8 Qershor: Kongresi I i PRSH Në këtë prag shekulli të ri jetojmë në kohën e një zhvillimi të paparë teknologjik, social e kulturor, si dhe një zhvillim ekonomik global të përshpejtuar. Fatkeqësisht në territorin qendror evropian jetojmë ne, të prapambetur ekonomikisht e teknologjikisht, ne shqiptarët, një nga popujt më të lashtë të kontinentit më të zhvilluar. Përballë këtij realiteti ne shprehim bindjen se sistemi republikan është alternativa më e lartë dhe më e fuqishme për të kapërcyer këtë fazë tranzicioni. Kjo fazë kalohet me përkushtim me bindje, me ideal, me personalitet. Sistemi republikan përso[s] personalitetin, ai është alternativë e forcës shpirtërore, përmbledh në vetveten e tij të gjithë atributet e jetës morale dhe intelektuale të njeriut. Republikanizmi nuk është një mekanizëm i thjeshtë që shërben vetëm për një qëllim të caktuar, vetëm për të rrëzuar nga pushteti komunistët, ai nuk e kufizon sferën e lirive individuale. Republikanizmi është forcë dhe rregull i brendshëm, është disiplinë e personalitetit, që të lashtë të kontinentit më të zhvilluar. Republikanët dëshirojnë të rindërtojnë jo trajtën e jetës shqiptare, por përmbajtjen, njeriun, karakterin, besimin e tij në parimet republikane. Ky motiv prezaton nga statuti, ku nuk mund të jenë anëtarë të PRSH personalat me sjellje të padenja morale e shoqërore. Ne do të luftojmë që të jemi simbol i forcës shpirtërore, drejtësisë dhe bashkimit kombëtar. Ky ideal udhëheq sot çdo republikan tek mendon rreth alternativës që ka zgjedhur, e cila për t’u kuptuar, duhet të shikohen në tërë gjerësinë e thellësinë e dukurive shpirtërore. Me këtë preokupacion, po analizohen problemet në çdo seksion, për të shkuar në konferencat e degëve me detyra e teza konkrete e të përcaktuara. Për të rritur cilësinë e partisë është i domosdoshëm aktivizimi i gjithë potencialit intelektual ekzistues në parti, si dhe freskimi i komiteteve drejtuese me elementë të rinj intelektualë. Kjo duhet të çojë në kompaktësimin e komiteteve drejtuese, në funksionimin normal të tyre, me qëllim që të anga[zhohen] totalisht në një zhvillim psikologjik etj. me detyra e teza konkrete e të përcaktuara. REPUBLIKANET NE PARLAMENT Në parlamentin e parë demokratik shqiptar, ku do të diskutohen e votohen për një rend të ri kushtetues, në polemikat midis deputetëve për miratimin e amendamenteve e ligjeve merr pjesë edhe deputeti republikan. Të shumtë në popull janë ata që me kënaqësinë e tyre, me fjalët e ëmbla e kurajoze dëshirojnë kundër çdo lloj ideologjie që prish dhe shkatërron parimet e shenjta të lirisë, fuqisë e krenarisë kombëtare, të besimit, të Atdheut dhe familjes. Përpara fjalëve, programeve e koncepteve të alternativave të majta për «zhvillim», «traditë» e «përparim» qëndrojmë ne republikanët, alternativa e djathtë, që nuk kapemi në mënyrë të dëshpërueshme pas së kaluarës si mbas një fijjeje kashtë si shpëtimi i fundit, por as nuk hidhemi me sy të mbyllur mes aromave tërheqëse e joshëse të së ardhmes. Ne jemi realistë, të sinqertë, e konkretë. Me këtë gjuhë do të flasim gjithmonë përpara popullit. vetëm për një qëllim të caktuar, vetëm për të rrez uar e personalitetit, që përshkon vullnetin dhe inteligjencën e gjithësisë. Në republikanët nuk kemi në qendër të alternativës sonë vetëm idetë e sistemit të tregtisë së lirë, inkurajimin e iniciativës individuale dhe nxitjen e saj, pronën private, shtetin juridik, ndërmarrjen e institucioneve private apo shtetërore, por idealin republikan që edukon dhe zhvillon jetën shpirtërore. Sistemi komunist totalitar përveç rrënimit ekonomik la gjurmë shkatërruese në shpirt, në edukim, në formimin elementë të rinj intelektualë. Kjo duhet të sjellë me qëllim që të angazhohen totalisht në zhvillimin e konferencave dhe çuarjen e partisë drejt kongresit të saj të parë. Republikanizmi nuk