TJETER FITORE PER ÇESHTJEN NANO NE MADRID Rezoluta e re një hap përpara: Të rishiik[o?]het nga e para «Procesi NANO» Atakohet drejtpërdrejt ingranazhi shqiptar që dënoi Fatos Nanon Intervistë e anëtarit të delegacionit shqiptar, pjesëmarrës në mbledhjen e 93 të Unionit Ndërparlamentar Botëror, z. Luan Hajdaraga dhënë gazetarit Erion Braçe - Zoti Hajdaraga jeni kthyer të djelën nga një javë pune në «Unionin Ndërparlamentar, Botëror» në Madrid. Ç’mund të na thoni rreth pjesëmarrjes tuaj atje? Z. Hajdaraga - Nga 27 mars deri në 1 prill në Madrid u mblodh Konferenca e 93-të Botërore e Parlamenteve të Botës ose siç quhet «Unioni Ndërparlamentar Botëror». Gjatë konferencës u zhvilluan shumë aktivitete – veç konferencave plenare – ku u shqyrtuan çështje të rëndësishme të politikave shtetërore të vendeve pjesëmarrëse. U diskutua dhe problemi i ballafaqimit të njerëzve me problemet e sotme të botës – siç është problemi i fatkeqësive natyrore – si dhe fatkeqësive të prodhuara nga dora e njeriut dhe veprimi i tij. - Siç ishte paralajmëruar – që nga shtator 1994 në Kopenhagen – pritej që në këtë Konferencë të shtrohej sërish «Çështja shqiptare Nano»... Z. Hajdaraga - Po. Nga pikat e rëndësishme të këtij takimi të madh botëror ishte dhe shqyrtimi i dokumentave të përpiluar nga Komitetet Speciale të këtij Unioni, ndërmjet tyre, dhe raporteve të Komitetit të Mbrojtjes së të Drejtave të Njeriut, të Komitetit për situatën ekonomike e mjedisin etj. Komiteti më i janar e që ju paraqit Unionit së fundi në Madrid. - Atëherë ç’përmban ky raport i zonjës Meier dhe si u prit ai në Mbledhjen e fundit të Unionit? Z. Hajdaraga - Raportin e zonjës Meier ne e patëm në dispozicion në muajin shkurt por ai ishte konfidencial, pra nuk mund të bëhej publik pa leje të organizmit që e hartoi. Ky raport do t’i bëhet i njohur opinionit publik sepse Rezoluta e dalë nga konferenca e 93-të botërore e Madridit kërkoi që të bëhet publik. Një nga pikat e rëndësishme të këtij raporti është që zoti Nano i ka kërkuar personalisht zonjës Meier - në takimin e tyre në burgun e Tepelenës - rishikimin e procesit të tij si një element i rëndësishëm i pafajësisë. Dhe në Rezolutën finale të Konferencës - të cilën përsëri ne do ta bëjmë të njohur për publikun shqiptar - kërkohet që autoritetet shqiptare të rishikojnë procesin gjyqësor në ngarkim të Fatos Nanos. Pra, ka një koherencë të plotë midis kërkesës së z. Fatos Nano, kërkesës së Partisë tonë dhe asaj që kërkoi të shtunën Unioni, që procesi Nano të rishikohet. [Artikulli vazhdon jashtë kuadrit të imazhit.] - Sic ishte paralajmëruar - që nga shtatori 1994 në Kopenhagë - pritej që në këtë Konferencë të shqyrtohej sërish «Çështja shqiptare Nano». 2. Hajdaraga - botëror ishte dhe shqyrtimi i dokumentave të përpiluara të Komitetit të të Drejtave të Njeriut të Lirive dhe të Drejtave të Deputetëve. Ky Komitet - një nga organizmat më të rëndësishëm të Unionit Botëror - ka shqyrtuar disa herë «çështjen Nano». Dokumenti i fundit i këtij Komiteti u kalua në Rezolutë në Kopenhagën - e cila kërkonte - ndërmjet të tjerave - «perspektivën e lirimit të z. Fatos Nano». Gjithashtu kërkohej që një «Mision» i këtij Komiteti, të vinte në Shqipëri dhe të kontaktonte me autoritetet më të larta politike, qeverisëse e partiake të vendit tonë. Në zbatim të kësaj, në muajin dhjetor «Misioni» i kryesuar nga kryetarja