— Intervistë e Sh. Ilir Metaj, kryetar i FRESH-it Tiranës dhënë redaksisë Dje në vendin tonë përfundoi kyçja socialiste. Që nga një forcë politike që ishte gati 40-vjeçare në pushtet, përfundimi i këtyre zgjedhjeve e nxori opozitën e parë të vërtetë dhe një faktor që do të luajë rol të rëndësishëm në jetën politike e shoqërore të vendit. Dje në mbrëmje Komisioni Qendror i Zgjedhjeve dha edhe rezultatet përfundimtare. Sipas tyre Partia Demokratike fitoi 62.1 për qind të votave, ndërsa Partia Socialiste 25.7 për qind. Përse PS e humbi? Kjo pyetje ka lindur natyrshëm për përmasat e thella të humbjes. Qysh dje në mbrëmje shoku Ilir Metaj, kryetar i FRESH-it Tiranë i dha përgjigje të para kësaj pyetjeje. Suksesi apo faji? PS pësoi këtë humbje, në radhë të parë për shkak të gabimeve të saj politike. Në qoftë se fitorja e 31 marsit 1991 ishte fryt jo vetëm i rolit aktiv të anëtarëve dhe simpatizantëve të saj, por edhe i një pjese të elektoratit që e mbështeti si forcë të stabilitetit, humbja e 22 marsit 1992 është fryt i gabimeve që ka bërë. Këto gabime janë pasojë e rolit udhëheqës që ajo pati dhe të qëndrimeve të saj përballë proceseve politike dhe shoqërore të kësaj periudhe. Po sot e kemi më të lehtë të themi? Gjatë këtyre 22 muajve shumë gjëra dolën në dritë. U pa më qartë paaftësia e saj për të drejtuar vendin në kushtet e reja. U pa mungesa e vendosmërisë për të çuar deri në fund transformimet demokratike. U pa ngurrimi për t’u shkëputur plotësisht nga e kaluara. U vunë re në kohë edhe lëkundje e pavendosmëri përballë kërkesave të kohës. Këto janë faktorë që nuk mund të mos linin gjurmë në opinionin publik. Populli e gjykon partinë jo nga deklaratat, por nga politika konkrete, nga mënyra se si ajo i përgjigjet problemeve të përditshme të jetës. Në këtë kuptim, humbja e PS është edhe humbje e stilit të saj të deritanishëm të të menduarit e të vepruarit. Për të ardhmen e saj kjo do të thotë se PS duhet të bëjë analiza të thella, të nxjerrë mësime dhe të rinovohet në çdo drejtim. (nga faqja 3)

Për radhë të parë, shumë kush ndodhet në dyzimin e fortë: a mund të emërohet president njeriu që humbi në Tiranë? Përgjigjja varet nga këndvështrimi. Nga një anë, rezultati i zgjedhjeve e ka vendosur qartë fatin politik të forcave dhe të individëve të lidhur me to. Nga ana tjetër, kushtetuta dhe përfaqësimi parlamentar krijojnë një rrugë të caktuar për zgjedhjen e kreut të shtetit. Që kryetari i shtetit të jetë simbol i unitetit kombëtar, kjo kërkon jo vetëm bazë formale juridike, por edhe peshë morale dhe mbështetje qytetare. Nëse kandidati i propozuar nuk e ka këtë mbështetje në kryeqytet, pyetja bëhet më e mprehtë. A mjafton shumica parlamentare? Apo kërkohet një figurë më e pranueshme, më përfaqësuese dhe më pak e konsumuar politikisht? Këto pyetje do të marrin përgjigje në ditët në vijim. Ajo që mbetet e sigurt është se posti i presidentit, në rrethanat e reja politike, duhet menduar me kujdes, me përgjegjësi dhe me synimin për stabilitet demokratik.

Që kryetaria e rrethit të Kolonjës, znj. A. Nushi, me propozimin e zonjës R. Hajdari, të zgjidhej nënkryetare e parlamentit, askush nuk habitet. Po me çfarë logjike u zgjodh i zoti Hysni Milloshi? E kujt është kjo zgjedhje? E pluralizmit, e kompromisit, e traditës apo e një llogarie të vjetër politike? Në diskutimin e 7 prillit u fol shumë për figurat përfaqësuese, për balancat politike dhe për nevojën e një drejtimi sa më të pranueshëm të Kuvendit. Megjithatë, vendimi final duket se i ka lënë shumëkënd të habitur. Në kryesinë e Kuvendit Popullor, përveç kriterit politik, duhej pasur parasysh edhe autoriteti moral, përvoja institucionale dhe aftësia për të përfaqësuar frymën e re parlamentare. Kjo zgjedhje me sa duket do të vazhdojë të diskutohet gjatë, jo vetëm në sallën e Kuvendit, por edhe në opinionin publik.