është një lëvizje popullo re politike kundër një qeverie të paaftë komuniste, kundër një ideali monarkist, a komunist që lejoj dhe ndikoi të bijerë poshtë autoriteti i shqiptar it dhe i shtetit shqiptar, që coi popullin në një varfëri ekonomike, në një krizë shpirtërore që u bë pengesë e rrezikshme për Shqipërinë në udhëtimin e saj drejt zhvillimit, por një ideal që duhet thotë me ndershmëri dhe na dëshira të vërtetë e tmerrshme që nëse rastësisht që i dha diku të “Nasës” se dy koka dhe njëra s’tu që mund të mbeten të mbyllura spekullime, vjedhje, ndodhta i bëj si vërejtje, pasi dëshiroj që veçeria e të shmanget nga se sa ... FERIAT GJILUJA

GJENDJA AKTUALE E VENDIT DHE EKONOMISË (Vijon nga numri i kaluar) Periudha prej 1 viti e gjysmë ka qenë jo vetëm periudha e ndryshimeve më të rëndësishme politike në historinë e Shqipërisë të këtij shekulli, por fatkeqësisht edhe periudhë e një shkatërrimi tragjik të ekonomisë e pasurisë së këtij vendi të varfëruar, periudhë dhe e shoqëruar me çorganizime shqetësuese të shoqërisë e të shtetit. Komunizmi shqiptar, më fanatiku dhe i pareformuari i të gjitha vendeve të Evropës Lindore, mbeti i tillë edhe pas ndryshimeve rrënjësore demokratike që ndodhën vitet e fundit në këtë pjesë të botës. Mund të themi pa ngurrim se ai mbeti po aq antihuman e antikombëtar edhe pas fillimit të proceseve demokratike të nisura në dhjetor të vitit 1990. Kokëfortësia absurde e përgjegjësve të vjetër e të rinj të këtij regjimi, për të mbajtur me çdo çmim pushtetin politik, kundërshtimi agresiv kundër forcave opozitare demokratike i çoi ata deri në aktin më antisocial-sabotimin e hapur a të fshehur të shtetit, shkatërrimin e paralizimin e plotë të tij, ngjalljen e anarkisë, të kaosit e të dëshpërimit të njerëzve. Ky është bërë i fundit që shikojnë me anë të shkatërrimeve e plaçkitjeve, duke i lënë pasuritë e shtetit, si dhe ato të popullit, në duar të individëve të papërgjegjshëm. Elementi i parë e më aktiv i kryerjes së këtyre akteve shërbyesi më fanatik të regjimit komunist, të cilët nxitën, organizuan e provokuan këtë valë shkatërrimesh. Këta detashmenti të fshehur iu bashkëngjitën dhe tërë elementi asocial i kriminelëve hajdutëve e shkelësve të ligjit, të krijuar gjatë viteve të errëta të regjimit. Por, fatkeqësisht, duhet pranuar se me forcën shkatërruese e bashkuan me mijëra njerëz, të cilët pasiguria e dëshpërimi i shtynë të marrin pjesë në këto akte shkatërruese. Rendi publik dhe siguria e qytetarëve ... në të dukshme e tepër të ndjeshme. Shteti shqiptar është tepër i dobët, ose më saktë, ai është thuajse i paralizuar në të gjitha funksionet e tij. Shkatërrime kolosale janë bërë pasurisë kombëtare, janë dëmtuar e shkatërruar shkolla, çerdhe fëmijësh, spitale, rrjeti telefonik e energjitik, ujësjellës, kanale, depo, stalla, zyra e fabrika, janë vjedhur e grabitur magazina me sasi të pallogaritshme mallrash, pajisje e makineri, bagëti etj. Nga një llogari e përafërt shuma e humbjeve dhe e dëmtimeve të drejtpërdrejta të kryera mbi pasurinë tonë kombëtare arrin në disa miliarda lekë, shifër kjo që nuk është larg dëmeve kombëtare të pësuara gjatë Luftës së Dytë Botërore. Një indisiplinim social vihet re kudo, si në mosrespektimin e ligjit, të organeve në përgjithësi, të kundërshtimin çdo autoriteti të ligjshëm dhe në moskryerjen e punës e të detyrave të shtetit. Në vendet publike (rrugë, lokale, autobuse etj.), veprojnë haptazi vagabondë që kërcejnë edhe me armë jetën e qytetarëve. Grabitjet me armë në dorë të pronës private e shtetërore vazhdojnë të jenë një dukuri shqetësuese. Jo të pakta janë rastet e rrasjeve për nëpërmjet e grindje. Kontrabanda në kufi po fillon të bëhet problem. Ndërtime pa leje dhe zënia forcërisht e lokaleve janë shndërruar tashmë në një dukuri masive. Një plagë jo më pak e dhimbshme është edhe korrupsioni e spekulimi zyrtar dhe privat. Mungesa e veprimit të organeve shtetërore përkatëse dhe e ligjeve përshtatshme antikorrupsion krijuan terrenin e pasurimit të paligjshëm të matrapazëve, kontrabandistëve, të mjaft nëpunësve e zyrtarëve që spekulojnë me kompetencat shtetërore, si dhe të individëve dhe drejtuesve të ndërmarrjes e institucioneve të tjera. Firma private e persona të huaj të një natyre të dyshimtë po ndeshen gjithnjë e më shpesh në mjediset tona. Këta «pionierë» të spekulimit e kriminalitetit ndë[k]om-

