Nga serbiai lezhjan: «OKTAPODI 6» Protagonisti kryesor: PJETER NIKA E kthim jaban tur. Jave me pare ofergonse te derjtoit, n’e me personset te derjtoit, m’e n’e gjendje keshilltari Pjetri — qe nga karjek. Anen me derjtot, q’i po urdrone ai, e te gjithat, te zoti qi atyne e me te njere nen maske. Nen mbramje: „jane me nji katund a nji lagje, njeri nder zotni me pervojen e nji meke, te zellit e nji tjeter n’e Kosove, po ai ka te bukur nji piërua si s’hifonbar. Mjef nje pune e pershtatshme me n’ket punim, tue ma pas kete dhe premtimet. Dihet se edhe më parë kam pasun nji lidhje me teper me ta. Ai qe per pronendin zorshmeria e bujshme, pa fjale mjaftonte e me me i pre dhanë. Ndersa nuk do t’i besoja me nji lloj zgalisjeje, si policë e sistemit e nji qendre. Dija se atyne u interesohej shume ma fort nje asgje, qe me jepte nji madheshti jo fort te qarte; në viziten time, si nje pune krejt e zakonshme, u perserit dhe nje oferte qe ata e bane ne menyre fare te paturpshme e te çuditeshme. Ajo ishte: te bahesha njeri prej tyne! Ne keto kohe pershtjellimesh, te vrapojsha e t’i sherbejsha nji qellimi qe kurrsesi nuk ishte i imi. Me thane se me kyt rast mund të shpetoja veten e familjen time. E me pas me treguen se ç’duhej ba, se kush ishin e çka perfaqesonin. Fjala e tyne m’u duk nji joshje e ndytë, e mbeshtjellun me nji petk kujdesi e sigurie. Por per mue ishte nji sfide e poshter. Ne fillim kundershtova. Te nesermen muen me bota. Nji Aisa, nji Shef i Sigurimit, e disa te tjere, me mberthyen me pyetje, me sqarime e me gjase edhe me kercenime te nentheshme. „Hajde, mos e bani ma te veshtire“, me thane. U thane se e njihnin mire prejardhjen time, lidhjet, shoket, familjen. E m’u drejtuen me nje ton sikur me kishin ne dore. Aty doli qarte se krejt qellimi ishte frika dhe nenshtrimi. Nuk po u’a zgjata. Kjo pune zgjati ca dite. Mandej vazhdoi me takime te tjera, me sugjerime, me fjale te embla e me rrjeta te holla. Gjithmone pyetjet e tyre ktheheshin te Kosova, te njerezit, te levizjet, te mendimet. M’u ba e qarte se donin prej meje informata dhe bashkepunim. Donin nji njeri qe ta fusnin ne mesin tone, ta paraqitnin si te vetin e me te cilin me lane shume dyer hapun. Me ne fund, pas shum rrugesh e dredhish, une e refuzova. E refuzova me bindje, edhe pse e dija se kjo mund te me kushtonte. Keshtu e pashë ma qarte fytyren e vertete te atij mekanizmi: jo vetem presion, por edhe joshje, jo vetem survejim, por edhe perlyerje. Në krye te kesaj loje qendronte Pjeter Nika. Emni i tij del vazhdimisht, si organizator, si njeri i lidhjeve, si protagonist i nji rrjeti qe shtrihet ma gjanë. Prandaj kjo nuk asht nji histori private, por nji ceshtje qe prek shum kend. Keto jane pak prej fakteve qe desha t’i baj publike.

Numri 17-6 i KO te PPSH-së (Maj 1991) i BamiZ Alia jep dorëheqjen nga posti i partak i sekretarit te pare te PPSH-se. Mbledhja vetem president. Ndersa ne BS te Gorbacovi vazhdon pa-ralelisht ende ne detyren e sekretarit te partise komuniste. 24 gusht 1991: Pas grushtit te shtetit, Gorbacovi detyrohet te jape doreheqjen nga posti solitar i PK te Kivietit te rendeshem, Por-se Alia beri nje gje qe duhet ta bente me kohe Familjes Alia: shperndau KO te PKS. B. ALBANI

