Komisioni i Kontrollit shqyrton licencat e gjuetarëve të huaj Në treg gëzojë të kafshëve të rralla Policia Financiare vë 238 gjoba. Zbulohen 14 italianë që vritin kafshët pa leje. Drejtoria e pyjeve: Por, jo vetëm gjuetarët dëmtojnë. Të gjelbrit: «Duhet evituar gjuetia» FATOS BAXHAKU TIRANE — Fauna shqiptare është në rrezik. Hapja e pa studjuar e tokave të reja gjuetare vendas e të huaj që gjuajnë pa leje kafshë të mbrojtura nga ligji, këto janë faktorët që kanë ngjallur shqetësimin e shoqatave ambientaliste por edhe të organizmave qeveritare. Komisioni i Kontrollit të Shtetit po heton aktivitetin e disa ndërmarrjeve pyjore, lidhur me kontratat që këto të fundit kanë lidhur me gjuetarë e firma italiane për shfrytëzimin e faunës shqiptare në sezonin e fundit të gjuetisë, gusht 1992 — mars 1993. Rezultatet përfundimtare të kontrollit ende nuk janë bërë të njohura. Dy inspektorë të Komisionit shpjegojnë se “zbatimi i këtyre kontratave është bërë në kurriz të faunës sonë”. Sipas tyre rreth “40 gjuetarë italianë kanë bërë gjueti mbarë kabra me mjete imituese dhe ndjekëse duke vrarë e transportuar në Itali mjaf[t] ekzemplarë plarë kundrejt një çmimi simbolik”. Në këto dy vjet e fundit, rreziku i dëmtimeve të kafshëve dhe shpezëve të egra që mbrohen me ligj nga shteti shqiptar, u shtua në mënyrë të ndjeshme. Më të interesuar treguan që në fillim gjuetarët e huaj. Divjaka, Rrushkull- të vërteta toksore. Vetëm në sezonin e fundit qarkulluan në Shqipëri rreth 1000 gjuetarë të huaj, kryesisht italianë. “Kërkesa kemi pasur për më shumë por jemi munduar t’i kufizojmë”, thotë Nuhi Dragoti, inspektor i gjuetisë në Drejtorinë e Pyjeve. Po ky specialist tregon edhe procedurën që është ndjekur në dhënien e lejeve të gjuetisë të huajve. Sipas tij, sezonin që kaloi janë dhënë leje vetëm për dy grupe gjuetarësh çdo në muaj. Çdo grup kishte maksimumi 10 persona dhe çdonjëri prej gjuetarëve paguante 70-150 dollarë në ditë. Por, a është e vërtetë që gjuetarët italianë e kanë shkatërruar dhe të konsiderueshme faunës shqiptare? Përgjigjet Dragoti: “Më shumë dëme i janë shkaktuar faunës tonë nga faktorë të tjerë si shpërdorimet dhe gjuetia pa kriter nga ana e shqiptarëve, qoftë nga italianët. Ndonëse raste të gjuetisë të paligjshme kemi verifikuar edhe nga ata”. Në fakt, sipas të dhënave të Drejtorisë së Pyjeve, gjobat kanë qenë më të larta për qytetarët italianë: nga 387.000 lekë të paguara policisë financiare për gjueti të paligjshme, 356.000 janë paguar nga italianë, edhe pse pse ata zënë një pjesë të vogël të të gjobiturve. 14 nga 230 raste. Pyjet e Gazarës a kanë lejuar ndërmarrjet shqiptare përdorimin e Dragoti i përgjigjet: “Vetëm në një rast të veçantë, në raste e tjera kanë qenë të paautorizuar prej nesh dhe kur janë verifikuar janë gjobitur”. Megjithë qëndrimin qetësues të specialistëve të pyjeve, problemit me sa duket, nuk është aq i thjeshtë. Në disa pika të Tiranës, pranë hoteleve turistike, janë vënë re kohët e fundit shitës ambulantë të cilat i shesin për para para të huajve lëkura kafshësh të egra disa prej të cilave të mbrojtura me ligj. “Deri tani nuk mund të bëjmë gjë tjetër veçse të lajmërojmë policinë financiare — thonë në Drejtorinë e Pyjeve — kur të fillojë të funksionojë policia pyjore atëherë shumë gjëra do të rregullohen”. Ligjet ak-

