11/03/1995
Original newspaper scan
scroll · drag · double-click

Gazeta Shqiptare

11 mars 1995

Rikthehet ari i grabitur nga SS-ët

Nënshkruhet marrëveshja me SHBA që zgjidh konfliktin e lindur nga Incidenti i Korfuzit Rikthehet ari i grabitur nga SS-ët Janë 1.574 kilogram të bllokuar për 45 vjet TIRANË - Do t’i rikthehet Shqipërisë një pjesë e sasisë së arit të grabitur gjatë viteve të Luftës së II Botërore nga Banka e saj prej nazistëve gjermanë dhe që më pas, ka qëndruar e bllokuar për shumë vjet në kasafortat e Bankës së Anglisë. Në një marrëveshje nënshkruar në Tiranë nga ambasadori amerikan Lake dhe zëvendëskryeministri shqiptar Vrioni, SHBA janë shprehur dakort për radhitjen në Shqipëri të një sasie 1.574 kilogram ar të pastër që llogaritet të ketë një vlerë 13 milionë dollarë. Një marrëveshje e kësaj natyre dhe po për këtë çështje, pritet të nënshkruhet së shpejti dhe me Qeverinë Franceze. Duket së odiseja e arit shqiptar po shkon tashmë drejt përfundimit. Gjithsesi, lajmi i publikuar dje nga mjetet zyrtare të informacionit ka qenë mjaft i përmbledhur. Mbetet ende të përcaktohet se në Shqipëria do të jetë e detyruar të nënshkruhet pas kësaj vendimin të Gjykatës së Hagës, që e ka ndëshkuar atë, me 1.8 milion dollarë për incidentin e Kanalit të Korfuzit. “Kemi përfunduar me palën angleze - i shpjegon Gazetës Shqiptare Dr. Gramoz Pashko, ish zëvendëskryeministër dhe në bisedime për çështjen e arit - versionin e shlyerjes së këtij detyrimi nëpërmjet një kredie tregtare afatgjatë që do t’i jepet Shqipërisë nga Anglia”. Ende nuk dihet nëse ky version, ka qëndruar ose se mund të jetë zgjidhja e re. An.Ste. TIRANË- Ka nisur në vitin e largët 1925 historia e grabitjes së arit shqiptar. Që atëherë një pjesë e arit shqiptar të grumbulluar në thesaret e Bankës Kombëtare mori rrugën e Italisë. Justifikimi: duhet për të mbajtur si bursë të qarkullimit monetar. Tani, përpjekjet e kalipëpëve dhe monedhave të florinjtë janë sqaruar thuajse plotësisht. Mundi i derdhur mbi dokumenta, fatura e arkiva gjatë shumë viteve nga baza të tëra historianësh ka mundur të sqarojë ço fazë të “aventurës së florinjve”. Njëri prej tyre, profesor Iljaz Fishta, historian i kësaj periudhe dhe një nga anëtarët e Komisionit Shtetëror që u mor me këtë çështje në 1985, tregon për Gazetën Shqiptare atë ç’ka ka mundur të mësojë gjatë shumë vitesh kërkimesh. Ja e gjendur në histori e emërtuar mbi bazën e të dhënave të mbledhura prej tij. “Që në 1925 deri në 1944 kishte mbërritur në Itali mbi 8 miliard e 62 milion franga ari - thotë Fishta - një sasi tjetër e mënyrë kontrabandë. Vetë Xhulio Gaudenci, drejtor i Bankës së Shqipërisë hyri në lidhje me novitetat e ekonomistë bandistëve. Ka një dokument në 1927 që provon këtë”. Shifrat mbi arin e grabitur shqiptarët ndoshta nuk do të mund të mësohen kurrë. Asnjë kopje letër, qoftë edhe një faturë e të dhënat nuk ekzistojnë mbi këtë trafik. Pastri erdhi kapitullimi i Italisë dhe bashkë me të edhe faza “naziste” e arit shqiptar. Pikërisht në këtë kohë dalin në skenë personazhe të njohur të territorit nazist mbi të gjithë Herbert Kappler, majori SS i njohur për krimet e tij dhe kollaboracionisti i Romë Vishtër. Vetë ky i fundit ka drejtuar operacionin superskret të një komandove të SS-ve e cila e dërgoi arin shqiptar nga Roma direkt në Reichsbank, në Berlin. Në dokumentat e të herësgjes së arit nga depozitat figuron emri i Kapplerit, i provuar në plaçkitje të tilla. Pesha e thesari të florinjëve shqiptarë arrinte vlerën 2.417 ar i pastër. Në ditët e fundit të pushtimit, në tetor të 1944, nazistët morën me vete madje edhe çelësat e thesareve të Bankës në Tiranë. Sipas dokumentave të vëde disponon profesor Fishta, në mjetet ushtarake që tërhiqeshin nga Shqipëria nen brezërinë e pambukave, udhëtonin edhe të gjitha kartmonedhat që ndodheshin në thesar si dhe 13.519 napolona ar. Thesari shqiptar kaloi me pas nga bodrumet e Reichsbank në një minierë të braktisur kripë. Një ushtar aleat i zbuluar ato krejt rastësisht. Nga 2.417 kilogram ar shqiptar të grabitur në Bankën e Romës, aleatët gjetën vetëm 1.574. Aventurë grabitjes kishte mbaruar, po nisi odiseja e gjatë e tratativave. nit për Gëzërin Shqiptar, Ja e gjithë historia e munduar 8 miliardë e 62 milion franga ari të thotë Fishta - një sasi tjetër e madhe ka kaluar atje në” Vehbi Frashëri, për shkak të Berishës dhe kështu karikaturë që ari që kalonte nga Gjermania në Zvicër, kërkesë që sigurisht u refuzua. Pas përfundimit të një kont- [tekst i prerë] ... Gjyqi i Hagës, që e konsideroi fajtor Shqiperinë - tregonte profesor Paskal Milo, studjues i njohur i kësaj problematike - e cila duhej t’i paguante Anglisë mbi 840 mijë sterlina në formë reparacionesh. Shqipëria