e Komitetit, zonja Jozefina Josi Meier, erdhi në Shqipëri dhe mbi bazën e kontakteve që pati me z. Pjetër Arbnori, ministrin Musaraj ministrin e drejtësisë, me kryetarin e Kontrollit të Shtetit, përfaqësuesit e partive politike u hartua një raport, që u shqyrtua në mbledhjen e këtij elementi të rëndësishëm i patajësisë. Dhe në Rezolutën finale të Konferencës - publikun shqiptar - asaj çfarë kërkoi të shtunën Unioni, që procesi Nano të rishikohet nga themeli sepse ai siç u konceptua, siç u organizua dhe siç u finalizua përmban shkelje të renda ligjore. - Pra, rezoluta kërkon rishikimin e procesit dhe këtë ia kërkon autoriteteve zyrtare shqiptare. Çdo të thotë «rishikim i procesit», sepse deri tani në Shqipëri janë bërë tre procese, janë dhënë tre vendime nga Gjykatat respektive shqiptare. Z. Hajdaraga - Termi dhe koncepti është shumë i qartë. Rishikimi i procesit gjyqësor do të thotë që gjithçka të fillojë nga e para me procedura të rregullta ligjore mbi bazën e ligjit, mbi bazën e respektimit të të drejtave të njeriut dhe të deputetit bashkë. Dhe nëse autoritetet shqiptare do të bashkëpunojnë për realizimin e kërkesës së kësaj Rezolute - te (Vijon në faqen 3) Z. Hajdaraga - për realizimin e kërkesës së kësaj Rezolute - te

Deklarata e Shoqatës së Gazetarëve Profesionistë të Shqipërisë NË VEMENDJE TË KRYEMINISTRIT ALEKSANDER MEKSI MINISTRIT TË FINANCAVE, DYLBER VRIONI Përvoja europiane e trajtimit të shtypit të lirë si kolone e demokracisë nuk po përqafohet ende nga qeveria shqiptare. Shtypi i shkruar shqiptar, i varfër ekonomikisht siç është vetë shoqëria, detyrohet të paguajë disa lloje taksash që nuk i kanë as vendet e pasura. Në morinë e këtyre taksave që shtrëngojnë për fyti që prej një viti e më shumë veçanërisht shtypin e pavarur e papartuar opozitar spikasin: 1 — Taksa 25 për qind e importit të letrës për përmendendur taksa të tjera doganore të lëndëve të para të shtypshkrimeve. 2 — Taksa 15 për qind e tatim qarkullimit. 3 — Taksa 15 për qind e reklamave. Qeveria Meksi u angazhua në gusht të vitit të kaluar se do të shikonte shpejt mundësinë e uljes, pezullimit dhe heqjes së disa prej taksave, sa të përballueshme aq edhe fyese për rolin e shtypit në një vend demokratik. Por asnjë hap konkret nuk është hedhur, ndërsa situata financiare për shtypin ka ardhur duke u rënduar për shkak të rritjes progresive e të pandërprerë të tarifave të transportit dhe shtypjes së gazetave. Vetëm gjatë tremujorit të parë të këtij viti tarifat e akshensës së transportit janë rritur 30-40 për qind. Ndërsa me datën 1 prill, për shkak të rritjes së çmimit të letrës në tregun europian, shtypshkronja «Demokracia», rriti menjëherë në masën 35 për qind tarifën e prodhimit të gazetave, të cilat praktikisht, me situatën e re të krijuar pas kësaj tarife shokuese, kanë vetëm dy alternativa: - Ose të pranojnë falimentimin për shkak të konkurrencës, por për shkak të censurës ekonomike. - Ose të rrisin pa sukses çmimin e shtijeve, çmim i cili edhe sot është i lartë për nivelin e të ardhurave të qytetarëve shqiptarë. Ka edhe një alternativë të tretë, të pakëshillueshme prej nesh si Shoqatë por edhe të pandalueshme në situatën e krijuar. Kjo është alternativa e prishjes së paktit me normat e etikës. Shoqata jonë ka arritur disa suksese në rrafshin ndërkombëtar, përfshirë anëtarësimin me të drejta të plota në Feqata