Feja, rreziku i fanatizmit
“Dikush sot do të pyeshë harmoni[?]ne mes besimeve!”
“Dikush sot do të pyeshë harmoninë mes besimeve!”
FATOS BAKXHAKU
TIRANË — “Në qoftë se po ju pyesni se si e shohim ne bashkëjetesën e këtyre dy kishave apo dy besimeve që jetojnë pranë e pranë dhe madje edhe me një mur të përbashkët, kjo ndoshta është pyetja e çelësit, pyetja mbi të cilën do të përgjigjej, para së gjithash, vetë historia. Ajo e di më mirë këtë. Ajo vë para nesh atë realitet shqetësues në dukje, që të krishterët dhe myslimanët shqiptare, gjithnjë kanë jetuar mirë bashkë.” Këto fjalë, të cilat duket se padashur ishin rrëfimi thelbësor i një njeriu të fesë, e tha të premten e kaluar, Imzot Rrok Mirdita, në takimin e parë ekumenik të organizuar në vendin tonë nga Komiteti Shqiptar i Helsinkit.
Ai vuri kështu në qendër të vëmendjes jo vetëm një problem madhor për krejt rajonin e Ballkanit, por ndoshta edhe për krejt Evropën, i cili duket se ndihet në nevojë tani për t’u artikuluar si një rast pozitiv nga vendi ynë. Ai nënkuptoi me shumë pak fjalë, se sa e domosdoshme është të mos i trembemi dhe as të mos i fshehim problemet që ekzistojnë, por t’i themi ato, në mënyrë që të gjendet një harmoni e besimeve, që të parandalojë çdo fanatizëm të mëtejshëm.
Shqipëria, vend i vogël por me përvojë të jashtëzakonshme në raportet ndërfetare, po paraqitet kështu si një model që mund të flasë jo vetëm për veten e saj, por edhe për më gjerë. Në takimin e zhvilluar në Tiranë u vunë përballë përfaqësues të besimeve të ndryshme, studiues, klerikë e personalitete publike.
Shumëçka që u tha aty kishte të bënte me tolerancën tradicionale shqiptare, me bashkëjetesën, me dallimet që nuk duhen kthyer në ndasi, me nevojën për të shmangur ekstremizmin dhe me përgjegjësinë e institucioneve fetare në këtë drejtim.
Në një rajon ku tensionet etnike e fetare kanë marrë forma dramatike, ky mesazh ka një peshë të veçantë. Ai bëhet më i rëndësishëm për faktin se vjen nga një vend që për dekada të tëra ndaloi fenë dhe e përjashtoi atë me dhunë nga jeta publike, ndërsa sot po përpiqet të rindërtojë lirinë fetare dhe kulturën e dialogut.
Takimi i Tiranës i dha kështu një kuptim praktik shprehjes se harmonia ndërfetare nuk është një slogan, por një punë e vazhdueshme qytetare dhe shpirtërore.
[Shënim: pjesë të tekstit në kolonat qendrore janë pjesërisht të palexueshme në figurë; transkriptimi më sipër pasqyron tekstin e dukshëm dhe kuptimin e lexueshëm të artikullit.]
Shahudi i takimit në Tiranë