MURET AI KOMB QË PROVON MBI KURRIZ LUFTËN CIVILE. NË MËNJËRË AI POPULL QË PËRFSHIHET NGA LUFTA CIVILE. TË MAKABER, KU VËLLAI VRET VËLLANË, I BIRI TANË? E BI ESHKAT E TYRE KOB ZEZA NËNË QAN. MALLKIM, O HERË, I MILION HERË MALLKIM PËR ATA QË NDEZIN KËTË LUFTË TË KOBSHME. AI POPULL QË PROVON KËTË LUFTË HUMBËT NJERËZIT, HUMBET PERSONALITETIN, PRESTIGJIN E DINJITETIN. QË NXIT KËTË LUFTË MARÇ MALLKIMIN E GJITHË NËNAVE MARÇ MALLKIMIN E GJITHË VIKTIMAVE, TU NXIFTË SHPIRTI DHE NË FERR U PËRVELLOFSH. VIKTIMA TËNDE E PARË, O LUFTË CIVILE, JANË MË TË AFËRMIT E MI TË MIRET, MË TË DASHURIT. ATA JANË SHPIRTI YNË, GJAKU YNË, JANË FËMIJËT TANË. PËR HIR TË TYRE TI DORË GJAKATARE NDALU, MENDO PËR TA. KËTË THIRRJE TA BËN POPULLI YT, VENDI YT, NËNA JOTE! ERIH VAJNERT Përktheu GORI PËLLUMBI

Evropa lindore si gjë parë ka zbuluar kriminalitetin. Grabitjet vjedhjet e vrasjet po shumëfishohen. Policia treg ohet shumë e pafuqishme. Kalimi në ekonominë e tregut, mospërnia me punë e njerëzve, niveli i ulët i jetesës, reputacioni i keq i policisë, shpesh e komprometuar në rregjimet e kaluara komuniste, vërshimi gjithnjë e më i madh i turistëve perëndimorë, janë sipas ekspertëve disa nga shkaqet për të shpjeguar këtë eksplozion të kriminalitetit. Në të kaluarën komuniste kriminaliteti ishte një argument tabu megjithë ekzistencën dhe mospublikimin e tij. PRAGA Sot invadohet çdo ditë nga mijëra turistë dhe është bërë sipas autoriteteve «një qytet i frikës, më i rrezikshmi i vendit». Më 1990 kriminaliteti është shtuar 121 për qind, kurse numri i akteve agresive dhe grabitjeve është trefishuar që nga viti 1989. Policia deklarohet e paaftë, për mungesë të personelit e të mjeteve, të ndalojë këtë fenomen. Ndërsa grupe studentësh kanë organizuar një fond të hollash për blerjen e aparateve marrës dhe antenpulmb në ndihmë të forcave të rendit. Kishat dhe muzetë janë kthyer në vende xhepistësh nga

