17/03/1994
Original newspaper scan
scroll · drag · double-click

Republika

17 mars 1994

A jemi për kapitalizmin?

Nga takimi i z. SABRI GODO me qytetarë të Fierit më 12 mars 1994 A jemi për kapitalizmin? Është e dyta herë që vij në Fier brenda një muaji. Do të vij sa herë të më bëjnë nderin duke më ftuar Shoqata Pronësi me Drejtësi dhe Shoqata e të Përndjekurve Ekonomikë e Politikë. Duhet të flasim për pronësinë, që përcakton formën e sistemit ekonomik. Të zgjojmë argumentimin, që njerëzit të binden të na përkrahin. Se kjo nuk është çështje vetëm e ish-pronarëve, po e zhvillimit në tërësi, prandaj u takon të gjithëve. Sot në botë njihen tre sisteme: ekonomia kapitaliste, ekonomia socialiste dhe ekonomia mikse. Nuk jam specialist, prandaj më lejohet ta shtroj çështjen në mënyrë empirike. Partia Republikane është për kapitalizmin. Ky sistem, në 150 vjet, krijoi në Perëndim prodhimin më të madh në historinë e njerëzimit. Marksi rinte në pritje që zhvillimi i kapitalizmit të vërtetonte gjithnjë e më tej punëtorët e të pasuronte gjithnjë me të pronarët, në rezultati revolucionin botëror. Por zhvillimi i kapitalizmit në Perëndim solli mirëqenien për të gjithë. Le të përmendim vetëm faktin që jeta mesatare e popullsisë në Amerikën e Veriut dhe në disa vende të Evropës arriti në 75 vjet. Asnjë sistem tjetër ekonomik s’mund të bëntë një gjë të tillë. Në këtë zhvillim do të ishim përfshirë edhe ne, duke bërë Zvicër e dytë, sikur më 1945 të mos kishim marrë drejtimin që morëm. Nga kjo humbëm 50 vjet dhe betëm mbrapa 100 vjet. Tani duhet t’i vëmë rrugës së Zvicrës, që është një vend kapitalist tipik. Mundësitë e kemi. Disa ekonomistë të huaj i çmojnë pasuritë tona në 50-70 miliardë dollarë. Po nëse e kemi të mbushur mendjen për këtë rrugë, duhet të dimë se kapitalizëm pa pronë private s’mund të ketë. Dhe të jetë pronësi private e plotë. Këtë e kanë kuptuar edhe në disa vende ku kishin ruajtur një pronësi publike mbi disa degë të mëdha të ekonomisë. Në Itali shohin si të vetmen rrugë të daljes nga kriza mënjanimin e shtetit nga gjithë veprimtaritë ekonomike të drejtpërdrejta. Dhe të jetë privatizim me pronësi ligjore e jo t’i merret atij që i takon e t’i jepet tjetrit. Vetëm kështu krijohet kuadri i duhur për zhvillimin kapitalist. Hapin e parë në rrugën e pronës private e bëmë të gabuar. E kam fjalën te Ligji për tokën. U tha t’i vënë shqiptarët në start të barabartë drejt tregut të lirë. Ky më duket një mendim naiv. Gjatë vapr[?] në tregun e lirë disa do të arrijnë të parët, duke u bërë pronarë të mëdhenj, disa të mesëm, disa pronarë të vegjël, ndërsa të mbetet në fund, krejt pa pronë. A mos do të bëjmë prapë reformë pas 10 vjetësh, për t’i kthyer shqiptarët në start të barabartë? Sigurisht jo. Atëherë, nëse e pranojmë pabarazinë që do të rezultojë pas dhjetë vjetësh, përse të pranojmë që nga një bazë e tillë? krejt pa pronë. A mos do të bëjmë prapë reforma të rezultojë pas dhjetë vjetësh, përsëri të mos nisim që sot nga një bazë e tillë? Vendosja e një starti të barabartë sot, është një koncept i kulluar komunist. Ne themi: komunizmi u mor njërezve pronat e vena me mundin dhe zotësinë e tyre, cilësi që do të kenë vlerë edhe gjatë zhvillimit kapitalist. Atëherë le të shfaqësojmë konfiskimet komuniste dhe t'u kthejmë pronarëve pronat. Ky do të ishte starti më i ligjshëm. Nëse ua japim fare, siç po bëjmë me tokën, ne shartojmë kapitalizmin me komunizmin dhe do të dalë një dru pa fryte, sepse njëra nuk lë tjetrën të rritet. Le që ky ligj mbi tokën nuk krijon as barazi, sepse, nëse malësi fshatari ka marrë deri katër herë më pak tokë se fshatari në fushë. Duke u nisur nga kushtet reale në Shqipëri, kthimi i tokës pronarëve të ligjshëm, siç kemi argumentuar edhe më parë, nuk përbënte kurrësesi një problem shoqëror - kthimin e sistemit feudal - në mënyrë të tërme në prapara propaganda komuniste. Nga ky hap i gabuar shohim sot në mbrojtje të ligjit për frymë si parim Demokratike që udhëhoqi luftën për shërbimin e komunizmit, edhe gjithë partinë e tjera parlamentare, me përjashtim të Partisë Republikane që ka aty një deputet të vetëm. Ne do të vazhdojmë deri në fund luftën për miratimin e Projektligjit që kemi paraqitur. Do ta bëjmë të njohur këtë Projektligj në çdo fshat e do të kërkojmë diskutimin në çdo komunë, që Parlamenti të shohë (Vijon në faqen 2)