Nga Lufta e Dytë deri në vitin 1995: ja historia e tratativave mbi thesarin

TIRANË - Përpjekjene parë për kthimin e arit ka nisur që në vitin 1944. Një delegacion shqiptar, i drejtuar nga Velbi Frashëri, pat shkuar në Berlin dhe kishte kërkuar atëherë për ari të kalonte nga Gjermania në Zvicër, kërkesë që i siguroi të refuzuar. Përjashtimi dhe incidenti i Korfuzit në ’46 dhe Gjykata e Hagës, që konside roi fajtor Shqipërinë - tregojnë profesor Paskal Milo, studiues i njohur i kësaj problematike - e cila duhet t’i paguante Anglisë mbi 840 mijë sterlina në këtë kohë. Atë ngjarje që është hyrë në histori si “90 dolën në skenë formal uake, pra anglezët ishin shqetësuar se i përket e para në 1949 në Paris, shqipëtarit prematuan një dëmshpërblim të vogël, por anë të vendosë shumën e plotë, por arriti shtyrë shnuk pranuan. Në fillim të viteve ’50 në këtë histori u ngatërrua edhe Italia, e cila ngriti edhe pretendime mbi arin. Çështja shkoj në një gjyq ndërkombëtar dhe fiton Anglia. Më pas qysh në 1956 deri në 1964 - pati fundi për të cilin lejohej të hapen tratativat angleze - kjo është ende gjyqënje në dokumente. Në fillim të viteve ’70 Shqipëria kërkonte nr. OKB, që t’i kthehej vetë arit mbi dhe pretendimet e tij. Më vonë, ‘80 doli në skenë formula qe, pra anglezët ishin dakort të rikthejnë thesarin, nise shqiptarit do të paguanin vetëm një shumë e arit, nëse... 2.417 ar i pastër, në rast se një të tillë e kanë ngritur atë dhe të tillë e kanë ngritur atë dhe të ar. Françezët, përkundrazi, që kohë më parë kishin kërkuar Ttratabitat me të vërtetë flasën me ardhjen e dëmosh-pas pakos dhe anglezëve dhe më pas ka vijuar vizita e Presidentit Berisha. Këto kanë për... ... në Shqipëri, në vitin 1964 - për të faturuar për të cilën, por në dënimin për të cilën... [tekst i prerë] ... të gjitha... ... të Shqipërisë... [tekst i prerë] ... Këto kanë përgatitur marrëveshjen e sotme “f...”.

