Protagonisti kryesor: PJETER NIKA E kishim lajmëruar javë më parë artikullin. Por çuditërisht artikullshkruesi i parë u gjend mes nesh: ta botonte apo jo. Përfundimisht fitoi përgjigjja negative! Pas një reagime në opinionin shqoqëror. U ngarkua gazetari i dytë. Në emër e punës thotë. Pjetër Nika ndiqte i shqetësuar çdo lëvizje gazetar[it]. Porse si gjithnjë i vendosur për të gjetur pikat e dobëta të kundërshtarit. I gjeti. Tri-ntoi për së dyti mbi redaksinë? … Kjo ishte ndjesia si dhe autokritika siç i bëjmë lexuesit tonë të kulturuar. • Dhjetra shokë e miq të tij ndërhyjnë për të bllokuar artikullin. • Telefonata anonime: «Mos e botoni shkrimin. Do t’ju hedhim në erë me dinamit!» • Ditën e martë dy persona të armatosur me pistoletë dhe me dinamit kërcënojnë në redaksi: «Do t’ju djegim redaksinë si dhe shtëpinë e kryeredaktorit Nikollë Lesi!» Meqënëse radhët e lexuesve i kemi të shumtë në të gjithë vendin; Tiranë, Durrës, Shkodër, Laç, Kavajë, Elbasan etj. pa dyshim të tregojmë fillimisht se kush është Pjetër Nika, (Në Lezhë njihnin). Gjithsesi duhet pranuar: është një burrë simpatik, i gjatë, i dëgjuar, i përzemërt në dukje, pa e zgjatur më tepër; xhentëlmen. Është artëtar i PS-së. Ka edhe një aftësi: po i hyri një punë e re—?—e qellon, qoftë pengesë edhe presion. Nuk kursen asnjëherë në arritjen e qëllimit. Lezhjanët akoma nuk e harrojnë një dramë shpërthyese të elektriçistes Teuta Zhuri, e cila për hir të tij u sprovall gatë vitë të ka-?dar, për muaj me radhë në pritje dhe drejtësisë së në KQ të PPSH-së, të Kë?ministri, në Gjykatën e Lar-?ë, në Zyrën e popullit, Presidiumin e Kuvendit Popullor, etj. Kudo që shkonte ngrije e kualifikimeve? e shava nga ngac Pjetri. Ajo teta, kishte ngjitur një përgjysëm, sa?me të drejtë, për disa shpërdo-? dhe përvjetare t’i kesh nga ana e saj drejtori. U bënë verifikimet, urdhëri i rreptë e i pakompromis... Martin Gega, përballë? resk të gjutjes, në Ishull’ Lezhë. Ndoshta nuk do t’i mëshonim kaq fort këtij problemi, porsa vjet që ka qenë problem numër një që diskutohej në Lezhë. Akoma përgjjigje publike nuk është dhënë për këtë zhurmë, ndaj po vazhdojmë: Çështja «Teuta» u bë e ditës. Njerëzit prisnin drejtësinë. Drejtësia projektohej në mosdrejtësi që në KQ të Partisë së Punës. Lezhjanët nxorën një thënie, që padyshim deri në kohë çaste që po shkruajmë, ka një të vërtetë brenda: «Kush mendon të hedhë me Pjetër Nikën, në një fillim të bëjë përgjën për vete!» Dalëngadalë aty drejtorë drejtorë në fjalë i kaloi, në të vërtetë, jo padjeshtije, jo pa tension nervor. Çështja «Teuta» prapë në plan të parë. Vazhdúan ekipet, gjogja për të vënë drejtësinë, porsa para këtij burri xhentël, bëmin në gjunjë. Ai, në zyrën komode të tij projektonte shkarkimin e revizorit Martin Gega, Për Teutën, që i nxorri kaq shumë telashe, u tregua «zemërgjerë», deshi ta përjashtojë nga Partia si shpifëse dhe i çoi gjyqit. Nga Lezha u nis një artikull për në «Zëri e popullit», u faqos për botim, porse çuditërisht të ofertave joshesë te drejtorit, e më pas presioneve, deri në kërcënimin për pushim nga puna, e vazhdoi detyrën e tij. Nxori vjedhje lekësh në një shumë të madhe. Atëherë «mania» u vu në veprim të shpejtë: zhdukje dokumentash dhe alibi. Revizori, një njeri i rrahur