Duke udhëtuar nëpër Mokër
Njerëzit e kësaj krahine janë po ata që kanë trashëguar prej të parëve ndershmërinë, mikpritjen, besën. Por në fshatrat e saj nuk e sheh fytyrën e gjallërisë dhe të gjallimit, njerëzit janë rrudhur, shumë familje kanë marrë rrugën e mërgimit.
Ne Mokrës, kësaj krahine të madhe me fshatra të shtrirë nga Shkumbini e sipërm në veri deri në Devoll e Tomoricë në jug e juglindje, i kam shkuar e i jam rikthyer jo rrallë herë. Nuk ka si të ndodhte ndryshe për një bir të kësaj treve, ku kam kaluar vitet e fëmijërisë dhe të rinisë, që për shumë arsye vazhdon të zërë një pjesë të rëndësishme të botës sime shpirtërore.
Një pjesë e rrugëve janë krejt të shkatërruara, disa janë ndrequr përgjysmë, ndërsa fshatra të tëra e kanë humbur lidhjen me qendrën. Mbeten të njëjtat male, të njëjtat pyje, të njëjtat ujëra të ftohta, por duket sikur ka ikur gjallëria. Djemtë e vajzat mungojnë, burrat janë në kurbet, gratë e moshuarat mbajnë peshën e përditshme.
Kudo të shkosh dëgjon të njëjtin refren: toka nuk mban, bagëtia po pakësohet, prodhimi nuk shitet, rruga është e vështirë, shkolla mbahet me zor, ndërsa shpresa tretet. Në shumë shtëpi gjen vetëm pleq. Dyert janë të hapura, por oborret pa zë.
Në Vërri, në Proptisht, në Velçan, në Trebinjë e gjetkë, njerëzit flasin me dhimbje për ditët e sotme. Nuk ankohen për punën; ankohen për mungesën e shtetit, për pasigurinë, për rrënimin e kooperativave pa u ngritur asgjë tjetër në vend të tyre. Të rinjtë kërkojnë të largohen, të vjetrit kujtojnë kohë më të qeta.
Në biseda përmenden emra fshatrash, ara e livadhe, mullinj të dikurshëm, vreshta e kopshte, por edhe magazina bosh, qendra shëndetësore pa barna, shkolla me pak nxënës. Fjala "mbijetesë" del shpesh. Edhe kur të presin me bukë, djathë e dhallë, nuk arrijnë ta fshehin mërzinë.
Kam takuar burra të urtë e gra punëtore, të rinj që duan shkollë e punë, mësues që mbajnë gjallë klasat dhe mjekë që shkojnë fshat më fshat. Por energjia e tyre përplaset me mungesën e mjeteve, me rrugët e prishura, me boshatisjen e krahinës.
Mokra ka bukuri të ashpër. Ka pyje ahu, burime të ftohta, kodra e pllaja, fusha të vogla të punuara me mund. Por nën këtë pamje jeton një hall i madh: ikja. Familje të tëra janë nisur drejt qytetit, drejt Elbasanit, Korçës, Tiranës, ose jashtë vendit. Shumë shtëpi mbahen nga pensioni i pleqve ose nga ndonjë dërgesë e rrallë.
Kjo krahinë nuk kërkon lëmoshë. Kërkon rrugë, treg, punë, kredi për fshatarin, shkollë të mbështetur, shëndetësi të afërt. Kërkon që të mos mbetet vetëm kujtim në bisedat e të ikurve.
Në kthim, pamja e maleve mbetet po aq e bukur sa dikur, por shpirti mbetet i rënduar. Sepse njeriu e kupton se në Mokër nuk po shuhet natyra, po shuhen ngadalë gjurmët e jetës.
ILIANA N. VANA
NGA VIZITA E DELEGACIONIT TË RINISË SOCIALDEMOKRATE TË DANIMARKËS
Duke marrë në analizë gjendjen ekonomike, mjedis shoqëror dhe zhvillimet politikë në Shqipëri, përfaqësuesit e Internacionales Socialiste të Rinisë (IUSY) dhe rinisë socialdemokrate të Danimarkës janë shprehur se gjendja e rënduar ekonomike, sidomos papunësia e madhe, shoqëruar me mungesën e perspektivës, po krijojnë një ambient të rënduar social e politik në vend.
