REFERENDUMI NUK MUND TË JETË MBULOJË PËR SHKELËSIT E LIGJEVE KUSHTETUESE TË MIRATUARA ME KONSENSUS Është dita që gjykatësit e Gjykatës Kushtetuese të tregojnë profesionalizmin dhe ndërgjegjen e tyre. A do t’i nënshtrohen ata përsëri pushtetit politik?

- Dispozita kushtetuese 16/2 shkelet hapur - Intervistë me juristin Niazi Jaho - Dispozita kushtetuese 16/2 shkelet hapur - Intervistë me juristin Niazi Jaho Pyetje: Me propozimin e Presidentit të Republikës, Kuvendi Popullor, vendosi që miratimi i Kushtetutës të bëhet në një referendum popullor. Cili është mendimi juaj për këtë? Përgjigje: Nuk ka dyshim se referendumi është forma më e lartë dhe më e gjerë e demokracisë. Se ai është një nga format ku populli ushtron pushtetin e tij, pra të shprehësh apriori kundër kësaj forme direkte të ushtrimit të këtij pushteti, është absurde. Pse në aspektin juridik sipas mendimit tim, vendimi i Kuvendit Popullor për të cilin bëhet fjalë nuk më duket i ligjshëm. Cilat janë argumentat? Në nenin 16-2 thuhet se: «Kuvendi Popullor miraton dhe ndryshon Kushtetutën». Këtë kompetencë organi ligjvënës ka dashur t’ia lejojë vetëm atij (Kuvendit) dhe askujt tjetër. Pyetje: Po të jetë kështu, si duhet kuptuar ajo që thuhet në nenin 3 të «Dispozitave kryesore Kushtetuese» se populli e ushtron pushtetin edhe me referendum. Kuvendi vendosi që Kushtetuta të miratohet me referendum, përse ahere ky vendim të mos jetë i ligjshëm. A nuk ka këtu një kontradiktë? Përgjigje: Është e vërtetë se në paragrafin e dytë të dispozitave kryesore kushtetuese thuhet se: «Populli e ushtron pushtetin nëpërmjet organeve përfaqësuese të tij dhe me referendum» por kjo nuk nënkupton se edhe Kushtetuta mund të miratohet me referendum. Dispozitat kushtetuese, duhet të merren dhe të gjykohen në korelacion. Në dukjen e parë ose në leximin e thjeshtë të nenit 3, ashtu del siç thoni ju dmth, se Kushtetuta mund të miratohet edhe me referendum. Por ligjvënësi (vullneti i tij) ka dashur që këtë kompetencë ta mbajë vetë. Dikush mund të thotë se kjo nuk është e drejtë. Mund të jetë edhe kështu. Dhe po të jetë kështu duhej ndryshuar neni 16-2, ndërsa në fakt ai edhe sot e jure vazhdon të jetë në fuqi. Pra si konkluzion, për të gjitha referendumet (me përjashtim të miratimit të Kushtetutës) mund t’i referohemi nenit 3 të «Dispozitave kryesore kushtetuese». Si është e mundur që këtë të drejtë të mos e kishte populli?! Dakord, por ka një rregull, ka një parim që përmëndem edhe më lart: gabimi ose boshllëku në ligje, rregullohet me ligje dhe jo përmbyshje me procedurat ligjore. Pyetje: Sipas jush cila do të ishte procedura e ligjshme? Përgjigje: Për të qenë më të saktë: jo sipas meje. por sipas ligjit, duhet nevoja e ndryshimit të nenit 16-2. Në bazë të nenit. 43 të Ligjit «Për dispozitat kryesore kushtetuese» Presidenti i Republikës së Shqipërisë, Këshilli i Ministrave ose 1-4 e deputetëve të së paku, paraqitnin në Kuvendin Popullor P-Ligjin për ndryshimin e nenit 16-2 me atë formulim që ata do të dëshironin. Kuptohet se miratimi i këtij projekti, do të bëhej me një shumicë prej 2-3 të gjithë deputetëve. (Vijon në faqen 2) Presidenti do të ishte një kryetar me një trajtë dhe me referendumin; Që a-here revani nuk ka të frenuar më. Nxitohët për të kapërcyer pengesat e mundshme; për të kapur kohën e humbur, për të mbërritur diku? Vështirë të kemi kohë edhe për ta lexuar projektin. Hera e parë në kohën pluraliste që krijohet një bllok kaq i gjerë politik opozitar. Vetë partitë e përsëritën në koalicion; jo më PSD-ja; por edhe PR-ja; me e afërta deri tani me PD-në; janë për kalimin e projekt-kushtetutës në parlament e pastaj ndryshimin e saj në popull. Megjithatë PD-ja nuk don të dëgjojë njeri dhe vrapon e lufton e vetme; sipas mësimit «edhe i vetëm trim në luftë»; Jeta para ardhjes në pushtet; është 1990-mars 1992 e veçanërisht koha e qeverimit të saj mars 92 tetor 94 është e mbushur me fakte, përvoja e tradita e PD-së; të cilën populli e njeh mirë se e jeton; shumica me sakrifica e mundime të vogla. Është fare e kollajshme të kuptohet qeverimi i PD-së dhe presidentit të saj pas një miratimi afër të mundshëm të projektit të ashtuquajtur me nxitim dhe të mbrojtur me kompleksin e të vetmit trim në luftë. THANAS DINO