Kush e ka denoncuar Nanon përpara Blerim Çelës

Plaku Çarçani tmerrësisht i kthjellët Në një nga seancat e ditë së martë ndodhi një skenë e akënë[?] mjerane, që të ndillte keqardhje. Ish-kryeministri Çarçani, që tani jeton pleqërinë e thellë, zbriti në bankën e dëshmitarit i mbajtur për krahu. Ndodhte një skenë pothuajse e tillë, i kishte ndodhur të urtit Çarçani tri vjet më parë, kur ndiqnin me satelit, ish- zëvendëskryeministrat Nano e Çani, pas zgjedhjeve të 22 marsit, e kishin kapur për krahu për ta flakur një herë e mirë, nga skena e madhe e pushtetit. Plaku Çarçani ishte, pra, nga pushteti i lartë, pa kuptuar se ç’po ndodhte përqark tij, pa deshifruar dot se ç’lojë kushte nisur mjeshtri Alla lart dhe pelivani Nano, poshtë. Kështu ishte Çarçani... pa kuptuar asgjë, ashtu siç nuk kishte kuptuar, si dhe pse ishte kallëzuar deri atë lart, frikshëmrisht lart..., ndërsa Nano qetësisht ulej në karriken e kryeministrit, për t’i çuar shqiptarët drejt një rendi të ri, që quhej demokraci. Kjo, pra, ishte skema e Presidentit Alla, skema e tij. Nënpamja në pjesën e poshtme është e prerë në kufirin e imazhit; teksti i dukshëm vijon: Prokurori, plakun Çarçani... mbajë trymën gjallë, me ndihmat që do të sjellë X firmë nga X vend. “Jo, nuk e kam dëgjuar.”, thotë ish-kryeministri!!! Ndodhta, në gjithë historinë e shteteve, ky është një nga rastet e rralla ku një plak në moshë të thyer, e i dëshmitar të sëmurë... Po ç’punë prishej nëse ai qëndronte kryeministër? Pastaj..., kush kishte kohë të merrej me plakun e gjorë... Punët e reja tashmë i kishte pikëpamje është jashtë loje. tashmë i kishte marrë... Kush e kishte denoncuar Nanon? Mos ndoshta ka një kallëzim tjetër më të hershëm? Një kallëzim p.sh. nga vetë miqtë e Nanos? Të themi, një kallëzim të qeverisë Buti; kallëzim të Butit kryeministër dhe Pashkos zëvendës, kallëzim të stabilistëve, të cilët sapo erdhën në fuqi ndërruan praktikën e sjelljes së ndihmave. Ndoshta ka edhe dokument të këtij kallëzimi? Dhe dokumentet nuk gëlti[?] lehtë. Ato nuk mund të justifikohen, p.sh., me fjalët “çështje koncepti”. Sidomos, të t’ia lëmë këtë gjë së ardhmes. Tani për tani... Ramiz Alla[?] dhe Fatos Nano. Plaku për herë të parë e dëgjonte këtë emër. Ndërsa Fatos Nano nga banka e akuzës e ndiqte dëshminë e kolegut me ankth e pasiguri, duke ndërruar me nervozizëm, kasedat e magnetofonëve të gazetarëve. Ky ishte dëshimtari i 51-të dhe i fundit i këtij gjyqi. Pas kësaj, trupi avokator i Nanos bëri një kërkesë të çuditshme: Duam të dëgjojmë edhe njëherë dëshmitarët nga fillimi, - thanë ata(!) Edhe pse e çuditshme kërkesa e tyre duket e drejtë. Duket e tillë sepse, një pjesë të dëshmitarëve “i kishte lënë kujtesa”, një pjesë tjetër ndoshta duhej të përgjigjen për dëshmi të rreme... Le të ndalemi konkretisht dhe shtrohet një pyetje tepër të thjeshtë: A është i pari Blerim Çela ai që ka denoncuar Fatos të lëmë këtë gjë së ardhmes. Tani për tani Presidenti Alla, skema për ta bërë Shqipërinë demokratike “pa gjak dhe pa uri”, siç shprehet ai vetë. “Deri në ditën që keni qenë kryeministër a ia kenë dëgjuar ndonjëherë emrin Lev. Co?” - e pyet prokurori, plakun Çarçani. “Jo, nuk e kam dëgjuar.”, thotë ish-kryeministri!!! Ndoshta, në gjithë historinë e shteteve, ky është rasti i vetëm, rasti më unikal, ku kryeministri të mos bëhet me dije, që populli i tij do ta mbajë tymën X vend. Në pamje të parë skena është sa absurde aq edhe qesharake, por po ta vësh-trosh qetësisht, kupton një mekanizëm tepër të thjeshtë; Plaku Çarçani në çdo pikëpamje është jashtë loje. tashmë i kishte marrë në dorë mjeshtri Alla dhe pellvani Nano poshtë. E si ta dinte i shkret plaku, kur: kryeministrat... “Lev. Co? E si të kish-te dijeni për ato që ndodhnin?!!! Sidoqoftë, plaku Çarçani në dëshminë e tij, kishte një kujtesë tmerrë-sisht të kthjellët. Ndryshe nga djaliosh klerotik Cani, e kuptoj gjithshka me sak-tësi. Lev. Co. ia la në derë emrin Lev... Kjo? me sak-tësi. Lev. Co. ia la në derë HIPOTEZE... YLLI RAKIPI Dy ish - kryeministrat.

