«... duke e lënë vendin tim, kam besim se do të kthehem prapë në të. Kur e them këtë, kam parasysh kthimin jo pas një katastrofe, por pas një demokratizimi të vërtetë...» ISMAIL KADARE PARIS, 25.10.1990 Është tepër cinik fakti sesi vetëm pak ditë pasi gazetari francez nga Bordoja, Fransua Romie, shkruante miqësisht në një gazetë të Parisit, se tak e kishte parë gjigandin shqiptar Kadare, diku pranë kullës Ejfel, kjo e fundit qe eklipsuar krejtësisht për shkak të tij; në vendin tim, dy a tre djem të vetëquajtur aksidentalisht gazetarë, mundohen shpesh përmes egove të tyre të maturuara të denigrojnë nëpër fletushka truanore pikërisht gjeneralin e letrave shqipe, ku siç e thashë për shkak të tij qe turpëruar një çast edhe vetë kulla Ejfel... Por siç thotë shkrimtari i madh Dostojesvski: «Bora vërtetë është e bukur në një natë me hënë, veçse ditën tretet mbi të më mirë»; ndodhi që fletushkat ku rreshtojnë spekullantët e demagogjatarisë ordinerë të sotme mbetën në duar të ngathëta gazetashitësish të dëshpëruar, ndërkohë që të gjithë librat e shkrimtarit të mërguar të heshtin këtë vit si rrallëherë, duke shtuar krenarinë e bibliotekave. Dhe kjo shpjegohet me arsyen e thjeshtë... Duhet thënë se në natën e zezë e të gjatë komuniste, Kadare qe ndër të paktët që e mbajti një qiri të ndezur për kombin tonë gjersa, thonë u lodh, u lodh dhe u vetëburgos, se ashtu ai do të ndihëj mirë. E di që në këtë kohë të mbushur me politikanë profesionistë e politikanë ordinerë do të ndeshesh me lloj-lloj ekstremistësh radikalë që janë gati të kundërshtojnë gjer në paradoks si tek historia e çiftit me miun dhe minushën, janë gati të thonë se përse e ndezi Kadare qirin prej parafine e jo prej dylli, përse e ndezi prej dylli e jo prej parafine. A s'flasin për këtë edhe të lipitur-harbëtër, Dritëroit? Nejse. Këta nuk janë e nesërmja, veçse një fragment dështëk dhe mjeran i të sotmes! Kadare ndezi zjarrin e madh të shqiptarizmës. Mund të shuhen zjarre luftëtarësh të mëdha e ai jo, mund të shuhen zjarre politike e ai jo, pasi ai është drita e vetëdijes kombëtare dhe vetëdija e një kombi s’b… bile ato qëndrojnë në një, ku ngallë- njim dhe kobi i shqiptarëve fqinjërojnë me njëri-tjetrin, bile janë një ditë. Veçse tashmë morti duhet mërguar dhe shqiptari e ka kuptuar këtë. Ai ka zgjedhur jetën! Këtë ka marrë veç gjërash edhe ndër libra të Kadaresë. Dita ku festa dhe kobi si një aliazh mahnitës e grotesk njëherësh qëndrojnë bashkë, po vjen. Nuk është larg. Troku i saj ndihet. Vini veshin! Troja dhe Antitroja bashkë. Rrënimi dhe qytetërimi. Prangat dhe duart e lira. Kështu Kadareja, ai që ne duhet ta kemi përherë pranë, pasi njeriu e ka përherë nevojën e dritës, i është afruar si përmes një makthi me hapa gjigandë një aeroporti periferik. Dora e tij e shtrirë drejt biletarisë (lirisë) është në sinkron me dorën tonë të shtrirë drejt kutisë së votimit. Dhe përsa kohë që ne do të dijmë të ndajmë fatalitetet tona, përsa kohë që ne do të votojmë pro Antitrojës, pro qytetërimit dhe lirisë, ai do të presë njëkohësisht biletën e udhës më të bukur në botë, drejt Shqipërisë