— Greçia nuk po i rupin e vdekur te tijit perti (?) Malarku nga Lezha pa paguar 400 000 dhambi! — Na ishte vazhden morti. Kusra i vde-kurit nuk ia adhur meoma me Per t’u vallaur, dhe: lëke te paguar shumën qe kekon regulli grek. — Morra e vogël qe i fujet ne shkolle kete here ta pagë, po rregjste qe çande i Vde-lian e Greqj, porse nuk po i vjen as trupi i vëllait te dekur. Ne ditet e fundit ndodhi 21-lajle per sot kufi fa se nuk futet pa ngjë Spena-man. Jefnihor po ne arkyr ehte marnon pa graçka. Motaj, vogel, piusin prehvo-kapak, Kabo se kure ta mro-sjle me kete. Niate ne njeri e Wajlu piuari i enaduhurat kain e rupit i vallallij para, por te gjithe e ce çeshne e ngre-grume ne nji galle stoke si duand Pjesetarve te Lamonosit. Nudohua per natë, dikush do ta hoshte vargjet e vdekurit. Shtuarit e nje nji trupin Biri im i vdekur

• Dyfara shoke e mij te tij i nderyhynje per te blio-kuar artikullin • Telefonata anonime: „Mos e botoni shkrimin. Do t’ju hedhin ne ere me dinamit!“ • Dita e marte dy persona anonime me pisto-leta dhe ne dore kanocina me amoniak pyesin: „A po m’sh digjni redaksine si dhe shtepine e kryeredaktorit Nikollë Lëshi?“

NIKOLLE LESI Fort pakëndoshëm parashëyrës shtypo-vetë-zjarrjes, ju flet me fjalë, sidomos kur nuk është fort i rëndë, se ose ju mbështjell fjalët ashtu si ju do qejfi, ose ua heq si njeri te pafajshëm, por ju lë të kuptoni se ndodhet dikush pas shpine, dikush që sheh e ndjek. Kështu më ndodhi edhe mua, teksa po ndiqja nga afër çështjen e Pjetër Nikës dhe lidhjet e tij me një rrjet të errët. Ndonjëherë duket se ata duan vetëm t’ju frikësojnë; herë të tjera, ua bëjnë krejt të qartë se janë gati të shkojnë më tej. Jo fort kohë më parë, e pashë vetë se si në redaksinë tonë filluan të shtohen telefonatat, shenjat, paralajmërimet. Dikush kërkonte të dinte çfarë do të botohej, dikush tjetër lutej të mos dilte shkrimi, ndërsa të tjerë përpiqeshin ta paraqitnin këtë si një keqkuptim. Por kur njeriu i lidh të gjitha bashkë, del një pamje e frikshme: ekziston një përpjekje e organizuar për të ndalur botimin, për të frenuar një zë publik, për ta mbyllur gojën e një gazete. Në këtë dosje del emri i Pjetër Nikës, dalin takime, rrugë, ndërmjetës, njerëz që lëvizin nga një zyrë në tjetrën, e që përpiqen ta mbulojnë një hallkë me një tjetër. Pjesë e kësaj klime janë dhe kërcënimet ndaj redaksisë. Askush nuk duhet ta marrë lehtë këtë. Liria e shtypit nuk ruhet me deklarata, por me qëndrime të qarta dhe me guxim qytetar. Nuk është hera e parë që dikush përpiqet të vërë në presion një gazetë. Por kjo që po ndodh tani ka një peshë tjetër. Ka një lidhje me një temë konkrete, me emra konkretë, me një njeri që sipas shumë dëshmive përmendet si hallkë e rëndësishme në një skemë të dyshimtë. Prandaj botimi i këtij materiali nuk është vetëm akt profesional, por edhe detyrim moral. Në fund, çdonjëri mund të pyesë: kujt i druhen kaq shumë? Pse gjithë kjo zhurmë për një artikull? Përgjigjja është e thjeshtë: sepse fjala e lirë i tremb ata që duan errësirën. Dhe kur të vërtetat afrohen, kërcënimi bëhet mjeti i tyre i fundit.

Viz IV. I botimit E premte 30 GUSHT 1991 E Përjavshme Nr. 25 (76) LEKE 1