27 Mars - Zgjedhjet lokale në Turqi

Me rastin e zgjedhjeve lokale që do të bëhen në Turqi më 27 mars 1994, Drejtoria e Përgjithshme e Shtypit, Botimeve dhe Informacionit e Turqisë më datë 27-28 mars 1994 do të krijojë një qendër shtypi në sallën Kavaklidere në Hotelin Hilton në Ankara për përfaqësuesit e shtypit turk dhe të huaj. Në këtë qendër shtypi do të vendoset një PTT e përkohshme me të gjitha mundësitë për komunikim. Përfaqësuesit e shtypit do të mund të ndjekin në çast rezultatet e zgjedhjeve. Numrat e qendrës së shtypit: Tel: (312) 4686436 Fax: (312) 4686437 Gazetarët që dëshirojnë të marrin kartën e gjelbër të gazetarit duhet të telefonojnë disa ditë përpara në Drejtorinë e Përgjithshme të Shtypit, Botimeve dhe Informacionit. Tel: (312) 4176331 Fax: (312) 4174923

Viktima dhe dëshmitarë

(Gjithmonë në përpjekje për shpëtimin e vetvetes) Në Shqipërinë postkomuniste nuk pati asnjë Nuremberg. Për të gjithë vuajtësit u akuzua dhe u dënua në mënyrë idealiste e shkuara e cila u përcaktua si një nocion i largët, megjithëse për fat të mirë ndodhet shumë pranë nesh. megjithëse për fat të mirë ndodhet shumë pranë nesh. Për këtë, ne nuk do të ndalemi për të sakësuar viktimat, marrëdhë e herojtë e kësaj të shkuare duke hulmutuar në pleqët më të moshuar 100-vjeçarë e përtej të shpëtuar prej nonsenseve nga skleroza, sepse tash për tash jemi ne dëshmitarë të freskët dhe koshtë shpej-tuar nga ndërtimi për të dënuar si na kanë dënuar, por ndërkaq të detyruar ndërgjegjeje për të mos falsifikuar historinë dhe për këtë secili apo akilli duhet të marrë mendim. Kjo aksiomë tash nuk është e nevojshme të aprovohet me kartonin jeshil në Parlamentin shqiptar sepse është aprovuar në të gjitha parlamentet e botës së qytetëruar që përpiqen kësisoj një përgjegjësi solemne dhe idealiste si përpara Zotit. Përsëri u ktheym tek qëndrimi idealist. Në Shqipëri reagimi idealist ndaj të shkuarës është shpëtimtar, kur gjykohet për një vend me popullsi të vogël. Por, nga ana tjetër, kjo kërkon nga të gjitha palët një mirëkuptim të paktën relativ. Demokracia në Shqipëri sot ibëri në favor të shkuarës duke ia mbuluar asaj kapitalin e shëmtuar, megjithëse rënkimet e shqiptarëve me të drejtë kërkojnë shpagim, të paktën në mënyrë idealiste, detyra dhe detyrimi i ndjesës, i të kërkuarit pardon, falje, megjithëse Bota e qytetëruar edhe pas 50 vjetësh nuk mungon të ngrejë gjyqe as për ish-sekretarë e përgjegjës të OBK, Kurt Waldhaim, i cili është akuzuar si ekspioneri nazist. Por për mentalitetin e një vendi ish-diktatorial, i Shqipëria, me një pushtet burokratik të centralizuar që çedon gëzila dhe me një superstrukturë të fryrë, inactive dhe jo profesionale idealizmi ktheqohet, dhe prej kësaj shfaqet në përmasa të dukshme rreziku i inercisë. Rreziku i inercisë Këto ditë, gati në të gjitha kryeqytetet kryesore të Europës po debuton filmi i Stiven Spiel-bergut “Lista e Shindlerit”, që ndokurë mbetet edhe pretenduesi kryesor për disa Oskare sivjet. Subjekti