Po të vazhdohet me të njëjtin ritëm dhe me të njëjtën mënyrë qeverisjeje, nuk do të jetë e vështirë të parashikohen tensione sociale. Kjo u bë e ditur pas takimeve që delegacioni zhvilloi me drejtues të Partisë Socialiste, me deputetë, me përfaqësues të sindikatave dhe me organizata të ndryshme rinore.
Pjesëtarët e delegacionit vlerësuan rolin e opozitës në një shoqëri demokratike dhe u interesuan për zhvillimet në Partinë Socialiste, për qëndrimet e saj dhe alternativat që paraqet. Sipas tyre, një klimë demokratike kërkon respekt për opozitën, shtyp të lirë dhe institucione funksionale.
Ata u shprehën të shqetësuar për emigrimin e rinisë shqiptare dhe për pamundësitë që kanë të rinjtë për arsimim, punësim dhe pjesëmarrje në jetën publike. Në bisedime u theksua rëndësia e bashkëpunimit ndërkombëtar ndërmjet organizatave rinore.
U vu në dukje se përvoja daneze mund të shërbejë si një shembull i dobishëm për organizimin e të rinjve, për arsimimin qytetar dhe për forcimin e lidhjeve të tyre me institucionet demokratike.
Zëdhënës i PRESH-it
ZHVARET SHQIPTARËT TË EMIGRARË NË GREQI
TRAFIKARË NË ITALIJANË E MADHEOS
Sipas BBC-së [?]
TRAFIKARË NË ITALIANË E MADHEOS [?]
— Sipas BBC-së —
Në një njoftim të agjencive greke thuhet se qindra shqiptarë të ardhur në mënyrë të paligjshme po mbahen në kushte të rënda dhe po shfrytëzohen nga ndërmjetës dhe pronarë të ndryshëm. Burimi përmend raste të përdorimit të tyre në punë të rëndomta, me pagesa simbolike dhe pa asnjë mbrojtje.
Shqiptarët e ndaluar, sipas agjencive, janë dërguar në kampe pritjeje dhe qendra të përkohshme, ndërsa shumë të tjerë vazhdojnë të qëndrojnë të fshehur në zona kufitare dhe në periferi të qyteteve.
Po sipas burimit, ka raste kur emigrantët shqiptarë janë përdorur nga rrjete trafikimi për t'u kaluar në vende të tjera, kryesisht në Itali, kundrejt shumave të mëdha. Në mjaft raste ata janë mashtruar dhe lënë në mëshirë të fatit.
(Vijon në faqen 4)
A e njeh turpina o Sali Berisha !
Pas emisionit të javës së kaluar të gazetarit Agim Xhafka, i quajtur "Këndi i fjalës" dhe i emisioneve të tjera propagandistike, njerëzit po bëjnë një pyetje të thjeshtë: a mund të quhet normale gjuha e fyerjes dhe e shpifjes ndaj kundërshtarit politik?
Ky vulgarizim i skenës politike dhe ekraneve, ky shpërthim i sharjeve kundër opozitës, ky përdorim i mediave publike si armë partie, nuk i shërben as shoqërisë, as demokracisë. Në vend të debatit, ofrohen etiketime; në vend të argumentit, sharje; në vend të përgjegjësisë, arrogancë.
Nuk është hera e parë që media pranë pushtetit i drejtohet me fjalor të ulët Partisë Socialiste dhe drejtuesve të saj. Por këtë radhë masa është kapërcyer. Kur shpifja bëhet metodë, ajo tregon jo forcë, por dobësi morale e politike.
Populli e di mirë kush punon dhe kush flet, kush premton dhe kush mashtron. Nuk është me sharje që fshihen papunësia, varfëria, çmimet e larta, mungesa e perspektivës dhe largimi masiv i njerëzve nga vendi.
Kushdo që përdor pushtetin për të përbaltur kundërshtarin, tregon se nuk ka argumente. Dhe kur në krye të shtetit tolerohet e nxitet kjo frymë, atëherë përgjegjësia bëhet edhe më e madhe.
(Vijon në faqen 4)
Tregtia - një "oaz" që e than shfrytëzimi ekonomik
Fqështia me tregjet e përmbytura [?], si për viturë e ciallit [?].