nuk ka mundur të thyejë indiferentizmin, për të mos thënë tendencën e qeverisë në lidhje me taksat dhe diskriminimin në përgjithësi të shtypit të pavarur e opozitar. Në këtë kushte, gazetat, të vendosura për të mbijetuar, kanë prirjen e kuptueshme të «këshihohen» nga tregu. Torizimet mbi gazetarinë duken shterpë dhe cinike sa kohë që rregullat e lojës demokratike nuk funksionojnë në të gjitha hallkat. I uritur nuk pyet për bukurinë e pjatës. Shtypi i shkruar shqiptar është shumë i uritur. Gazetat nuk kanë fuqi të kompletojnë së paku 50 për qind organikat, nuk kanë fuqi të paguajnë një ndër lidhje të domosdoshme për grumbullimin dhe qarkullimin e informacioneve. Kjo uri, kjo varfëri godet në mënyrë sistematike vetë lirinë e shtypit. Ne dëshmojmë që qeveria të bëhet koshiente se liria e shtypit nuk është vetëm e drejta për të shprehur çfarë mendon, por edhe mundësia për të informuar për gjithçka ndodh. Ne dëshirojmë që qeveria të kuptojë se ka një lidhje direkte midis aspekteve financiare dhe aspekteve etike në shtyp. Ne i kërkojmë qeverisë të rivlerësojë situatën e krijuar me maksimumin e seriozitetit. Ne i propozojmë asaj; - Të pezullojë taksat doganore të letrës e të lëndëve të tjera të para të importit për shtypin. - Nën shembullin e vendeve europine të heqë taksën e tatimqarkullimit për gazetat si dhe taksën e reklamave. - Të shikojë mundësinë e subvencionimit të përkohshëm në masën 30 përqind të transportit të gazetave. - Të respektohet statusi i shtypshkronjës «Demokracia», e cila është ndërtuar si fondacion dhe për rrjedhim nuk duhet të paguaje taksa e tatime. Shoqatat janë, duke çmuar ndihmën e deritanishme të Federatës Ndërkombëtare të Gazetarëve dhe të Qendrës Ballkanike të Shtypit u lutet atyre që të vlerësojnë më shpejt gjendjen e shtypit të pavrur e opozitar në Shqipëri, duke kontribuar për shpetimin e tij. Kjo deklaratë u dërgohet; pajisjen e anëtarëve me kartat ndërkombëtare. Në rrafshin e brendshëm për mbrojtjen e lirisë së shprehjes dhe për profesionalizimin e vazhdueshëm të shtypit të lirë. Por për fat të keq Shoqata jonë, të vlerësojnë së Shqipëri, duke kontribuar për shpëtimin e tij. Kjo deklaratë u dërgohet: Federatës Ndërkombëtare të Gazetarëve Qendrës Ballkanike të Shtypit Ambasadave të Komunitetit Europian në Shqipëri Kryetari PREÇ ZOGAJ

Shkodër U PERKUJ TUA KATER VJETORI I MASAKRES SE DY PRILLIT, 1991 Shoqata antikomuniste «2 Prilli» në bashkëpunim me komisionin organizator të pushtetit lokal të Shkodrës, ditën e dielë organizuan veprimtari përkujtimore për katër vjetorin e ngjarjes së dhimbshme të 2 prillit 1991. Fillimisht u vendosën kurora në (Vijon në faqen 3)

Kryetari i Bashkisë së Shkodrës, z. Filip Guraziu, nëpërmjet valëve të Radio - Shkodrës dhe të BBC, bëri të ditur ditën e dielë se Komisioni organizator nuk gjykoi që të ftojë PS për të marrë pjesë në veprimtaritë përkujtimore të katër vjetorit të 2 prillit 1991. Për mendimin tonë, gjykimi i komisionit në fjalë nuk na duket i drejtë. Mbi të gjitha, jemi bashkëqytetarë. Megjithatë, jemi të prirur të shpresojmë për një gjykim me realist në të ardhmen, duke mos na paragjykuar në subjekt politik, që kemi dhënë në mesazhe mirëkuptimi e kështu do të vazhdojmë në interes të demokracisë. Kryetari i PS të rrethit të Shkodrës, Ladetin Stankaj