“Konsumatorë bëni kujdes nga mallrat e skaduara”

Apeli Kryetarit të Shoqatës TIRANË - “Tani të gjithë kemi mundësinë të blejmë shumë gjëra nëpërmjet organizon, por njëkohësisht duhet të jemi të kujdesshëm, sepse prapa këtyre mallrave jo gjithmonë qëndron cilësia për të cilën ne paguajmë”. Është Dr. Islam Cani, kryetari i shoqatës “Konsumatori Shqiptar”, që dhe në një konferencë për shtypin, shpjegon qëllimin e aktivitetit që ai drejton. Një shoqatë e krijuar më 1991 dhe që tani ka rreth 2 mijë anëtarë në të gjitha rrethet e vendit. Plotësimi i kuadrit ligjor në mbrojtje të konsumatorit është për Dr. Canin një domosdoshmëri konkrete. “Sigurimi i ujit të pijshëm, i energjisë elektrike, i standarteve ndërkombëtare të mallrave ushqimore që furnizojnë tregun tonë, nuk mund të realizohen pa patur mundësi ligjore sa i ushqimit, i konkurrencës, i prodhimit dhe shpërndarjes së energjisë elektrike”. Por, qeveritë me mungesë e ligjeve ka ndikuar në realizimin e mbrojtjes së konsumatorit shqiptar. Sipas Dr. Canit, janë të panumërta rastet kur blerësit ndeshen me mallra të skaduara - të shohin në foto. Kanë qenë të shumtë rastet kur buka është shitur deri në 200 gram nën peshë, kur karburantet janë përzier me ujë, kur janë tregtuar për alkool makinash, kur është prodhuar bukë me miell me plumb. “Për t’i penguar të gjitha këto, ligjet ekzistojnë, por vetëm duhen zbatuar”, apelon Dr. Cani, i cili nuk ka harruar përmendark që të kërkojë me shumë ndihmë edhe përfaqësuesve të urdhrave përkatës. Në një intervistë të tij, u krijuar më 1960 dhe e vendosur në 80 vende botës - në të cilën bën pjesë dhe “Konsumatori Shqiptar”.

Foto: Bashakhu

Sindikatat lajmërojnë një batakë grevash

Rritje page? TIRANË - Në horizont shenjat e një batice të lëvizjes sindikale. Teksti-listët beratas duket do ta hapin javën që vjen me grevëurie. Pasik kanë zhvilluar disa greva të shkurtëra, si dhe bisedime përfaqësues të qeverisë, ende pa pëkanëgur 1.200 sindikalistë, kanë vendosur ta shkalëzojnë protestën e tyre ekonomike me grevë urie të mbështetur dhe nga mjaft degë të BSP në qytete të ndryshme të vendit. Po këto ditë, kanë paralajmëruar fillimin e grevës - për të njëjtat motive - punonjësit e Telekomit Shqiptar ndërkohë që nga Sindikata e Hekurudhave, i është dërguar një peticion organizmave ndërkombëtare në të dhin, bëhet fjalë për realitetin e ashpër ekonomik dhe vështirësitë që ndesh lëvizja sindikaliste në Shqipëri. Vendimi i teksilistëve për të hyrë në grevë urie ditën e hënë, është i marrë pas dëshmitë të parë pjesëve të një grupi përfaqësues të tyre, për të kontaktuar dje në Tiranë përfaqësues të Qeverisë ku do të diskutohe një kërkesë të tyre ekonomike. Sipas drejtuesve të kësaj sindikate, “deri më sot këto kërkesa kanë qenë rëndë vesh të shurdhër”. Dhe në vendimin për grevë urie - të projektuar dhe shpallur ditë më parë - ka vetëm një ndryshim. Ajo nuk do të zhvillohet në ambientet e punës dhe as me pjesëmarrjen rreth 1.200 punëtorëve, por në Kinoklubin “Tekstilisti” dhe nga burra e gra të zgjedhur prej radhëve të tyre. Mësohet se grevistët, kanë dërguar njoftim dhe në organet e policisë. Ehën e qejven do të jetë ditë vendimi dhe për punonjësit e Telekomit. Përfaqësues të tyre do marrin kontaktet me drejtues të ndërmarrjes. Dhe në përgjigje të kërkesave të tyre për ngritjen e pagave, përmirësimin e kushteve të punës apo procedurat e privatizimit nuk gjëjnë përgjigje të kënaqshme, mund të ndezë “fitilin” e grevës dhe në këtë sektor. Ndërkohë një tjetër sindikatë, ajo e hekurudhav[e], i ka dërguar një peticion organizmave të ndryshëm ndërkombëtarë, sindikatave europiane dhe përfaqësive diplomatike të akredituara në Shqipëri, një peticion ku protestojnë për vështirësitë e mëdha ekonomike të punonjësve të tyre si dhe pengesat që qëndrojnë para lëvizjes sindikaliste në Shqipëri. An.Ste.