Në kohën kur forca të tëra politike; opinion mase dhe mund të thuash krejt populli priste dhe kërkonte Kushtetutën; PD-ja; sipas mendësive të liderëve të saj e kishte në grusht dhe mund ta epte ose jo atë; ishte e qetë; e ngadalta dhe e panguitshe. Atëherë ajo të pëlciste me durimin; indiferentizmin dhe sigurinë në vetvete. Shumë gjëra rrodhën jashtë dëshirave dhe presjoneve të saj dhe kohët e fundit ajo iu kthye stilit të njohur të fillimeve; nxitimit; furisë; maramendësisë së papërgjegjshmërisë. Një natë të bukur Presidenti doli në TV e na lexoi mesazhin e tij për referendum; Që ahere revani nuk ka të frenur në kohën pluraliste që krijohet një bllok kaq i gjërë po-

Kundërshtojnë idenë e Presidentit Berisha Po asamblesë kushtetuese, - jo referendumit Keïstag Traja jurist Antar i Komisionit të P-Kushtetutës në gazetën «Republika» të datës 4.9.1994 për Referendumin është shprehur kështu: «Mungesa e referendumit cila është, përveç të mirave të padiskutueshme që ka? Është se po të shtohej miratimi i Kushtetutës me referendum, populli i jepet vetëm një shans. Një hapësirë njëdimensionale: të thotë po ose jo. Ndërkohë çfarë bëhet? Praktika botërore tregon këtë: Problemet që bëhen shtrohen në referendume popullore duhet të jenë gjithmonë konkrete; në mënyrë që t’i përgjigjesh në mënyrë univoke, po ose jo. Problemi këtu është shumë i përgjithshëm. Ka një mori problemesh më kardinale dhe më vitale për jetën politike të vendit. Dhe nuk mund të japësh përgjigje po, jo. Atëherë çfarë bëhet?». E vetmja zgjidhje është Asambleja Kushtetuese, pra përfaqësimi më i gjerë nga parlamenti duke i shpëtuar të keqes së referendumit. Po! Jo!» Spartak Ngjela: jurist në «Republikën» e datës 8.9.1994 thotë: «...kur vjen fjala për miratimin e një kushtetute e cila përshkohet nga mëse 100 dispozita, referendumi nuk gjen dot zgjidhje, pasi është absolutisht i paaplikueshëm.» [tekst i dukshëm në pjesën e sipërme] referendum. Kuvendi vendos që të mos merret me referendum, përsera është me referendum. Dispozitat kushtetuese, duhet të merren