PD, tre vjet pas ardhjes në pushtet, nuk e ka ndarë tokën Edhe 91 familje nga fshati Kosmac i komunës së Bushatit në rrethin e Shkodrës ndarjes së tokës i gëzohen vetëm në letra. Që nga viti 1991 u është thënë disa herë «e gëzofshi tokën», por deri më sot nuk i ka shijuar frytet e saj. Në vend të tyre këto fshatra i kanë shijuar të ashtuquajturit ish pronarë nga fsha- (Vijon në faqen 2)

Rreth 600 familjeve në qytetin e Bilishtit, zyra e ndihmës dhe përkrahjes sociale prej tre muajsh vazhdon t’i ulë në masën prej 7-4 mijë lekësh për çdo muaj nga përkrahja sociale. Ankesës së tyre bashkia i është përgjigjur se janë të detyruar ta bëjnë në këtë të ulë për të mbuluar deficitin e vitit të kaluar. (I) në të cilat është dhëndur bashkia. Korresp. i «Zërit të Popullit»

Intervistë e kryetarit të PS-së, FATOS NANO dhënë nga burgu i Bënçës, Tepelenë Radio BBC-së Pyetje: A jeni për zgjedhje të parakohëshme parlamentare? Përgjigje: Kam qenë dhe mbetem për këtë gjë ishte edhe në të mirë të pushtetit të sotëm, sepse çështja e reformave nuk mund të zgjidhet me një legjislacion. Por kjo s’do të thotë se legjislatura normale që fillon çdo forcë politike të mos përqëndrohet në interes të të gjithë, do të jetë një interes i përgjithshëm. Pra, zgjedhjet e parakohëshme sot, do të krijonin mundësinë e një institucionalizmi të ndryshimit të elektoratit, pra do të përbënin një sfidë qytetare, për të shmangur tanimë të gjitha kartelet, individuale dhe veçanërisht pjesën aristokracisë së çarçaf të tyre, sepse kjo kohë, që do të bëhej e mundur që të evidentohen forcat politike dhe të kthehej në të ardhmen, në të individuale me këto përvojë politike të krijuara, rrymëve të tranzicionit, kanë filluar reputacion në opinionin e brendshëm, për të punuar e bashkuar për të ardhmen. Pyetje: Tashmë përkufizimet e parashohët se partia socialiste do të jetë rivale kryesore për pushtet në zgjedhjet e ardhshme. A mendoni se kjo është pasojë vetëm e vështirësive ekonomike, e vështirësive të reformës e gabimeve të qeverisë e partisë demokratike apo edhe meritë e opozitës socialiste. E nëse po, cilat do të ishin disa nga meritat kryesore të PS-së gjatë tre viteve të qëndrimit të saj në opozitë? Përgjigje: Unë mendoj se mund të ndahen këto gjëra. Shpesh spekulohet që opozita vetëm korr frytet e gabimeve të forcës, që është në pushtet, por që është një korrëshëm. Në fakt ne jemi aftësuar të bësh një opozitë, sigurisht finale, por edhe profesionale. Socialistët kanë merituar që orbitalë reanvalë. U gjithëshmën që par t’i keqë trëjtoi shoqëria shqiptare pushteti i Partisë Demokratike, por kritike, sigurisht edhe në presionin e shumë tensioneve të akumuluara nga Lufta e Dytë Botërore, ditën e organizohen dhe të japin imazhin e një opozite politike të fuqishme, e cila brenda një periudhe relativisht të shkurtër filtroi konsensusin popullor. Nga ana tjetër socialistët brenda kësaj legjislature të derisotëm, arritën që në mënyrë konstruktive dhe profesionale të venë në dukje mangësitë kryesore të platformës dhe të mënyrës konkrete të reformimit të shoqërisë shqiptare nga kjo qeveri. Dhe sigurisht të gjitha këto kritika, kanë përmbajtur edhe alternativa, që nga fusha e politikës, pra në vend të përnjashimit të partnerëve, bashkë qeverisja ja dhe toleranca mbi bazën e kompromisit dhe konkurrencës parlamentare. Në të njëjtat fusha ekonomike, çështja e dhekësën shanseve të gjithë shqiptarëve, për të marrë pjesë