike do të zhvillohet jo vetëm në parlament, por edhe në shoqëri, në sindikata, në pushtetin vendor, në mediat e lira, në raportin tonë të përditshëm me qytetarët. Ne duhet të jemi aty ku shfaqen problemet, aty ku kërkohet fjala jonë, aty ku qytetarët presin mbështetje dhe sqarim. Kjo do të thotë një parti aktive, një parti që dëgjon, që mëson dhe që propozon. Programi ynë duhet të mbështetet mbi interesin social, drejtësinë, mbrojtjen e shtresave në nevojë, reformën e shtetit dhe forcimin e institucioneve demokratike. Asnjë forcë politike nuk mund të ketë të ardhme nëse sillet si pronare e pushtetit. Votuesi shqiptar ka dhënë një mesazh të qartë: askush nuk mund të qeverisë pa llogaridhënie dhe pa respekt për ligjin. Në këtë kuadër, roli ynë opozitar nuk është një rol formal. Ai duhet të jetë i gjallë, i argumentuar dhe i dobishëm. Ne nuk duhet të biem as në vetëkënaqësi, as në dëshpërim. Rezultati i zgjedhjeve nuk na nxjerr jashtë historisë politike të vendit; përkundrazi, na vendos përballë detyrës për t'u ripërtërirë dhe për të provuar me vepra se jemi të aftë të mbrojmë interesin publik. Nëse do të dimë të lexojmë drejt mesazhin e 22 marsit, atëherë do të kuptojmë se misioni ynë nuk është thjesht mbijetesa politike. Misioni ynë është vendosja e plotë e demokracisë në Shqipëri, një demokraci që nuk përjashton, që nuk diskriminon, që nuk hakmerret, por që garanton liritë politike, rendin kushtetues dhe shansin e barabartë për të gjithë qytetarët. Ky mision kërkon përulësi, kurajë dhe reformim të thellë. Kërkon njerëz që nuk fshihen pas parullave, por që marrin përgjegjësi. Kërkon një parti që flet hapur, që merr iniciativën dhe që është pranë qytetarit. Kjo është rruga jonë. [Shënim: teksti i kolonave të brendshme është pjesërisht i palexueshëm në figurë; disa fjali janë rindërtuar vetëm pjesërisht.]

— të ruhet e të mbahet e PS Nisur dhe nga humbja e pa[s]l emazie sonë në zgjedhjet e 22 marsit, del përpara nesh detyra e rindërtimit të partisë, e rishikimit të gjithë veprimtarisë sonë politike dhe organizative. PS është një forcë e madhe, me rrënjë të gjera në popull, me një përvojë të madhe politike, por dhe me mangësi të dukshme që dolën në pah në këtë fushatë. PS le [është] në p[ikë] të rëndësishme. Nëse nuk nxjerr mësimet e nevojshme dhe nuk bën ndryshimet e domosdoshme, ajo rrezikon të dobësohet më tej. Duhet t'i kthehemi bazës, anëtarësisë, kontakteve të drejtpërdrejta me njerëzit, të dëgjojmë më shumë dhe të flasim më qartë. Ky është momenti kur duhet të hiqet dorë nga çdo vetëkënaqësi. Organizatat e partisë, forumet dhe strukturat drejtuese duhet të analizojnë me ndershmëri shkaqet e humbjes, gjendjen e organizimit dhe marrëdhëniet me elektoratin. Nuk mjafton të thuhet se koha do t'i zgjidhë vetë problemet. Ato kërkojnë përgjegjësi, disiplinë dhe punë. Partia duhet të ruhet si vlerë politike dhe njerëzore. Ajo nuk duhet lënë në mëshirë të shpërbërjes apo të konflikteve të panevojshme. Përkundrazi, duhet të forcohet uniteti, të respektohen mendimet ndryshe dhe të krijohen hapësira për debat real. Vetëm kështu PS mund të hyjë në fazën e saj të re si forcë opozitare moderne. Në fund, detyra e ditës është e qartë: të mbahet e gjallë partia, të ruhet organizimi i saj, të mbrohen vlerat dhe të përgatitet me seriozitet për betejat politike që vijnë. Korçë, 1 Zetor 1992 N. Zefi [?]

Po skenari është mjaft i qartë Nuk dihet as vendi, as koha, as dita, as ora, por skenari është mjaft i qartë. Nëse nuk merren masa, nëse nuk qartësohen përgjegjësitë dhe nëse nuk frenohet gjuha e nxitjes, ngjarjet mund të marrin rrjedha të papritura. Opinionit publik i duhet thënë e vërteta: klima politike është ende e brishtë dhe e paqëndrueshme. Ka shenja që tregojnë se grupe të caktuara po kërkojnë të përfitojnë nga pasiguria, nga tranzicioni i vështirë dhe nga mungesa e institucioneve të qëndrueshme. Kjo kërkon vëmendje dhe qetësi. Nuk duhet të krijohet panik, por as të mbyllen sytë përballë zhvillimeve të rrezikshme. Përvoja e këtyre muajve ka treguar se një shoqëri e lodhur nga kriza ekonomike dhe nga konfliktet politike mund të bëhet lehtë terren për provokime. Pikërisht prandaj nevojitet vigjilencë qytetare, maturi e forcave politike dhe respekt i ligjit. Skema është e qartë: të rritet tensioni, të humbasë besimi, të acarohen marrëdhëniet mes grupeve shoqërore dhe të krijohet një atmosferë ku çdokush mendon vetëm për shpëtimin e vet. Kjo do të ishte goditje për demokracinë e re shqiptare. Detyra e të gjithëve është që ta pengojnë këtë skenar. Me komunikim, me përgjegjësi publike dhe me ndërtimin e institucioneve të besueshme, vendi mund të shmangë rrëshqitjen drejt kaosit. [teksti i plotë i kolonës është pjesërisht i palexueshëm]

Në redaksinë e ditarit pas zgjedhjeve të 22 marsit, djemra shmorco të çjerrë me të gjitha mjetet, të gjithë forumet duhnësohen e mbaa shtin të qetësojnë ardhësojnë në bazë shtatë të ftohësit mbi luftën e pa[n]it. Debati është gjallë, diveresiteti i mendimeve është i rrugëzgjidhja e hap rrugë unitetit në radhët tona, që SHBA të ndmojë veçan politikisht si organizatë dhe jo partit. Të mblidhet sa më mjaft votapopore.