Veçimi nga Gazeta Vendimi na u njoftua. TANUSH MUÇAJ Lajmi që na dërgoi dje nga Gjirokastra korrespondenti ynë është i tillë: më 15 qershor do të fillojë në atë qytet gjyqi ndaj të arrestuarve të 14 dhjetorit. Mes të arrestuarve janë edhe persona të njohur për opinionin publik, emrat e të cilëve u përmendën edhe në shtypin e ditëve të fundit. Sipas burimeve të para, procesi do të zhvillohet në kushte të rregullta dhe do të ketë interes të madh jo vetëm për qytetin e Gjirokastrës, por për të gjithë vendin. Kjo çështje lidhet me ngjarjet e 14 dhjetorit, të cilat kanë lënë gjurmë të forta dhe vazhdojnë të diskutohen. Në qarqet gjyqësore flitet se dosja është voluminoze dhe se pritet të sqarohen shumë rrethana që deri tani kanë mbetur të paqarta. Nga familjarët e të arrestuarve ka pasur kërkesa të vazhdueshme për transparencë dhe për një gjykim të drejtë. Në opinionin publik ekziston bindja se ky proces do të shërbejë si provë për seriozitetin e reformës në drejtësi. (vijon në faqen 3)

Njëllojmë zëdhënës sa të Ministrisë së Mbrojtjes Urdhri për të demilitarizuar butonin nga këshillimi në Tiranë. Të gjitha mjeteve ushtarake në rrethin e Korçës iu është kërkuar të mos lëvizin pa leje të posaçme dhe të qëndrojnë në gatishmëri. Burime të afërta me komandën bëjnë të ditur se është rritur vigjilenca në disa reparte dhe se po merren masa për të shmangur çdo provokim. Mësohet se urdhri ka të bëjë me një vlerësim të përgjithshëm të situatës paszgjedhore dhe me nevojën për të ruajtur rendin e qetësinë publike. Burime jozyrtare thonë se ka pasur qarkullim informacionesh për lëvizje të dyshimta dhe për përqendrim personash të armatosur në zona të caktuara. Ministria nuk ka dhënë ende një komunikatë të plotë, por zëdhënës të saj janë shprehur se gjithçka bëhet në përputhje me ligjin dhe me interesin e rendit publik.

TREGONE PËR PRESIDENTIN REFORMATOR ATATURKU... Sfidën e fitorës e vendosën vështirë; por fillimi i largimit nga iluzionet e kohës së vjetër ishte i domosdoshëm. Gazeta të ndryshme të huaja kanë pasqyruar zhvillimet e fundit në Shqipëri dhe kanë ngritur pikëpyetje për përgjegjësitë e periudhës së tranzicionit. Komentatorë të jashtëm nënvizojnë se demokracia pluraliste nuk mund të ndërtohet pa përgjegjësi individuale dhe pa një ndarje të qartë nga praktikat e së kaluarës. Ata pyesin nëse është e drejtë që persona të implikuar në shpërdorime të përgëzohen thjesht sepse kanë mbështetur në fund procesin e ndryshimit. Në disa komente përmendet edhe figura e Ataturkut si shembull i reformatorit që e lidhi modernizimin me disiplinën shtetërore dhe me përgjegjësinë e elitës drejtuese. Kjo analogji, sado e largët, përdoret për të theksuar se reformat nuk bëhen vetëm me fjalë, por me vullnet dhe me llogaridhënie. (vijon në faqen 3)

Realiksona përllamentare As sot nuk mungoi në seancën e Kuvendit humori. Deputetët e rinj, të vendosur për të nisur punën me seriozitet, u përballën edhe me momente çlodhëse. Dikush kërkoi procedurë, dikush tjetër rregullore, e ndërkaq pushimi erdhi para kohe. Bota qesh, se të tillë janë parlamentarët tanë të rinj. E vërteta është se këto episode nuk e fshehin dot vështirësinë e madhe të fillimit të një jete parlamentare të re. Mes entuziazmit dhe mungesës së përvojës, seanca herë-herë merrte tone të çuditshme. Në sallë pati edhe replika, ndërhyrje dhe komente anësore, por në fund të gjithë ranë dakord se duhet kohë për t’u mësuar me ritmin e ri të debatit demokratik.

Sa po mësojmë në redaksinë tonë, kryetari i Partisë Socialiste të Shqipërisë, Fatos Nano, ka udhëtuar sot për në Greqi. Vizita e tij, sipas burimeve të para, lidhet me kontakte politike dhe me një seri takimesh me drejtues të formacioneve simotra. Në programin e kësaj vizite parashikohen bisedime për zhvillimet e fundit në Shqipëri, për rezultatet e zgjedhjeve dhe për marrëdhëniet dypalëshe. Nuk përjashtohet që gjatë qëndrimit të tij të ketë edhe takime me përfaqësues të shtypit. Konferenca e tij me rastin e nisjes nuk dha shumë hollësi, por u nënvizua se vizita ka karakter pune dhe se do të shërbejë për të forcuar kontaktet e PS me partnerë të huaj. Nga korespondenti ynë në Athinë priten njoftime të tjera.