Të gjitha vendet që kanë njohur krizë ekonomike dhe sociale, tregtinë e kanë pasur një ndër degët më elastike të ekonomisë. Në vendin tonë ajo po përballet me një situatë të çrregullt, ku mungesa e prodhimit vendas, kontrabanda, mungesa e kontrollit dhe rënia e fuqisë blerëse po e kthejnë këtë fushë në një oaz të tharë.
Shitësit ankohen për taksa, për mungesë stabiliteti, për konkurrencë të pandershme dhe për mungesë mallrash vendase. Blerësit ankohen për çmime të larta, për cilësi të dobët dhe për mungesë të ardhurash. Në këtë qark të mbyllur, tregtia lëviz, por nuk zhvillohet.
Nëpër tregje sheh tezga të mbushura me mallra të importit, ndërsa prodhimi vendas tërhiqet gjithnjë e më shumë. Kjo sjell jo vetëm varësi ekonomike, por edhe goditje për fermerin, për zejtarin dhe për industrinë e dobët vendase.
Ka raste kur fitimet më të mëdha i marrin ndërmjetësit, spekulantët dhe rrjetet e fshehta të furnizimit. Në mungesë të një politike të qartë ekonomike, tregtia bëhet strehë e improvizimeve dhe jo motor zhvillimi.
Shumë qytetarë e shohin hapjen e një dyqani të vogël si mjet mbijetese, jo si sipërmarrje me të ardhme. Kjo i bën të lëkundshme edhe vetë marrëdhëniet në treg, ku sot hapet një derë e nesër mbyllet.
Në këtë situatë, pyetja shtrohet drejt: a do të ketë vend për tregti të ndershme dhe prodhim vendas, apo gjithçka do të mbetet në dorë të një ekonomie spekulative?
SHKRUAN VJERA
Mjaft me me demagogji e spekullime
Protesta e komitetit kombëtar të veteraneve
o veteranëve ku e përforcojnë [?]
Së shpejti edhe veteranët e LANÇ-it, si dhe organizata e tyre, do të jenë përballë me qeverinë dhe me mënyrën si po trajtohen. Në reagimin e tyre thuhet se premtimet për respekt e përkujdesje nuk janë mbajtur, ndërsa statusi i veteranit po shpërfillet.
Veteranët kundërshtojnë përpjekjet për përdorimin e figurës së tyre në funksion propagandistik dhe shprehen se sakrifica e luftës nuk mund të shërbejë për mbulim dështimesh të sotme.
Ata kërkojnë trajtim dinjitoz, pensione të rishikuara, kujdes shëndetësor dhe respekt institucional. Po ashtu, ngrenë shqetësimin për deformimin e historisë dhe për heshtjen ndaj problemeve të tyre konkrete.
Sipas tyre, askush nuk ka të drejtë të flasë në emër të veteranëve pa i dëgjuar ata. Organizata e veteranëve kërkon dialog dhe zgjidhje reale, jo ceremoni boshe e fjalime.
(Vijon në faqen 3)
Policia, por jo, "oaza" që e than shkrirja ekonomike
[?]
Në [tekst i palexueshëm pjesërisht] qytetit dhe tregut vendas shfaqen çdo ditë më shumë dukuri të abuzimit, grabitjes dhe pasigurisë. Qytetarët ngrenë pyetjen nëse policia po arrin të përballojë detyrat e saj apo po mbetet peng i mungesës së mjeteve dhe i çorganizimit.
[?] në shumë raste kallëzimet nuk ndiqen, ndërsa autorët e vjedhjeve mbeten të pazbuluar. Kjo ka krijuar një ndjenjë frike dhe mosbesimi.
(Vijon në faqen 4)
REALITETT PËRBALLË DEMAGOGJISË
Jeta e popullit flet të tjera gjëra, qeveritarët dhe presidenti thonë të tjera
TAKIMET MASIVE TË DREJTUESVE TË PARTISË SOCIALISTE DHE TË DEPUTETËVE TË SAJ ME POPULLIN SHPREHIN PAKËNAQËSINË E TIJ NDAJ QEVERISJES SË SOTME DHE MBËSHTETJEN PËR ALTERNATIVËN DHE QËNDRIMET E PARTISË SOCIALISTE.