Ndërsa nga Beogradi vinin lajmet për përgatitjen e disa qindra e mijëra njerëzve të armatosur me në krye Ahmet Zogun për të përmbysur qeverinë e Fan Nolit, brenda dhe jashtë Shqipërisë trumbetonhej: «Emërimi i një qeveritari kuptohet e venë zgjedhje - udha e shpëtimit të Shqipërisë». Argumentat janë objektivë e subjektivë, të brendshëm e të jashtëm, politike e ekonomike. Ndër më pikantët është: «Fakt i hundur po i vërtetë është, që Shqipëria ndodhet përpara ekspeditës (provës) në këtë regjim në rregullobet vetë në page dhe në perand.» Mungesë e autoritetit të fortë qeveritar - «Vërehohet si fatkeqësi e aq qindror tragjoditë e vendit», dhe e ka humbur prej kohësh e vendit, ndërsa vendosja e tij i rrugë që mund të kthehej në vetëm besimin e një populli shqiptar për edhe shtetë e popujve e jashtëm. Sipas burimeve të kohës «Jeta e Shqipërisë» ... «gurarisht e shtetit nga intrigat dhe marrëveshjet e fshehta të fqinjëve». Krahas këtyre parashtrohet shkaku i hapur «Financa e huaj refuzon t’i japë hua një qeverie». Vec se kur merr tapitë e tërë vendit për 5 vjet. Por duke bërë fjalë për domosdoshmërinë e autoritetit Qendror, për devijon e dorës së hekurt, megjithëse konceptohë si emërim nga lidhja e Konobëve apo fuqië e mëdha, Evropa e ashtu si ishte emëruar Princ Vidi, nuk harrohet të thuhej emërimi i guvernantit të bëhet me pëlqimin e popullit të Shqipërisë, ndryshe ... I lexon këto arsyetime sot dhe nuk mund të të mos indinjohet: aq raport kanë qenë realisht argumentet objektivë e të brendshëm me a subjektivë e të jashtëm? Sa dhe si aktorët objektiv dhe nevojat reale të vendit janë vënë në funksion të synimeve të caktuara subjektive e të ... [pjesë e palexueshme] Ndeve të tjera dhe jo «anasjelltas». Por në vend të përgjigjes le të shohim kronikën e mëtejshme të ngjarjeve. Më 24 dhjetor 1924 me ndihmën e kryeqytetit të serbëve Ahmet Zogu u hy në Tiranë, përmbysur qeveria e Fan Nolit. Më 5 kallnur 1925, kabineti i kryesuar prej Iljaz Vrionit (ish kryeministër para revolucionit të qershorit) paraqiti dorëheqjen dhe Këshilli i Nalt ngarkon A. Zogun për të formuar kabinetin e ri. Më 6 kallnur 1925 Ahmet Zogu formon qeverinë e re. Më 7 kallnur shpall programin ku midis të tjerave nënvizon: «Qamarrimi i gjithë viseve do të fillojë sa më parë, nuk dua ... temi foljen e kode aventuriere etj». ndaj saj. Duke shpallosur programin e qeverisë para parlamentit Ahmet Zogu deklaron qartë «siç e dini E. e juaj kohët e fundit këtu në Shqipëri ishin futë disa ide të reja edhe tepër të rrezikshme për shtetin, ato ide ishin Bolshevizëm. Sado që e këto njerëz janë zhdukur jashtë Shqipërisë, politika e brendshme e qeverisë së sotme tue marrë parasysh kundërre drejtësinë ka me qenë një ndjekje e rreptë mbi ata njerëz derisa, kjo ide të zhduket fare prej Shqipërisë. Përveç kësaj janë idera të tjera të cilat dhe ato janë të rrezikshme për shembull: zhvillimi dhe liria e bujqve, për të njerëz më duket se ka ardhë radha dhe të zhduken prej Shqipërisë edhe ata që të tyre të ndryshohen, edhe ideta internacionale e turbulluese të zhduken njëherë e përgjithmonë prej Shqipnijet. Dhe të gjitha këto nuk mbetën vetëm në rrafshin e propagandës por u institucionalizuan. Interrimi dhe persekucioni bëhen instrumentet më të përsëritura. Shpallët ligji «Mbi interrimin e propagandistëve», «Për propagandat e rrezikshme...», kundër regjimit që bëhen ... (Vijon në faqen 2) Më 24 dhjetor 1924 me ndihmën e ... Ahmet Zogu hy në Tiranë ... Më 7 kallnur shpall programin e tij ... [teksti i kolonave vazhdon dhe është pjesërisht i palexueshëm]

NGA VENDI Tiranë: Kolera kërcënon përsëri. Pas Peqinit janë mëse 20 të shtruar nga Tirana, Krozhogjina Laçi e Kavaja të këtyre ditëve në spitalin infektiv të tiranës me shenja klinike, në flasin për infeksionin e kolerës. Malësi e Madhe: Miratohet një vendim popullor i veçantë. Në një tubim të këtyre ditëve me përfaqësues të vlanllazëve të fiseve, të moshuar të rinj intelektualë të krahinës u ndanë të shtënat me armë me rastë dasmash, fejësash e festash. Has: Në shumë fshatra të këtij rrethi mungon uji i pijshëm. Informojnë gazetën «Gafur Mazreku». Më e vështirë paraqitet gjendja për fshatarët e Pusit të Thatë, të komunës së ... Peqinit. Për muaj e vjetërs dhe fshatarësinë e parë të ... uji i tyre përdoret për t’u pirë pa asnjë sigurì pastërtie. NGA BOTA Forcat serbe të Bosnjës kërkuan që ushtria boshnjake e shumicës myslimane të evakuojë krejtësisht zonën e çmilitarizuar në malin Igman para 21 të mungesë të së cilës ajo do të kryejë një ofensivë për t’i dëbuar u ndesh pranë një funksionari të NATO-s. Presidenti gjerman Roman Herzog, i cili nisi dje një vizitë zyrtare në Belgjikë, theksoi rëndësinë që ka lidhma perendimore për vendet ish-komuniste të Lindjes. Ai vuri në dukje se Bashkimi Evropian duhet të ndihmojë këto vende që një ditë të bëhen anëtarë të tij. Shtatë persona u kapën para një javë prej policisë së Rumanisë, ndërkohë që po tentonin të shisnin shtatë kilogram uranium, u mësua të martën pranë policisë. Këta persona tre nështetas moldavë, dy nështetas jordanë dhe një rumun po reklamonin uranium me një çmim prej 400.000 dollarësh pana një restoranti në departamentin të Vranceas, sipas një hetimi burim.

NGA BOTA

ÇFARË PARASHIKON PROJEKTKUSHTETUTA PËR KOMPETENCAT E PRESIDENTIT TË REPUBLIKËS? Presidenti është Komandant i Përgjithshëm i Forcave të Armatosura Presidenti është Kryetar i Këshillit të Lartë të Drejtësisë Sigurimit Kombëtar Presidenti drejton edhe mbledhjet e Këshillit të Ministrave Presidenti shpërndan Parlamentin Presidenti bën pjesë në forumet drejtuese të partisë