Të enjten e kaluar, në lajmet e orës 20.00, u transmetua një intervistë e zotit Blerim Cela, kryetar i Komisionit të Kontrollit të Shtetit. Fillimisht do të thoja se nuk dyshoj aspak në sinqeritetin, në seriozitetin dhe në përkushtimin e zotit Cela si dhe në përpjekjet e tij për të bërë transparencën. Në mes të problemeve të shumta që ka Komisioni i Kontrollit, që i përmendi kryetari i saj, mua më mbeti në mend problemi i pasanikëve të rinj, problem i kohës së ashtuquajtur tranzicion. Ky problem është temë e bisedave të pothuajse të gjithë popullit shqiptar dhe kjo është e natyrshme pasi vetë sistemi, ku kalojmë të gjithë shoqëria, ... mbi pasurinë e individit dhe në fund do të thotë ... Pra, po ta gjykojmë këtë problem, ne nuk duhet të bëhemi alarmist ... Ta quash pasanik atë që ka pasuri ... në Shqipëri? Duke u nisur nga ... pasanikët ... Si ... Dhe tani të gjithë mendojnë se ka njerëz të tillë që mund të quhen të pasur. Lind pyetja si u bënë të tillë brenda një kohe kaq të shkurtër? Pasuria nuk vihet lehtë. Duhen vite pune të lodhshme, zgjuarsi, rrezikim dhe kursim. Tek ne këtyre “pasanikëve”, nuk u deshën vite pune, por vetëm zgjuarsi për të shfrytëzuar momentin e volitshëm që u krijua. Kjo pasuri u krijua me spekullime, rryshfete (për ata që kishin poste partiake ose qeveritare), por ndoshta për ndonjërin edhe me punë të ndershme, gjë që më duket pak e vështirë, duke pasur parasysh kohën e shkurtër. Kush janë këta njerëz? Ku i kanë paratë? Në bankë me siguri që jo, derisa banka është në vështirësi të mëdha për të hollat. Se ku i mbajnë, ajo është punë e tyre, rrjedhimisht nuk dihet sa kanë. Kështu kthehemi edhe njëherë tek intervista e zotit Cela. Sipas tij, Komisioni i Kontrollit do të mba... le një qëndrim të ashpër me “pasanikët e rinj”. Mua për vete ... dhe në pjesë më madhe të njerëzve ... do të kthehet një befshë gjë si kur u ndodhte kjo, por kështu ka dy të kundërta. Në kërkimin që të pasurohesh nga ana tjetër i luftojmë ata që pasurohen dhe ... dyta është papunësia e kryerjes së çdo verifikimi, pasi lufta për ... l’u pasuruar me çdo mjet është përhapur aq shumë, sa që nuk arrij të kuptoj se nga duhet filluar. Kjo është arsyeja që deklarata të tilla më duken tepër naive dhe të nxituara, megjithëse jam i bindur se zoti Cela, i thotë me ndershmëri dhe dëshirë për të bërë veprime të vendosura, të cilat i takojnë me të vërtetë Komisionit të Kontrollit. Për ne është me të vërtetë e tmerrshme që në mes të shohim si pasanikë ish-funksionarët e djeshëm. Por mendimi im është se ata nuk e meritojnë me veprimet e Komisionit të Kontrollit, sa do i fortë të tregohet ai, por me forma të tjera. Dhe diçka tjetër. Çështja e letrave anonime, të cilën gjithashtu e përmend zoti Cela. Kam dëgjuar rastësisht që i tha ...“Nëse ke dy koka dhe njëra s’të dhimbset, shko anko...” Këtu ka diçka. Nëse dje dikush çonte një letër dhe nuk e firmoste sepse kishte frikë nga Sigurimi, sot ai ka frikë për kokën e tij. Kështu që mund të mbeten të mbyllura spekullime, vjedhje, ndoshta edhe krime tijet për një emër në fund të letrës. Për mendimin tim më të pandershëm duhet luftuar me të gjitha format që lejon një ligjshmëri demokratike. Këto që shprehëm i bëj si vërejtje, pasi dëshiroj që ... deklaralizmi, i cili mund të paraqesë rrezikimin më të madh se sa ...