TIRANE — (Fa.Ba.) — “Jemi dakord me pranimin e Maqedonisë në KSBE por, nuk do të heqim dorë nga mbrojtja e të drejtave të shqiptarëve që jetojnë atje”. Ky ishte qëndrimi i Shqipërisë në mbledhjen e fundit të KSBE-së të zhvilluar në Pragë. Maqedonia u pranua në këtë mbledhje vetëm si “vëzhguese pa të drejtë fjale”. Qëndrimi shqiptar u mbështet nga disa delegacione të huaja: SHBA, Kanadaja dhe Austria. Në konferencë u vendos që një komision ndërkombëtar të shkojë në Maqedoni për të studiuar situatën në vend. Duke iu referuar prezencës së shqiptarëve në Maqedoni, për herë të parë në dokumentet diplomatike të konferencës, në vend të termit teknik “minoritet” u përdor termi “popull”. Edhe një herë shfaqet problemi i vjetër midis të dy vendeve: respektimi i të drejtave nacionale të komunitetit të madh shqiptar në Maqedoni. Shqipëria është e pakënaqur nga ecuria e bisedimeve të deritanishme. Pengesa nuk është aq e thjeshtë për t’u kapërcyer: një paragraf i kushtetutës maqedonase e shpall vendin “shtet të maqedonasve”. Këtë shqiptarët nga të dy anët e kufirit nuk e pranojnë. Ata prej kohësh kërkojnë të drejta të barabarta me maqedonasit në të gjitha aspektet e jetës. Sidomos qoftë, megjithë problemet që ekzistojnë, ecuria e marrëdhënieve shqipëtaro-maqedonase konfliktet naciona-

Valbona Selimllari, Mis Shqipëria ’91 CARLO BOLLINO TIRANE — Është vetëm 20 vjeç, dhe tashmë është një ish — princeshë. Ka jetuar për katërmbëdhjetë muaj në një kështjellë të magjepsur, të ndërtuar me të konsiderohesh inteligjente? “Jo, përkundrazi: shpesh më quaje të mirë, përveç cilësisë së bukur”. Beson se janë të dobishme konkurset si ai për zgjedhjen e Miss-it? “Mendoj se po. Ne vëmë bukuri, pasuri, elegancë. Ka udhëtuar kudo dhe për një vit e gjysëm Shqipëria, Europa dhe bota e kanë duartrokitur dhe admiruar. Por tani ëndrra mbaroi dhe ajo, si heroinë e një përrallë moderne, është kthyer në shtëpinë e saj modeste të Tiranës, tek babai shofer dhe nëna rrobaqepse, së bashku me dy motrat dhe vëllain e vogël, duke filluar të fantastikojë mbi të ardhmen e saj. E pra Valbona Selimllari, me flokë të zeza dhe shikim të thellë, është e destinuar të futet në histori. Ishte ajo vajza e parë e Shqipërisë që u kurorëzua Miss Kombëtare: tani ia ka mbretërinë Sidorela Kolës, e cila u bë princesha e re e bukurisë, por vendi i saj i parë mbetet. ”Dhe kjo më mafton — siguron ajo — nuk do të doja kurrë më të merrja pjesë në një konkurs të tillë”. Nga frika? ”Po, nga frika për të humbur”. Nuk ndihesh mjaft e bukur? ”Jo, nuk është kjo, por në jetë qëllon të fitosh edhe për fat dhe jo vetëm për merita. Vajza që ka fituar sivjet është shumë e bukur, une doja të fitoha ajo. Du-ke i dhënë kurorën dhe duke ikur e ndjej se nuk kam humbur asgjë. Më pëlqen të di që më kujtojnë si dhe në histori