në reforma duke i kthyer në pronarë dhe duke përdorur pronën si atribut për të punuar dhe për të krijuar. Ndërsa në fushën sociale çështja e monopërritjes së atij cikli formal të së kaluarës, ku një pjesë e popullsisë me konceptet e hakmarrjes dhe të luftës së klasave, apo të trajtimit armiqësor tepër antagonis në atë njëjësiet, luftoi pjesën tjetër duke krijuar armiqshmëri, siç vazhdon të ndodhë edhe këto tre katër vjet të pushtetit të Partisë Demokratike, një situatë të tensionuar që ngërgiltë e shqiptarëve i orienton, për të goditur njëri tjetrin, në vend që të ndërtojnë një ambient social për të përshtatshëm për secilin e reformave. Pyetje: A do të bënte aleancë Partia Socialiste për zgjedhjet dhe nëse po, cilat parti do të preferonte ajo? Përgjigje: Ky është një paragjykim që do vazhdojnë ta dëmtjonë mendimin e situatën politike dhe ecurinë e demokracisë në Shqipëri, për faktin se vazhdon të spekulohet me të kaluarën. Unë do ta quaja krejt normale edhe dhe një zgjedhjet e ardhshme organizmi politik i shoqërisë shqiptare të shkonte në formën e koalicioneve elektorale dhe me vonë neve-

DEKLARATË E KOMITETIT SHQIPTAR TË HELSINKIT Komiteti Shqiptar i Helsinkit është ftuar nga anë të ndryshme të shprehë opinionin dhe qëndrimin e tij lidhur me dekretin e fundit të Presidentit të Republikës për reduktimin e afateve të burgimit të një grupi personash. Komiteti Shqiptar i Helsinkit, çmon frymën e përgjithshme të dekretit, që niset nga motive humane, për të lehtësuar fatin e atyre që, për një arsye ose për një tjetër, vuajnë dënimin nëpër burgje si dhe për të pakësuar vështirësitë dhe brengat e familjeve të tyre. Megjithatë Komiteti Shqiptar i Helsinkit del me propozimin që, me rastin e datës historike të 50-vjetorit të fitores mbi fashizmin në të cilën populli shqiptar ka dhënë një kontribut të vyer, të bëhen falje plotësuese. Në përgjithësi, Komiteti Shqiptar i Helsinkit, duke qenë një organizatë humanitare, bën thirrje që demokracia e re shqiptare, në këtë fazë, tanimë të avancuar të konsolidimit të saj, të japë sinjale distensive, shpirtmadhiësie dhe tolerance, nëpërmjet zbutjes së politikës ndëshkuese dhe faljes. Një masë e tillë do të ishte rishikimi i të gjithë të dënuarve të atyre personave që në moshë të thyer mbi 70 vjeç, në radhë të parë gra, me qëllim që të arrihet në lirimin e tyre. Këtu do të hynin edhe pjesëtarët e ish nomenklaturës së lartë komuniste që bien nën këto kritere, por që përfshihen edhe zonjën N. Hoxha. Përjashtim mund të bëhej vetëm për raste krejt të veçanta, kur është fjala për krime tepër të rënda kundër jetës së personit, si vrasje e të tjera vepra penale të kësaj natyre. Komiteti Shqiptar i Helsinkit vëren se elementi i hakmarrjes nuk duhet të zërë vend në sferën penale. [Artikulli vazhdon jashtë kuadrit të imazhit.] rikujton se ai ka bërë thirrje edhe më parë për lirimin e plotë të z. F. Nano. Me atë rast është theksuar se duhet shmangur çdo debat shterp rreth fajësisë ose pafajësisë dhe se sot është momenti për të lënë z. Nano, në gjendje të lirë pa asnjë paragjykim. Arsye e gjithë kësaj Komitetin të përsërisë, këtë thirrje janë po ato. Kjo do të shërbente për të shkarkuar atmosferën tepër të tensionuar që karakterizon aktualisht jetën politike të vendit dhe do të krijonte kushte për një debat më konstruktiv. KOMITETI SHQIPTAR I HELSINKIT TIRANË, 3 PRILL 1995