Pafajësia e Nanos - hap i madh demokratik përpara
Tani që çështja Nano ësh[?]ë përfunduar ligjërisht, e ka zëvendësuar gjykimi i saj politik. Jo nga organet e shtypit, të cilat janë të prira nga sentimentet, por nga një gjykatë më e lartë: ajo e opinionit publik. Ka kohë që ky opinion ka vendosur ta quajë të pafajshëm ish-kryeministrin Nano. Nga ky çast, fakti i pafajësisë juridike të tij do të shërbejë si gur themeli për analizën e krejt çështjes Nano në rrafshin politik dhe etik. I gjithë procesi ka qënë një skandal i sajuar nga politika, sa për të dënuar moralisht dhe penalisht kundërshtarin e saj. Për këtë gjë është folur e shkruar shumë dhe do të vazhdojë të flitet e shkruhet gjatë. Por më shumë se sa njerëzit e politikës, publiku, sidomos publiku i painfektuar, ka nxjerrë mësimet e duhura prej tij. Këto mësime kanë të bëjnë me cënimin e disa parimeve të një shoqërie të lirë dhe demokratike. Së pari, u shkel parimi që e sheh njeriun të pafajshëm, gjersa s’i provohet fajësia. Pas kësaj, pasuan me radhë edhe shkelje të tjera: dënimi publik i kundërshtarit, fyerjet, shpifjet, falsifikimet, manipulimi i së drejtës, shkelja e dinjitetit njerëzor e me radhë. Sistemi komunist i përdorte të gjitha këto mjete për të luftuar armiqtë e tij. Sistemi demokratik duhet të bëjë të kundërtën. Lëshimet në këtë drejtim tregojnë dobësi të rëndë të tij.
Nëse historia do t’i japë një emër periudhës që po kalon Shqipëria, njëri nga këta emra mund të ishte edhe “koha e skandalit”. Vetëm po të përmenden disa nga zullumet e kryera këto dy vjet e ca, mund të kuptohet sa fatkeqe është atmosfera ku jetojmë. Para shqiptarëve kalojnë si në një ëndërr e keqe korrupsioni i shfrenuar, piramidat e shpifjeve, kërcënimet e presionet nga më të ndryshmet. Kudo flitet për terror psikologjik, për varfëri, hakmarrje, për një shtet që s’arrin të mbrojë qytetarin e tij. Ka arritur gjer atje puna, sa tensioni shoqëror dhe politik i ditës është bërë po aq i rëndë sa dhe varfëria e skajshme. Të dyja këto gjëra kanë lidhje mes tyre. Për këtë arsye, gjyqi Nano nuk mund të quhet thjesht një proces penal i mbyllur. Ai është një gur prove për mënyrën se si po ndërtohet demokracia shqiptare.
Vendimi i djeshëm nuk e kthen mbrapsht tërë dëmin moral e politik të shkaktuar për një kohë kaq të gjatë, por ai e bën të qartë se e drejta, sado e vonuar, mbetet ende shpresa e fundit e një shoqërie që kërkon të dalë nga arbitrariteti. Ky vendim do të ndikojë patjetër në klimën politike të vendit. Ai i jep forcë opozitës, por njëkohësisht i bën thirrje shumicës të reflektojë për mënyrën si ka përdorur pushtetin. Për të gjithë, ky është një rast për të kuptuar se demokracia nuk matet me deklarata, por me respektimin e lirive dhe të ligjit.
Në fund, pafajësia e Nanos është një lajm i mirë jo vetëm për të, por për vetë Shqipërinë. Ajo tregon se, megjithë të gjitha prapambetjet e prirjet autoritare, vendi ende ka mundësi të korrigjojë gabimet e tij. Pikërisht për këtë, ky vendim është një hap i madh demokratik përpara.