Miss-i i parë i historisë Shqiptare”. Aventura juaj fantastike ke zgjati katërmbëdhjetë muaj. Kush kanë qenë momentet më të bukura? ”Pas aty të fitimit në Tiranë natën e 31 dhjetorit 1992, sigurisht çastet më emocionuese i kam jetuar kur më zgjodhën ndër 12 vajzat më të bukura të Europës, dhe kur dola e treta, në Vienë, në konkurshim mbretëreshës e botës”. Po për të bukuria vlen më të vërtetë kaq shumë? ”Po, në fillim bukuria është gjithçka, të themi në kontaktin e parë. Pastaj e humb rëndësinë: Ia sepse tani me pëlqen të mund të zgjedhim Miss Inteligjenca”. Ke frikë se nuk mund të konsiderohesh inteligjente? ”Jo, përkundrazi: shpesh më quajnë të mirë, përveç cilësisë e bukur”. Bëson Miss-it? ”Mendoj se po. Ne çançapi për vendet si Shqipëria, ku është mjaft e rëndësishme ndryshimi i mentalitetit të njerëzve: në fund besoj se edhe unë kam kontribuar në këtë rinovim. Nuk ishte e lehtë duke filluar që nga prindërit e mi, të cilët nuk e pranonin faktin që unë të parakaloja gjysëm lakuriq në një skenë. Mamaja ime më ka ndihmuar shumë. Edhe vetën më është dashur ta bind për të kapërcyer problemet e turpit, por në fund e kam konsideruar dhe një detyrë dhe e ia do ta bamba”. Ke jetuar në periudhën e mbretërimit tënd momentet zengjënjimi? ”Kurrë”. Ke humbur ndonjëherë në jetën tënde? ”Po, edhe kam qarë, por vetëm për arsye personale. Preferoj mos të flas. I frikësohesh gjykimit të njerëzve? ”Nuk mund të përgjigjem me saktësi. Zilia, xhelozia, falsiteti ekzistojnë. E rëndësishme është të dish edhe mos të mbetesh keq”. Çfarë mbresë të kanë lënë këta muaj fame? ”Ishte një aventura e bukur dhe një eksperiencë e madhe. Kam udhëtuar shumë, kam qenë në Itali, Austri, Gjermani, Greqi, Turqi dhe ish-Jugosllavi, ndërsa përpara s’kisha dalë kurrë nga Tirana. Besoj se jam rritur brenda vetes, se kam forcuar karakterin tim dhe përmirësuar profesionalitetin tim. Dhe mbi të gjitha theksoj se kam zbuluar vlerat e vendit tim dhe të njerëzve të mi. Po, pas kaq njohur pak më shumë botën, jam e bindur se e dua pak më shumë Shqipërinë”. Cilat janë planet e tua për të ardhmen? ”Të studioj në Akademinë e Arteve dhe të bëhem artiste”. Çfarë kanë për të thënë ‘Mira pazave që dëshiron të bëhën Miss-i i ri? ”Të them ta provojnë të insistohet. E rëndësishme është që të kenë vullnetin përpara vështirësive, por nëse do se mund të mendoj derrohet dhe në qenë princeshë e bukurisë”.

Asistencë italiane për hekurudhoret ROMË — Hekurudhat italiane dhe ato shqiptare firmosën një marrëveshje për shkëmbim personeli dhe kanë përcaktuar një program për formimin profesional të personelit shqiptar pranë oficinave të Riminit në Vicenza. Marrëveshjet u arritën gjatë vizitës së kryer në Itali nga drejtor i përgjithshëm i hekurudhave Shqiptare Ferdinand Xhaferi, që takoi presidentin e Hekurudhave Shtetërore Benedetto De Cesaris. Hekurudhat italiane, ndër të tjera i kanë dhuruar Shqipërisë 50 mijë traversa hekurudhe akoma të përdorshme dhe janë bërë marrëveshje për të nisur një program për asistencë teknike, me pjesëmarrjen e Italferr-Sistav spa.