me jetë, mjaftueshëm, i fotografon dokumentat dhe në çastin e volltishëm i nxjerr për të ndriçuar terrin në të cilën ishte futur çështja. Nga ana tjetër, paralelisht me presionin që i bëhej asokohe, elektriçistes në fjalë, nga ish-sekretari i parë i KQ-së të PPSH-së dhe anëtari i KQ të PPSH-së Higmet Çuka, nga GjyI Brahimi, në detyrën e sekretarit të KP të rrethit, nga Kryetari i Komitetit Ekzekutiv të rrethit, i «pakompromis-thueshmi» Irakli Vero, filloi dhe presioni nga lart. Sekretari i parë i KQ të PPSH-së, Ramiz Alia, dërgoi ekipe pas ekipesh inspektorësh, të cilët sa vinin në Lezhë, zbutëshin para drejtorit Pjetër Nika. E çuditshme! Niseshin «marksistë» nga Tirana, e përfundonin «kapitalistë» në hotelin pikto-?nsërmen nuk u botua, Muho Aslla-ni që nga Durrësi i telefononte Hig-met Çukës: «Ore çështje një grua llafazane që nuk le të punojë atë, drejtorin e ri dhe punëtor, Pjetër Niken?!» Hiqmeti, (fatmirësisht për fakt gazetarik, qellova në zyrën e tij përgjigji: «Edhe unë kam këtë mendim, shoku Muho. Pjetrin nuk e lënë të punojë. Merrëm unë me atë punë…». Dhe vërtet u mor. Kërkoi përjashtimin e elektricistes nga Partia! Por kjo kishte qëlluar këmbëngulëse. Pranë telegramit Ramiz Alisë, ai niste instruktoret; bile në një rast pati ardhur posaçërisht për ta (mos) zgjidhur edhe Mihal Bisha, një shef partiak mediokër. Telefonat, me sa duket, binin pa prerë, në zyrën e sekretarit të parë të rrethit. Kësaj radhe ishte Sokol Hoxha, djali i Enver Hoxhës. Këtë Hiqmeti e ka thënë në një baflaqim, rastësisht, pa u menduar se e komprometoi vetën. Atëherë si gjithçka u kthjellua. Pjetri ishte i plotfuqishëm. Ai, po të donte, (do të kishte bërë mirë) mund të shkarkonte këte edhe sekretarin e parë, edhe kryetarin e Komitetit Ekzekutiv! Ai e kishte mikun në majën e piramidës sundimtare, djalin e diktatorit. Të tjerët për të ishin miza, që jetonin në saj të mëshirës ose zemërgjërësisë së tij. Në të gjithë këtë katrahurë, ai doli më i fuqishëm, në lidhjet e tij. Mbetej i fortë! Në mos më i fortë se kurrë. Ai, i qetë projekton të tjera plane për të ardhmen. Porse ndërmarrjen e ka lënë me kohë në mëshirë së fatit. Qyteti është në ditën më të zezë përsa u përket morrisë së mbeturinave, pallatet janë të parimbëbajtur, errësira i pushton pothuajse të gjitha, përjashtuar aty ku banojnë shefa të lartë shtetërore lokal. Ka edhe një veti: e mban mirë me të gjithë drejtuesit e partive politike. I ka mendët! Pikërisht zgjursia dhe mprehtësia është tipari numër një i tij. Duke, mos u marrë me disa probleme të tjera nga brenda ndërmarrjes ku drejton ai, (për t’i lënë për një radhë tjetër) si dhe duke iu afruar fundit të artikullit desha t’i drejtoj pyetjet Komitetit Ekzekutiv pluralist: A do të jeni ju të parët dhe më të zotët për të triumfuar mbi zotësinë e tij, apo do të vriseni nën frikën e miqësisë dhe lidhjeve të forta që ka ai në Lezhë siç diomos në Kryeministri?! A do të jeni ju të zotët që shkathësinë e tij (flas sinqerisht) ta përdorni në kahun që i intereson Lezhës apo pra? ai do të bëjë ligjin në sensin privat? Ruhuni komitetarë pluralist! Në qoftë se nuk e ndjeni veten të fortë, që të haheni më të, mos u futni në qorrsokak. «Tentakulat» e tij mund t’u vërvisin që nga zyrat e komitetit deri në fshatrat e Kashnjetit! Porsa që duhet vepruar, këtë e kërkon opinioni. NIKOLLË LESI