dhe ne e duam po aq sa dhe ai. … Të votojmë për kthimin e gjeniut tonë nga syrgjyni. Ai pret në aero-portin periferik. Pret. Pret. Pret. Bile ai po vjen! përgat… spekulantët e demagogjisë? [teksti i sipërm është i prerë dhe pjesërisht i palexueshëm] …ordinere të sotme mbetën në duar … shqiptarizim. Mund të shuhen … të ngathëta gazetashitësish të dësh… rre luftëtarësh të mëdha e ai jo, mund … të gjithë librat … të shuhen zjarre politike e ai jo, pa… e shkirmtarit të mërguar të she… si është drita e vetëdijes kombë… këtë vit si rrallëherë, duke tare dhe vetëdija e një kombi s’hu… shtuar krenarinë e bibliotekave. Dhe mbet kurrë e aq më tepër kur bëhet kjo shpjegohet me arsyen e thje… fjalë për vetëdijen e shqiptarëve. … të shqiptarët, tashmë të përvë… Shqiptarët kanë punë të mëdha …ruar prej diktaturës, ata që pritën përpara dhe dinë të bëjnë. … me mall për 50 vjet me rrallë bijtë Ndoshta është një rast unik në … e tyre të ngujuar në bodrumet e botë, dhe kjo shpjegohet me rrje… … ndërgjegjes, dijen të mallohen së… dhat e historisë e me karakterin sa… kështaj here, për të ngujuarin e alpin aq edhe modern të shqiptarëve … fundit të këtij lloji, Kadarenë. ku martëzia dhe madhështia e tyre qëndrojnë kaq pranë njëra-tjetrës.

Nga shtatori i vitit 1981 deri në dhjetor 1983 kam kryer shërbimin e detyruar ushtarak në rep 324.. Batalioni i sigurimit i MPB Tiranë. Ky repart special së bashku me ushtarët e gardës republikës përbënin kontingjentin e parë të ushtrisë, ve nga garantice biografike. Prandaj nga ky repart kryheshin shërbime tepër sekrete të një rëndësie të veçantë. Si psh. kontrabanda shtetërore e duhanit nga toga civile në Rashbull të Durrësit. ku dukën magazinat gjigande anës rrugës nacionale. Por një nga detyrat më delikate dhe funksionale të këtij reparti ishte dhe sigurimi dhe shoqërimi i thesarit të shtetit dhe të arkivit. Këto shërbime kryheshin nga toga e 3-të e kompanisë 3-të efektivi i së cilës kam qenë edhe unë. Unë personalisht nuk kam marrë pjesë asnjëherë në këto shërbime se kam qenë i ngarkuar me punët e rinisë e kulturës në batalion si nenoficer. Ushtarët që merrnin pjesë në këto shërbime ishin kryesisht të zgjedhur dhe të fortë fizikisht, zakonisht në to merrshin nga tre vetë dy automatiksa dhe një mitroloz i lehtë. ku dukën magazinat gjigande anës rrugës nacionale. Komandanti i komandaturës i MPB. N. Shkurti. Të cilit thonë se i rrinte gatitu edhe vetë ministri i brendshëm H. Isai. Mbi levizjen e thesarit dhe destinacionin e tij nuk mund të them asgjë konkrete. Këtë shpërfresoj të na thonë ish shokët e mi që kryen këto shërbime, dhe çuditërisht të gjithë që e kam takuar në shumë qytete të Shqipërisë që më ka rënë rasti të shkoj (me që merrem me sport) si në B. Curri, Tiranë, Berat, Tepelenë, Skrapar, Gjirokastër, Pogradec janë veshur policë. A mund të jetë rastësi kjo. Lëvizjet e thesarit u bënë të shpeshta pas arrestimit të grupit Kadri-Fecor në vitin 1982. Po në këtë kohë u bënë edhe shumë lëvizje të objekteve sekrete nga «mali me gropa». nën preteksin se ju ka dalë sekreti nga K. Hazbiu. Mistere të tjera