25 mijë dollarë nga Komuniteti Evropian për 40 varfanjakë të vegjël TIRANA — Edhe fëmijët e rrugës apo lypësit e kanë tashmë një shtëpi të tyre në Tiranë: quhet ”Sheft”. Është qendra e vogël e financuar nga Komuniteti Evropian dhe e drejtuar nga organizata britanike ”Childhope”, e cila do të përbëhet sot në mëngjes. ”25 mijë dollarë janë në funksion të këtij projekti pilot nëntëvjeçar — shpjegon Martina Kaut, zëvendëspresident e Komitetit drejtues të Sheft — dy dhoma të mëdha si dhe gati 10 veta personel”. Lypësat e shikuar para hotel ”Dajti” e ”Tirana”, apo edhe në qoshe të tjera të rrugëve të Tiranës, kanë ditë që po e provojnë shtëpinë e tyre të re. QW’ është shkurt për pas hotel ”Arbëria”, brenda mjedisit të kopshtit 23. Qëndrojnë aty rreth 30-40 fëmijë prej orës 9 të mëngjesit deri në 17. Hanë mëngjes, drekë dhe diçka pasdite, ndërkohë që luajnë, flenë gjumë në dreke, lahen me shampo antiparazit, vizatojnë dhe rregullojnë madje krevatët e tyre. Një herë në javë vizitohen nga mjeku dhe në përfundim të çdo dite pranojnë të shoqërohen nga prindërit për në shtëpi. Dhe e gjitha kjo me atë familje 3 deri 10 vjeçar, që deri para pak ditëve, qëndronin mbi trotuar me sy e duar lutës. Njëri i parë që mendoi për këtë projekt, ishte gruaja e Antonio Marchini Camia, përfaqësuesit të Komisionit të Komunitetit Evropian në Tiranë, qysh para një viti. Që prej asaj kohe u kryen studime paraprake dhe sondazhe me lypësit, për gjetjen e tyre ekonomike e shoqërore. Pas saj, sigurimi i fondeve të nevojshme, mundësoi ditën e sotme. ”Nuk mund të garantoj se fëmijët e rrugës që vijnë të ne, pas orës 17 nuk frekuentojnë më trotuaret e qytetit — vazhdon Martina Kaut — por për pjesën më të madhe jam e sigurt”. Megjithatë qendra ”Sheft” ka ditë që është plot. Një qendër kjo me emër të përshtatshëm, për qé për dikë do të thotë: ”Shpresë”. Sepse edhe një shumbull se si fëmijët e këtij lloji mund të integrohen në shoqëri.

Kriza shënon një rekord të ri Është komplet rekordi italian. Qeveria e 52 italiane e Romës, e udhëhequr nga Carlo Azeglio Ciampi, jetoi vetëm 24 orë. Tre ministra që i përkasin Partisë demokratike të majtë, e braktsën qeverinë në mëngjesin për të protestuar kundër manovrancës që — në Parlament — nuk ka autorizuar qykaalitsë për të vazhduar hetimet mbi liderin socialist Bettino Craxi. Kriza politike italiane pra nuk jep shenja të një zgjidhjeje, dhe jetëgjatja e rekord e qeverisë së fundit (që mundë të duket) so kishtë lindar në një urim të mirë) është shenja më e qartë. Nëse në brendësi të Vendit situata konsiderohet prej ndonjërit edhe dramatike, jashtë imazhi i kësaj Italie, që i merret fryma në tentativën e për të zgjedhur problemet e brendshme, rrezikon të duket komike. Një qeveri e shpallur me entuziazëm të madh, e komentuar me optimizëm të jashtëzakonshëm dhe që pastaj pëlçet shkurt pas 24 orëve, nuk ishte parë kurrë. Por vendi dihet, jeton mos stabilizimin e fazës së tranzicionit. Dhe të paktën për këtë Italia, nuk duket të kënaqur, sepse të gjithë shpresojnë se Italia do të nesërmos do të jetë më solide. Dhe ndoshta edhe më e bukur.