Plenumi i 17-të i KQ të PPSH-së. Maj 1991. Ramiz Alia jep dorëheqjen nga posti partiak i sekretarit të Parë të PP-së. Mbetet vetëm President. Ndërsa në BS Gorbaçovi vazhdon paralelisht edhe në detyrën e sekretarit të Partisë komuniste. 24 gusht 1991: Pas grushtit të shtetit, Gorbaçovi detyrohet që të japë dorëheqjen nga posti sekretarit të PK. Mbetet vetëm President. Porse Ai bëri një gjë që duhet ta bënte me kohë Ramiz Alia: shpërndau KQ të PKBS. B. ALBANI

— Greqia nuk jep trupin e vdekur të të riut Petrit N. Marku nga Lezha pa paguar 400 000 drahmi. — Në fshat vazhdon morti, kurse i vdekuri nuk ka ardhur akoma për t’u vajtuar. — Pesë fshatra vazhdojnë duke mbledhë lekë për të paguar shumën që kërkon rregulli grek. — Motra e vogël që futet në shkollë për herë të parë, priste një çantë nga i vëllai në Greqi, porse nuk po i vjen as trupi i vëllait të vdekur. Në pikë të hallit ndodhet Zijami i largët. Por sot kur fati tragjik i Petrit Nikollë Markut e ka tronditur krejt, zor se mund të marrë veten ajo copë «tokë». Ç’është lodhur këto ditë ky përrua me shtatëdhjetë shtëpi që s’dinë mirë a vdesin a jetojnë. Kërkojnë nëpër xhepa dy dyelksat e fundit, nuk i blejnë të gjitha librat e fëmijëve, zbresin të shesin bagëtitë e vetme, vetëm e vetëm për të mbledhur ca para që të blejnë trupin e djalit të tyre, vdekur aksidentalisht në Greqi. O Zot, kërkohen 400 000 drahmi për të blerë trupin e gjakut! Nëna e shkretë as nuk e ka njohur, as nuk e ka parë kurrë këtë lloj leku. Babai nuk di ta gjejë në hartë Larissën që i mban djalin në morg, që i besan varfërisë së tij. E ka zënë ngusht fati. Mes tij dhe djalit të vdekur janë paraqitë që si ka. Ura për të mbërritur atje nuk ia përfill dhim[b]jen. Silla dhe një herë Karont plak me varkë të vdek- kurin deri këtu. Po varka do 400 000 drahmi që si mbledhin dot pesë fshatra. Zijami ka morti ka mbetur pa kufomë. E fshati i varfër sillet nëpër natë i lodhur, i palek, i koritur; pa asnjë shpresë e me orët zgjaset e zgjatet e nuk mbaron pa ardhur djali nga Greqia. Motrat e vogla, prush përto-kë, qajnë. Kanë bërë plane kokë më kokë se kur të hyjnë në shkollë, Petriti do të na ketë sjellë ndonjë bluzë. Por të gjitha të ëndërrat mbetën varur e trupi i vëllait mëdhënjë atë në morg, mbi tokën e huaj, nën fjalët greke Si në shekullin e Lemnosit vajtojnë ato. Ndoshta nëpër natë, dikush ka hedhur vargjet që nesër do ta vajtojnë. S’kam lekë ta marr trupin Biri im i vdekur. Ç’tmerr. Fjala lek duket krejt e pavend, por ajo është magjia e dhimbjes. A nuk është kjo fjalë tani mes prindit e birit si Muri i Berlinit, si Ura e Qabesë. Ka mbetur atje shqiptari ynë. Në rrëren e vdekjes. Fute dorën në xhep, Qeveria ime, thirrjani trupin këtu atij djali që fliste atë gjuhë, që përdorni dhe ju, kur i drejtoheni popullit. MARK SIMONI

Fort i pandershëm spiun-o-zëvgues-hije i antaropolitant të gjerrë ZP! Në shkrimin «Kur merret borxhi logjika» të datës 25 gusht në ZP, yura e se ju e përmendni me një zell të pa-përmbajtur fjalën gomar, sa s’do të habitsha sikur edhe të kishit nënshkruar me po atë fjalë. MARASH MIRASHI

Viti IV i botimit E premte 30 GUSHT 1991 E përjavshme Nr. 25 (176) LEKE 1