Para disa ditësh u mbajt konferenca e PS e rrethit të Lezhës. Nuk do të kishim shkruar për të, pasi nuk morëm pjesë për arsye objektive dhe nga ana tjetër nuk do të kishim të drejtë të përzi heshim në punët e PS-së. Udhëheqësit e saj në rreth janë «kokë e vjetër» në punët e politikës dhe mund t’i «ngecin në grykë ç’do armiku». Shkak që po i kushtojmë disa radhë kësaj konference është goditja që ju bë aty gazetes «KOHA JONË», nga kryesocialisti i rrethit «shkrimtari» Kujtim Dashi në fillim të raportit të tij. Ky sulm përkon me fushatën kundër gazetës «Koha Jonë» që shpërtheu RD në kohën e Napoleon Roshit me anën e letrave të famshme që mbinin çdo ditë me shumicë nëpër sirtarët e Napoleonit. Napoleoni thotë se «Koha Jonë» është vegël e Partisë-Socialiste, ndërsa Kujtimi thotë se po ajo gazetë është vegël e Partisë Demokratike. Sado që në dukje këto ngjajnë si kundërthënie, në fakt janë mbrujtur me të njëjtin thar m. Gazeta «Koha Jonë» me rrotë e vet ka qenë bishtat e atavizmat e tjera të të zotërinjve të lartpërmendur. Ky është shkaku. Aty thuhet pakashumë se kushtet e vështira ekonomi- ke, politike, sociale u shtohen dhe qëndrimi antidemokratik i gazetës «KOHA JONË». Kjo të kujton kohën, kur për mossuk- seset e ekonomisë socialiste, sekretarët e parë të rretheve apo vetë Enveri thoshin se «… thatësirës së sivjetme dhe shirave të rrëmbyeshëm të kë- tij viti iu shtua edhe bllokada e egër imperialisto-revizio- niste…». Kjo gazetë, thotë K. Dashi, sulmon në mënyrë të paskrupullt PS-në dhe është bërë strèhë e opozitës, veça- nërisht PD-së. Sipas mendjes së hollë të DASHIT, të kriti- kosh PS-në dhe të jesh në opo- zitë me të, do të thotë të bësh antidemokraci. Për këdo është e qartë se z. Kujtim nuk me- rakoset për gazetën dhe efek- tet e saj në proceset demokra- tike. Kujtim vazhdon të luftojë për demokraci i fshehur në bunkerët e Konferencës së PS-së. Tani që i ka hipur «ka- lit» të kryetarit të socialistëve të rrethit, z. Kujtim kujton se (meqë zyrat i ka në ish-komi- tetin e PPSH) me një të fshi- kulluar të kamxhikut mund të drejtojë ende, si dikur, opinio- net e njerëzve. Ky iluzion psi- kik ia ka yshtur edhe më larg, fantazinë «shkruestarit», duke e bërë të besojë se që nga tri- bunat e kongreseve e konfe- rencave «do t’ua djegë kartat dhe planet në dorë», armiqve të vet. Ai, vërtetë dështoi në fushën e letrave pasi bashkëkohësit nuk arritën t’i kuptonin veprat e tij në të cilat «buçiti fjala e Partisë». Ama, të paktën tani, me të gjithë forcat dhe energjitë e veta, u është qepur maleve dhe kodrave të politikës për t’i bërë ato pjellore si dhe fushat. …tike, por ngacmohet më tepër nga kontradiktat personale që ka me kryeredaktorin e kësaj gazete z. Nikollë Lesi. Sipas një logjike të thjeshtë ai duhet të replikojë e debatojë vetëm me atë. Megjithatë, ky fakt nuk e pengon «optimizmin revolucionar» të sh. Dashi të denigrojë pa shkak edhe ekipin realizues të kësaj gazete. Për M. Mirashin, E. Kacelin dhe autorin e këtyre radhëve, sh. Dashi nuk do ta kishte guximin e çmendur që t’i trajtonte me ndonjë nga klishetë e tij të njohura. Sa për A. Frangajn, i cili herë pas here ka gjykuar me gurë përmbi brilant të PP(S) më shumë nga të tjerët, natyrisht që do të mbante një qëndrim më «special». Bile do ta hidhte në gjyq. Kujtim Dashi, tashmë, i ngjan një tellalli plak që, duke i rënë daulles së tij të çarë, shpërndan në ajër lajme bajate që s’jynë në veshin e askujt. Duke akuzuar në mënyrë krejt të pabazë e abstraktive, z. e Konferencës së PS-së. Tani që i ka hipur «kalit» (meqë zyrat i ka në ish-komi

…tike, por ngacmohet më tepër nga kontradiktat personale që ka me kryeredaktorin e kësaj gazete z. Nikollë Lesi.