Shitet në Pulja djathi për Shqipërinë Sport, sot ndeshja Itali Zvicër Një faqe e tërë me njofime ekonomike plarë kundrejt një çmimi simbolik”. Në këto dy vjetët në mënyrë të ndjeshme. Me të interesuar u treguan që në fillim gjyetarët e huaj. Divjaka, Rrushkulli, Kuna ishin për ta parajsa — gene italianët, edhe 14 nga 230 raste. Pyetës e Gajetës a kanë lejuar ndërmarrjet shqiptare përdorimin e mjeteve imituese e ndjellëse, të tjerë se i gjuetë, 356.000 janë paguar nga italianët, edhe ndërmarrjet shqiptare përdorimin e mjeteve imituese e ndjellëse, shfrytëzimin e pyjeve, Ligjet aktuale shqiptare mbi gjuetinë gjëlberve” shqiptare. Ai thotë se partia e tij ka ndërmend të intensifikojë aktivitetin në mbrojtje të faunës e florës shqiptare. Endrrat e fundit, edhe këtu si në vendet e tjera të Europës, është të evitohen përfundimisht gjuetia. para të huajve lekura karshihet si policinë financiare — thonë në Drejtorinë e Pyjeve — do të rregullohen”. nga shtegu që nuk dihet me shumë probleme që ekzistojnë, karakterizohet nga dialogu. Një shembull i mirë për zgjidhjen e problemeve të shumta në Ballkanin e sotëm të përfshirë nga konfliktet nacional-

Një pako kafe e hapur rreth në fund të frigoriferit. Kështu ndryshon në nga dalë. * * * Për të ngrohur kafenë, vendoset gjithmonë në banjo mari. Gjithsesi nuk duhen të zihen, por në qoftë se ndodh, mund të jepet shija e kafesë së freskët duke shtuar disa pika ujë të ftohtë. * * * Për të përdorur dy corape të zbardhu, futen në një enë të pastër ajër dhe uje. Do të marrin një ngjyrë të bardhë me një formë, mbështillen corapet dhe lahen në një tjetër. Në rastet e përdorimit, ajri i deje corapet me kaq përdorim. * * * Në qoftë se oxhaku kërpë gë, varim në grykën e oxhakut, menjëherë pas kurash, një shishe si ajo e shampanjës, me grykë poshtë. Për shkak të formës së saj, shishja krijon një rrotullim të ajrit që shhkon herë pas here në oxhak dhe nxjerr jashtë depërtimin në mjedinë e tymit oxhakut që rrotullohet, në saje të ajrit që thith. Ky rrotullim sasine e forcës aspiruese, do të reduktojnë sasine e tymit që mbush dhomën. Në përpunësit për të ftohur duhet të kihet parasysh disa rregulla: të kripen mundësisht me furçë me qilme derri; të je pet volum flokëve duke i tharë me koker poshtë; të shpëlahen me ujë me lëng limoni ose me ujë me uthullmarrin shkelq. * * * Qirinj konsumohen më ngadalë dhe plin kon më pak, në qoftë se lihen në frigorifer, disa orë para përdorimit. * * * Për mos u prishur, bishkota, vëme disa kokrra orizi në kutinë metalike ku ruhen. * * * Një kanunë e ndotur mund të pastrohet, duke hedhur në fund copa patate ose lekura dhe lihen aty për disa orë pa re sa të shpërlahet. Në qoftë se ka një mbushur me kripë, duhet të mbushet me ujë dhe uthull, përzihet për disa orë. Kripërat ikin vetë. * * * Për të parandaluar kariesin e dhëm-bëve, duhet të shpëlahat goja pas bukë me çaj jeshil. * * * Për të ruajtur për një kohë më të gjat mishin e prerë (biftek, skalope etj.), ly- hen me vaj para se të futen në frigorifer. * * * Nga lekura varet gjithë ndriçimi i fytyrës. Pra është tepër e rëndësishme të kujdesemi për të, sepse edhe në qofte se jeni të lodhur, ezsploitat tu ruke për të bërë të ndritshme lëkura, në radhe të parë maskat. Ja dy që do jenë shumë të efektshme: përzjehën dy lugë miell misri dhe një e bardhë veze e rrahur. Aplikohët preparati në fytyrë dhe hiqet kur të jetë tharë krejtësisht; përziejeni qumështi të pastruar dhe uje limoni, me raport të barabartë dhe lyen mire nga një herë fytyra dhe qafa. Lëmi kete në fytyrë dhe në qafë, të lënë me të ia herë çerek ore, pastaj e shpëlani me ujë të vakët. Ja këshillat praktike të kësaj jave: