Për tetë ditë, e referendumi, ditët siç kaluan, vetëm se po shkonin çdo ditë drejt fitores socialiste. Redendumi politik-kushtetues po afronte, por edhe më shumë rritej besimi se do të fitonte populli. Shpejt propaganda qeveritare nuk dukej më në ritmet e zakonshme. Kundërshtari sikur ndjeu se po humbte. Ditët e fundit u kthyen në një mobilizim të përgjithshëm në të gjitha strukturat e shtetit, në qendër e në bazë, për ta shtyrë rezultatin në favor të projektit zyrtar. Fushata e tij u zhvillua me një arrogancë të padëgjuar, me mjetet e shtetit, me televizionin, me administratën dhe me presionin mbi qytetarët. Megjithatë, edhe në këto kushte, populli shqiptar tregoi pjekuri politike. Ai e kuptoi se në referendum nuk votohej thjesht për një tekst, por për të ardhmen e demokracisë dhe për të drejtën për të jetuar pa imponim. Votuesi nuk e pranoi që Kushtetuta të paraqitej si një dhuratë nga lart. Ai kërkoi pluralizëm, garanci dhe barazi politike. Kjo ishte sfida e vërtetë dhe socialistët e pranuan atë. Në ditët e fundit të fushatës, ne pamë një ringjallje të frymës qytetare. Në qytete e fshatra u zhvilluan takime, biseda, sqarime, shpërndarje materialesh dhe diskutime të hapura. Socialistët folën me njerëzit sy më sy, pa zhurmë, pa bujë e pa presion. U dëgjua fjala e qytetarit të thjeshtë, e punëtorit, e bujkut, e intelektualit dhe e të rinjve. Askush nuk kërkoi mrekulli; njerëzit kërkuan siguri, ligj dhe shtet që u shërben të gjithëve. Qeveria, nga ana tjetër, nuk arriti të bindë. Ajo përdori frikën, sharjen, ndarjen dhe propagandën boshe. Por sa më shumë shtohej trysnia, aq më shumë rritej edhe refuzimi. Kjo klimë solli një kthjellim politik që nuk mund të fshihej. Referendumi u kthye në një provë karakteri për vendin dhe në këtë provë populli nuk pranoi të manipulohej. Socialistët, me qëndrimin e tyre të qetë dhe të vendosur, treguan se janë një forcë përgjegjëse. Ata nuk hynë në garë për ta fituar referendumin me çdo kusht, por për të mbrojtur parimin e votës së lirë. Dhe kjo i dha fushatës së tyre një dinjitet që kundërshtari nuk e pati. Në fund, sfida nuk ishte vetëm politike; ajo ishte morale dhe qytetare. Sot, kur vendi po hyn në një fazë të re, del qartë se askush nuk mund të qeverisë gjatë kundër shumicës së ndërgjegjshme të njerëzve. Populli foli. Socialistët e pranuan sfidën dhe i qëndruan asaj me guxim. Kjo është arsyeja pse rezultati i referendumit nuk do të mbahet mend vetëm si një votim, por si një kthesë në jetën politike shqiptare.