ka pasë në këtë repart si «vetëvrasjet». e një oficeri dhe dy ushtarëve në një objekt kimik dhe në vendrojet e shkollës së zbulimit për rojet e komandantit të këtij batalioni Sh. Halili. Tani pas deklaratës së Xhon Megout, në televizion janë ngjallur diskutimet e shumta. … batalion si në kohë të … Ushhtarët … dhe të fortë fizikisht, zakonisht në to merrreshin nga tre veta dhe automatik dhe një mitraloz i lehtë. Këta ushtarë kryenin njëkohësisht edhe ngarkim-shkarkimin e arkave edhe sigurimin e automjetit gjatë transportimit. Asnjë nga ushtarët nuk tregonte dhe asnjë nuk kish të drejtë ti pyeste ata për këto shërbime, kurioziteti i tepërt aty pa-guhej shtrenjti. Këto shërbime … një objekt kimik dhe në vend-rojët e shkollës së zbulimit … jashtë, apo më vonë futja në burg flitet se ar… është larguar nga Shqipëria, por nga thesari nuk ka dalë. Atëherë a na lind e drejta të pyesim A mos do kërkuar ari përshër labirinthet e M.P.B. në tunelet e saj.

— NËPËR ANALET E PRAPASKENAVE KOMUNISTE — FATI I ADHEUT NË PREZIK U bëne kohë që populli e krejt kombi shqiptar janë futur në fushën e një beteje të madhe. Problemet e një numur e të larta në intensitet, forcat antidemokratike të brendshme e të jashtme që kanë grumbulluar në frontin kundërshtar, kanë të thonë se fundi i kësaj beteje është JETA ose VDEKJA. Drejt këtij prej këtyre dy alternativave, popullin tonë do ta çojnë partitë politike. Në arenën politike shqiptare janë protagonistë: nga njëra anë Partia Socialiste dhe nga ana tjetër opozita Demokratike. Një faktor i rëndësishëm që ka rol determinand në zgjidhjen e problemit kombëtar është qëndrimi i politikës shqiptare ndaj botës. Kjo do të varet nga partitë PS ose opozitë. Në këtë kohë të mjegullt, ujërat janë rishfaqur në kufijtë tanë dhe po udhëtojnë shtigjet prej nga mund të hyjnë tek ne. Përballë forcave antidemokratike po bëhet një përpjekje … për të pasur serb dhe … greke. Si i pari ashtu edhe … dyja nuk do t’i arrijnë dot qëllimet e tyre po të sigurojnë një mbështetje të fuqishme nga brenda. Blloku … shqiptar duket qartë se kë mbështet … nga anon. Kjo është shprehur … liderët e tyre, nga organet e shtypit, nga personalitete të ndryshme shtetërore e partiake europiane. Këtë e ka pohuar padashje edhe vetë «ZP». Tendenca e opozitës në lidhje me mbështetjen dhe me marrëdhëniet e ardhshme ndërkombëtare është e perëndimit. Një problem të veçantë e të rëndësishëm përbën e vërteta mbi tendencat dhe qëllimet e Partisë Socialiste. Së pari, vlen të theksohet se pavarësisht prej deklaratave, kjo parti faktikisht është pasardhëse biologjike e PP-së dhe PK-së. Në fillim PK dhe më pas PP kanë qenë gjithmonë në rolin e femrave të përdala, të cilat kanë plotësuar me bindje qejfet e jugosllavëve, rusëve, kinezëve, etj. Historia gojore, historia që jeton në popull dhe historia e shkruar e vërteton këtë. Po ashtu e vërteton edhe vepra e «largpamësit» Enver. Pra, strumbullari i varësisë ekonomike e sidomos ideopolitike prej lindjes, është PK e PP. Bashkëudhëtarja e tyre «ZP» është avokati më i dukshëm e më kom-prometues i politikës së tyre