i këtij filmi mbështetet në një histori të vërtetë, se si në Krakov të Polonisë në periudhën e holokaustit nazist, një njeri i vetëm, Shindleri vullnet-mirë, arriti të nxjerrë nga shtatësia dhe të shpëtojë nga vdekja rreth një mijë e ca çifutë. Mesazhi i këtij filmi që përbën edhe suksesin e tij, është triumfi i vazhdimit të jetës në luftën midis të mirës dhe të keqes. Edhe Shqipëria, sot më 1994, vjen pas një Holokausti 50-vjeçar, i cili në mënyrë të përbindshme është përpjekur të shfarosë virtin njerëzor dhe ta transformojë shqiptarët në një përbindësh vëllavrasës. Inercia e holokaustit, postholokaustit komunist shqiptar është e pamundur të mos vazhdojë të reflektohet dhe meqë “scriptamenton”, siç është pasqyruar gati tërësisht në shtypin opozitar dhe të ashtuquajtur të pavarur apo të djathtë. Liria pa skal për të shqakruar urrejtje është pikërisht një refleks i tillë. Këta njerëz kaq trima që i mbushin gazetat e tyre me të gjitha llojet e perversiteteve të fjalës, po dje, a guxonin vale, që me penat e tyre të indritura të kritikoni qoftë edhe një fjalë sh. Anastasia Kondo, ish-kryetarin e Lidhjes së Sh-krimtarëve apo ish-Presidentin Alia?! Këta persona janë po ata, stabel, që nuk do të arrijnë dot kurrë të bëhen personazhe dhe kjo ‘trimëri’ e tyre sot i rrëzan (Vijon)

Nga kronikat

Të dielën në mbrëmje e emë-në kryeqytet lajmëro, se deri në mbërritjen e ditës së hënë do të ekstradohen në Shqipëri Arben Alinë. “Edhe në fund dhe futet në listë do ta gje-të atë, përpara një turme të madhe kurreshtarësh, poshtë shkallëve të sh… khamisë së vendit.” Po nuk pranuan francezët ta dorëzojnë në ekstradim Ramiz Alinë në Francë. Në mbrëmjen e emëruar vërtet nuk u duk asnjë nga turmat e Tiranës. Kurreshtarët e shumtë filluan të hamendësojnë se mos ajo vërtetë ishte nisur për në Francë. Nesër të gjithë e morën vesh: Arben Alia nuk pranohet në Francë. Bota tani për tani mund të merret vetëm me të në… Më 20 shkurt u bë një gjyq i rreptë për gjithë dëshmitarët e gjyqit. Nano. Në fillim do të thërras ca dëshmitarë në… Por në fundit Molotov Zeron dhe hyj-dik… qirin që të firmosin, thënë që UDB-ja u kishte treguar kundër… presidenti Çeka. Zëvendësues nuk ishin pranuar, sepse UDB-ja nuk arratje fytyrë nga Ramiz Alinë… Gjithë të falsifikonin dhe dhe Arben Alinë. Zëvendës… fund të kodrave duke lëshuar një vërshëllimë të zgjuar. Sa hap e mbyll sytë sheshi “Italia” u mbush me europianë që zgjatnin gazetat drejt kazanit. “Ju lutem respektoni radhën” bërtiste e emëruara N.- ka disiplinë partie, apo nuk ka? Pas shpërndarjes e emëruara u zhduk në drejtim të bllokut, për ta dukur përsëri në mbrëmje në sheshin “Italia”, duke mbajtur një nga ato flamet e saj në një zakarshmë. “Alia junior nuk do të vijë në Shqipëri. Alia senior nuk pranohet në Franca. thërras ca dëshmitarë në… KAONIKANI

Në këtë numër:

• Fusha e ligjeve - në qendër të vëmendjes... Intervistë me kryetarin e BSPSH, z. Valer Xheka f. 3 • Si mund të kthehen pronat më shpejt f. 2