29 NËNTORI 1991 E GJEN SHQIPËRINË TË SHKATËRRUAR SI MË 29 NËNTOR 1944. Në kujt është dita e 29 Nëntorit? Këtë pyetje do t’ua bë… të vendit ku kam lin… ata sigurisht do të më për… pa pak si me gortim e pak … habi: «Edhe këtë e ke ha… o Lazër Stani, edhe ditën …» me shpresën se mund të kthehej një ditë. Zot, për ç’mëkat të rëndë na e dërgove këtë mallkim të qiellit?! — do të klithnin me habi dhjetra e mijëra nëna shqiptare, kur shkrehnin në lot para vëmive të pushtakuar, para fëmijëve të tyre që s’i vdisnin këmbeve të për- partia?! A harrohet bre … Kështu e patën quajtur … 29 nëntorin dukagjina- … “ditën kur hyri Par- … kurre s’e patën quajtur … — ditë të LIRISË, se- … për këta banorë trima të … që s’i pat shkruar ku- … pushtues, shënon filli- … një lufte të përgjakshme, … të vriteshin njerëz më … gjatë luftave që pa- … me të huajt në … fund. Bajrak- … trima e patriote, që kishin … në sa luftra … barbarisht, … e dhjetra familje të dë- … për traditat e tyre patrio- … shkatërrueshin, shumë … të tjerë do të intern[o]he- … terrori i kuq s’do t’u ndahej … 46 vjet, varfëria do t’ua … edhe me fyty[n] me la- … saj të neveritshëm. Ndaj, … e folurën e tyre lakonike, … “Ditën kur hyri Par- … kjo thuhej vetëm për pu- … Thuh[e]j edhe “atë vit që … “atë vit që hynë gjermanët”. Pat mbetur kjo ditë … ngjarjen e tyre të plagosur … dhe kapërcyell i zëvendë- … të pushtimit të të huajve … të palëve. … për të gjitha kra- … tjera të Shqipërisë. Me … nuk kishte më ushtr[t]arë, … brenda kufijve të shte- … populli i kryeqytetit, … testonte shpërbërjen e … fundin e … Por që atë ditë, gjithë- … nga një ëndërr të … Tafta s’kishte filli të … Liria, e tremmuar … dhe Liria, e tremmuar … në ndërgjegjet e … të merrte arratinë … bashkë me … patriote e luftëtarë… [disa fjalë janë të paqarta ose të prera në anën e majtë] … me shpresën se mund të vijë mallkim të qiellit?! — kur shkreheshin në lot para djemve të pushkatuar, para fëmijëve të uritur që vdisnin kampeve të për- qendrimit! Ndryshe nga ç’ndodhi kudo në Europë fantazma e luftës do të endej kaluar trojeve shqiptare në të dy anët e kufirit shtetëror, do të mbillte papushuar vdekjen në vatra e në zemra. Nuk mund ta kujtoj këtë ditë pa m’u ngjethur trupi, pa m’u skuqur faqja. Ç’qe kështu kjo marrëzi kolektive, ky pushtim i shqiptarëve prej shqiptarëve?! Si mundi Enver Hoxha me bandën e tij t’i përzinte shqiptarët prej trojeve të veta, t’i degdiste dhjetra vjet të huaja qindra e mijëra patriotë trima për të vetmin mëkat, veçse që luftuan për Shqipërinë. Si mundi kështu t’i pushtojë qindra e mijëra të tjerë, të internojë mijëra e mijëra familje, t’i mbajë plot burgjet për 46 vjet. Ah, faqe e zezë! Këtu me shpirtin fshistan më përmasa shekspiriane më ngjeth mishi: «Çka ta banë valloi i jot! Nuk ta baka as vetë armiku...» E ndjej të fuqishme këtë klithmë tragjike sidomos këtë klimë tragjike sidomos sot, në këtë 29 nëntor, nën këtë qiell të mjegulluar shqiptar, këtë qiell të shpresëngrirë, për të drithëpakë e shpresëngrirë, për të mos thënë atë fjalën tjetër tmerruese, që përpiqem ta kafshoj me dhëmbë — shpërpahumbur. Çka, çka po ndodh kështu me ne?! A do të vijë ajo ditë e lirisë së shumëndërruar, apo, apo do e shkatërrojmë edhe më këtë komb, po e çojmë farën. Njerëzet parti, japin njerëzet alternativa shpëtimi (A ka komb me kaq shumë mundësi sa na ofrojnë kaq shumë njerëz në politikën!) e sakag, njerëz në politikën?! Sepse ndonjëra parti ndjellin z… Sepse donjëra thotë se e kanë keq nëntëdhjetë parti të tjera. E ne shpresojmë të vijë dita e çlirimit, dita e çlirimit nga vetëvlerësimit, dita e çlirimit nga vetvetja, e shpresojmë që ta testojmë një jetë tjetër dita!

është trazuar keq. Në tre mujorin e parë të vitit 1991 krimet janë shtuar 50 për qind, kundrejt vitit të kaluar. Njerëzit e moshuar janë objektet kryesore të keqbërësve. Grabitjet, janë në rend të ditës tani që të dhënat publikohen. Policia e akuzuar, e paaftë, replikon se agjentët e saj paguhen keq, konsiderohen të këqij e privohen nga pagimet përkatëse. POLONIA, sipas një funksionari të lartë të policisë, është bërë një vendndërrim i rëndësishëm i trafikut të drogës e automobilave të vjedhur. Krimet janë shtuar 61 përqind në krahasim, me vitin 1990 dhe mbeten gjithmonë e më të pandëshkueshme. Vetëm në 6,2 për qind të rasteve janë arrestuar hajdutët. BULLGARI. Vrasjet janë trefishuar në muajt e fundit, kurse vjedhjet janë shtuar 62 për qind. Afër 80 për qind e krimeve ndodhin në Sofje. Të lodhur nga fy- erjet e rënda, policët lënë në masë punën dhe kërkojnë të vihet «dënimi me vdekje» që është hequr nga legjislacioni i tanishëm. RUMANI. Numri i vrasjeve është dyfishuar kohët e fundit, dhe po kështu edhe krimet ekonomike. SHQIPËRI. Kriminaliteti po rritet me shpejtësi. Sipas disa të dhënave çdo ditë vritet një shqiptar. Policia në gjumë letargjik. Fajtorët më të shumtën e rasteve mbeten anonimë. Opinioni ndien çdo ditë e më shumë në kurrizin e tij peshën e krimit. Opinioni pyet: DERI KUR DO TË VAZHDOJË KY LLOJ BUMI?

Të nderuar lexues!E ndjejmë si detyrim t’ju sqarojmë se intervistën me poetin dhe publicistin RUDOLF MARKU, të lajmëruar për t’u botuar në këtë numër gazete, do ta botojmë në numrin e ardhshëm. Kjo lidhet me arësye krejt objektive. Zoti Marku ndodhet për një shërbim jashtë shtetit, ndërsa magnetofoni në të cilin është incizuar intervista, në pjesë të ndryshme të shiritit, nuk kuptohet qartë. M. MIRASHI