Sot dhe nesër në fushat shqiptare e italiane të futbollit

Në faqen 3

Rregulla në Qeveri: “Ja si do punojmë”

Disiplinë edhe për Ministrat TIRANË - Edhe Qeveria do të ketë rregulloren e saj. Kush do të quhet anëtar i Këshillit të Ministrave, si kryhen mbledhjet e Qeverisë, si do të merren vendimet dhe si nënshkruhen ato, këto dhe probleme të tjera trajton rregullorja që është miratuar para disa ditësh. Dokumenti i rëndësishëm synon ta verë punë e Qeverisë mbi baza rregulloresh të përcaktuara duke fiksuar qartë marrëdhëniet dhe detyrimet e çdo ministri në kuadrin e qeverisë. Për herë të parë është lajmëruar gjithashtu edhe krijimi i Komiteteve Ndër-ministeriale. Rregullorja parashikon të krijohen Komiteti i Politikës Ekonomike, Ministri i Financave, i Bujqësisë, i Mjedisit, Transportit, Ndërtimit - dhe Komiteti i Politikës Sociale - ministri Arsimit, i Punës, Shëndetësisë, i Kulturës - të cilat do të jenë organe konsultative të Qeverisë.

Zbulohet kufomë

SHKODËR-Rrethohet mister gjetja e një kufome në Shkodër. Gjysëm i saj është bërë në mbrëmjen e së enjtes, rreth orës 21.30, në një kanal buzë rrugës nacionale që të shpije në Malësinë e Madhe. Kufoma - akoma e paidentifikuar - është vrarë me plumba në kokë. Sipas burimeve të mirëinformuara të policisë, fatkeqit nuk i është gjetur asnjë dokument identifikimi, përveçse afër trupit, tavlla e duhanit të një makine.

Arrestohen 6 persona: Kishin vjedhur

Në Krujë KRUJË - Kishin vjedhur dhe tashmë gjenden të arrestuar në Komisariatin e Policisë të Krujës. Janë gjashtë persona që kanë marrë pjesë në dy vjedhje të ndryshme, por që syrtë të organeve të policisë nuk kanë mundur të shpëtojnë. Tre të parët, janë të rinj 21-22 vjeçarë nga qyteti i Krujës që akuzohen për vjedhje makinash - problem shqetësues për zonën këto dy muajt e fundit - ndërsa tre të arrestuarit e tjerë për grabitje bagëtish në fshatin Bilc, vendi ku ata banonin. Mu. Ar.

Kakavijë, valë kthimesh

GJIROKASTËR - Kakavija është mbushur sërish me refugjatë shqiptarë të kthyer nga Greqia. Të enjten pika më e frekuentuar e kufirit mes Shqipërisë dhe Greqisë ka provuar edhe njëherë skenën e ndjekjes së të kthyerve. Sipas të dhënave nga kjo pikë të enjten autoritetet greke kanë riatdhesuar mbi 400 shqiptarë. Refugjatët kanë mbërritur në kufi të ngarkuar mbi 9 autobuzë të mëdhenj. Sipas të kthyerve, të gjithë janë bllokuar nga një operacion skandaloz të gjerë të policisë greke, që ka ndodhur vetëm pak ditë pas vrasjes së një qytetari grek gjatë një përleshje me të rinj shqiptarë. Shumë prej të kthyerve kanë pretenduar se kanë patur madje edhe dokumente të rregullta. Ngjarja e ka shtuar tensionin dhe në Greqi janë verifikuar edhe akte të dhunës ndaj shqiptarëve. Në Selanik një grek ka qëlluar kundër një grupi shqiptarësh duke plagosur njërin prej tyre. Shqiptari, Sokol Gura, tani ndodhet jashtë rrezikut. (ra.ko.)

Shkodër, skuadra për të vrarë qen[të]

NGA RRETHET Shkodra e mobilizuar kundër... qenve të rrugës. Një vendim i fundit i Bashkisë së qytetit të marrë verior ka vendosur krijimin e skuadrave të posaçme të gjuetarëve që do të nisin nga spastrimi i kafshëve shtëpiake, të kthyera këto kohët e fundit në problem shumë shqetësues për qytetarët e Shkodrës. Për të inkurajuar vrasjen e qenve Bashkia ka vendosur një shpërblim. Çmimi i çdo qeni të vrarë: 250 lekë. Një iniciativë të ngjashme kishte ndërmarrë disa muaj më parë edhe Bashkia e kryeqytetit. Mbledh për t’u provuar nëse shkodranët do të kenë apo të njëjtin rezultat në luftën ndaj kafshëve të bëshme. Krujë, postbllok kundër trafikuesve të trungjeve Një postbllok krejt i veçantë është ngritur nga Policia Pyjore në pjesën nga fshatrat e Krujës në kontroll për këdo që të mundohët të trafikojë në mënyrë të paligjshme trungjet e druve. Postblloku do të ketë nën kontroll ngarkesat që vijnë apo shkojnë në disa drejtime: Tirana, Laçi e Burreli. Në këtë mënyrë është vendosur që të forcohet edhe më tej kontrolli ndaj veprimtarisë së paligjshme të shumë personave, të cilët - duke përfituar edhe nga vështirësia objektive të Policisë Pyjore - kishin arritur në mënyrë rastësore që të tranzitonin përditë lëndë drusore pa patur kontroll sa konsiderueshme trungjesh që shiteshin pas te tregun e huaj.