antikombëtare e antidemokratike. Gjatë pelegrinazheve të komunistët në Shqipëri kanë ndryshuar emrat, çetat …, padrënët por «ZP»-ka mbetur po ajo varfëria terrori, gënjeshtra po ato. Përsa i përket problemit të Kosovës dhe murit që ekziston mes saj dhe Shqipërisë shtetërore, mëkati qëndron mbi fuqitë e mëdha evropiane. Bëhet fjalë për vitin 1913. Historia me ngjarjet dhe shanset e saj rrotullohet dhe u jep rast periodikisht popujve për të orientuar fatet e tyre. Një shans të tillë historia na e paraqiti në fund të Luftës së Dytë Botërore, ku si pas çdo lufte me përmasa të tilla, mundësia e rishikimit të kufijve ekzistoi më bindshëm. Në këtë moment, në kuadrin e fatkeqësive që ndoqën shqiptarin në shekuj, ra dhe fatkeqësia me emrin Enver. Ai gjatë kësaj lufte nuk mendoi kurrë për Kosovën ashtu siç nuk e kishte në plan të merrrej me të as në të ardhmen. Në mendjen e Enverit Kosova do të figuronte gjithmonë një monedhë në duart e serbomalazezëve si shpërblim për postin dhe përkrahjen që i dhanë M. Popoviç e CD. Pas luftës dhe disa vjet më vonë, politika enveriste ia dedikoi sukseset e luftës shqiptare Titos dhe Jugosllavisë duke përdorur kështu si shumë herë eshtrat dhe ëndrrat e martirëve. Në ABETAREN e parë të pasluftës, në faqet e para të saj janë fotografitë e Titos e të Enverit. Dictatura është pakashumë kjo: «Nuk do t’i kishim arritur këto fitore po qe se nuk do të kishim ndihmën e madhe të sho…» (vijon në faqe 4) ALFONS ZENELI

— NË VEND TË NJË REPLIKE — Para një jave, në numrin 13663 të ZP-së, organ i një partie 270 ditëshe siç është PS-ja na shfaqet edhe njëfarë Bujar Velaj i cili ka qenë një çerbër i zakonshëm për përfaqendësim i Hadit PP. Ai është përgjegjës për dhjetëra jetë njerëzish të marra më gafë padrejtësisht duke marrë pjesë si kallëzues i rremë vullnetar në gjyqe të montuara në interes të diktaturës së Enver Hoxhës. Për këtë këndvështrim, është tepër cinik fakti sesi tani ai anketet me një gjyq (natyrisht socialist) ketë të më montojë edhe një gjyq timin se kujt vetëm se kam shprehur publikisht mendimin tim se këtu do të ia japin votën më 22 mars kriminelët, hajdutët dhe vandalët. E vetmja meritë e autorit në këtë rast është se kësaj here nuk nënshkruan me pseudonimin e tij interesant KUJTIM DALLASHI, por me emrin e tij të vërtetë, Bujar Velaj. Kjo padyshim që ka kurajë dhe transparencë, Bujar Velaj. Kjo padyshim që është dëshmuar më së mirë edhe nga personalitete të tilla si Gjikë Perona, Oso Kurveleshi, Shkëmb Graniti etj. Duhet theksuar se B. Velaj vetëm diçka e ka parapartë: Burgjet e ndërgjegjes u shëmbën për të mos u ngritur më! E njihni Bujarin? Ai vazhdimisht ecën duke rrotulluar në duar një palë çelësa të ndryshëm, që “shapin do të një derë. I gjori gardian për klientelën që do t’i mungojë monë!

Duke parë nevojat e gazetës sonë, pasi tirazhi dhe kërkesat për këtë gazetë janë rritur, njoftojmë se kemi nevojë për gazetashitës për Tiranën dhe qytetet e tjera. Të interesuarit që paraqiten ditën e Enjte së bashku me letërnjoftimin në Shtypshkronjën «Mihal Duri». Shpërblimi 3 lekë të vjetra për gazetë të shitur.