Tiranë. Në kuadrin e analizës mbi rezultatet e zgjedhjeve më 22 Mars, më 24 prill në sallën e selisë qendrore të kësaj partie, u zhvillua një takim i zgjeruar me anëtarë dhe simpatizantë të PR të rrethit të Tiranës, për të analizuar shkaqet dhe dobësitë e punës së kësaj dege, të cilat çuan në rezultatin e 22 Marsit. Tiranë Në kuadrin e analizës mbi rezultatet e zgjedhjeve më 22 Mars, më 24 prill në sallën e selisë qendrore të kësaj partie, u zhvillua një takim i zgjeruar me anëtarë dhe simpatizantë të PR të rrethit të Tiranës, për të analizuar shkaqet dhe dobësitë e punës së kësaj dege, të cilat çuan në rezultatin e 22 Marsit. Në këtë takim merrnin pjesë n/kryetari i PRSH, z. Zef Bushati, anëtarë të komitetit Drejtues të PR si dhe ish-kandidatët për deputetë të rrethit të Tiranës. Në fjalën e hapjes, kryetari i degës së PR për Tiranën, z. Maksim Haviari, bëri një ekspoze të punës së kësaj dege gjatë fushatës elektorale, duke u ndalur kryesisht në detyrat përkatëse që kanë dalë gjatë analizës në mbledhjen e Komitetit Drejtues të kësaj dege. Duke vazhduar, z. Haviari vuri në dukje dobësitë kryesore të degës së Tiranës, të cilat kanë ndikuar në rezultatet e përgjithshme të PRSH në zgjedhjet e 22 Marsit. Kryesisht, theksoi ai, nga analiza e bërë rezultoi se në zgjedhjet e 22 Marsit 1992, në zgjedhjet e parakohshme u bë me një mjedet për njohjen e ligjit të zgjedhjeve. Gjithashtu duke pasur vështirësi në organizimin e punës, nuk arritëm të plotësonim në gjitha qendrat e votimit me vëzhgues republikanë. Në rezultatet e zgjedhjeve të 22 Marsit influencoi dhe mungesa e fondeve. Dhe ato fonde financiare që u dhanë nga shteti i kishim të paplota dhe me shumë vonesë, duke mos pasur mundësi të parapërgatitjes dhe ... Duke përfunduar, z. Haviari theksoi detyrat konkrete që duhet të dalin nga ky takim për të shkuar në konferencën e degës së Tiranës dhe në kongresin e PRSH me vizion më të qartë për të ardhmen. Mbasi të pranishmit u njohën dhe me materialin mbi konkluzionet e Këshillit Kombëtar të PRSH, që mori në analizë shkaqet që çuan në rezultatet e zgjedhjeve të 22 Marsit, ata bënë shumë pyetje, të cilave iu dhanë edhe përgjigjet përkatëse. Me tej takimi vazhdoi me diskutime të shumta të të pranishmëve. Nga diskutimet e bëra u theksua efekti negativ që pati mosqarkimi si duhet i kushteve të koalicionit në opinion, i cili duke u menduar se PD-PR-PSD janë koalicion, kujtoi se votat mund t’i jepeshin njërës prej të triave. Një nga diskutantët theksoi se një ndër shkaqet e këtyre rezultateve ishte dhe përfaqësimi jo i denjë i PRSH në 45 minutëshin e paraqitjes së programit të partive politike në televizion, në mbyllje të fushatës elektorale. Gjithashtu, vazhdoi ai, PR nuk luftoi si duhet për të bërë një propagandë më të mirë ish-kandidatëve të saj, të cilët vazhduan fjalën, negativisht kanë influencuar lidhjet e pakta që kemi pasur me rininë. Duke bërë një politikë të mbyllur në nuk arritëm të thithim në radhët tona më tepër intelektualë të njohur dhe që gëzojnë simpatinë e opinionit. Më pas e mori fjalën edhe nënkryetari i PR zoti Zef Bushati, i cili, pasi shfaqi preokupacionin e kryesisë për degën e Tiranës, tha që format e takimeve me mbledhje ishin të gabuara. Duhet të kishte më shumë dinamizëm. Ai shprehu dëshirën e tij për të folur me republikanët dhe kritikoi kryetarin e degës që nuk i ka dhënë një mundësi për ta realizuar këtë gjë. Pas këtyre fjalëve ai u ndërpre prej shumë të pranishmëve nga salla, të cilët i vunë në dukje që duhej të kishte vetë iniciativa si në ndërkryetar partie dhe mos e linte vetën të varej nga të tjerët. Dhe nëse mos të vërtetë është penguar, pse s’ka përdorur autoritetin e tij dhe pse nuk ka vepruar vetë në mënyrë të pavarur. Me ndërhyrjen e kryetarit të degës, zotit Maksim Haviari, reagimi i pjesëmarrësve u qetësua dhe pas fjalës së zotit Vezir Hoxha, i cili bëri kritikë për të gjithë anëtarët e kryesisë, diskutimet u mbyllën.

Në kuadrin e riorganizimit të punës të PRSH dhe detyrat ... (Vijon në faqen e 4-të)