Lajmëtar me biçikletë për çbllokuar trenin

Aventurë në linjën Shkodër-Tiranë TIRANË - Edhe trenat e udhëtarëve kanë ndjerë përshën e defekteve në linjat elektrike, madje kanë çuar deri aty sa që prej tyre janë verifikuar ngjarje gati të antologjike. Autori i këtij rrëfimi ka qenë vetë dëshmitar vetëm disa ditë më parë i një ngjarje që shumë pak mund të ishte ngjallë si humoristike, por që në të vërtetë ka shkaktuar shqetësime mes udhëtarëve të trenit që udhëtonte nga Shkodra për në Tiranë, së detyruar të presë në stacionin e Budullës, po dy minuta, sikurse i duhej të priste për plot 1 orë e 16 minuta. “Nuk mund të nisemi pa dhënë më parë lejen stacioni i Vorës - është justifikuar kryetari i trenit - por lidhja me të është e pamundur, nuk ka korent”. Atëherë nevoja ka vënë në lëvizje mendjen dhe këmbët ka mbërritur ideja origjinale... një person është nisur me biçikletë për të arritur në Vorë. Në një kilometrazhë ndajnë të dy stacionet, lajmëtari ka njoftuar për shpejtuar udhëtarët e mërzitur, më mirë vonë se kurrë... Ga.Ma.

Kontrabandistë natën, qytetarë ditën

KORÇË - Qëndrojnë në zonën neutrale pranë kufirit, bëjnë sikur u prishen makinat dhe pastaj presin natën për të futur mallrat pa doganë. - Qëndrojnë në zonën neutrale pranë kufirit, bëjnë sikur u prishen makinat dhe pastaj presin natën për të futur mallrat pa doganë. Janë shoferë që transportojnë nga Maqedonia sasi të mëdha me cigare dhe raki, që kanë provuar të bëjnë një lloj të veçantë kontrabande. Në errësirën e natës - gjithmonë në zonën neutrale - mallrat zbriten nga kamionat, ngarkohen në krahë dhe marrin rrugën drejt tokës shqiptare. Një burim i brendshëm i Komisariatit të Policisë në Korçë ka pohuar për Gazetën se një fenomen i tillë kryhet prej disa kohësh pranë fshatit Goricë, buzë liqenit të Prespës. Në këto lloj kontrabande janë implikuar përveç shoferëve të kamionave edhe fshatarëve të zonës përreth, edhe policë që shërbejnë në atë zonë. Megjithatë deri tani nuk ka patur ndonjë denoncim mbi këtë veprimtari të paligjshme.

PASQYRA PËR ARIN E GRABITUR NGA GJERMANËT

Përshkrimi Pesha në kg. Pesha ar i pastër Shtojca 1 copë 52 kallëpë ari 578,0095 575,5918 Shtojca 2 copë 82 kallëpë ari 876,2590 803,0721 Shtojca 3 copë 6 kallëpë ari 83,0550 74,7314 Shtojca 4 copë 5 kallëpë ari 41,7535 37,5280 Shtojca 5 copë 48 kallëpë ari 586,4915 583,5590 Shtojca 6 copë 5 kallëpë ari 45,5460 40,9800 Gjithsej copë 198 kallëpë ari 2.211,1095 2.115,4677 Shtojca 7 copë 26 thupra ari 106,9720 96,2748 Shtojca 7/b copë 2 qese ari 2,7725 2,4953 Shtojca 8 copë 22 qese monedha ari 138,4305 124,5182 brendla: Franga 430,0400 franga ari të ndryshme Korona 20 korona ari austriake Rubla 15 rubla ari ruse

Sot dhe nesër nëfushat shqiptare e italiane tëfutbollit

Në faqen 3 Fatos Baxhaku

Sot superfjalëkryqi

1 7 19 26 33 36 39 29 15 13 12 11 40 34 6 3