INTERVISTË E PRESIDENTIT TË REPUBLIKËS SË SHQIPËRISË RAMIZ ALIA, DHËNË KRYEREDAKTORIT TË GAZETËS «RILINDJA DEMOKRATIKE» FRANK CUPI, DHE KRYEREDAKTORIT TË GAZETËS «ZËRI I POPULLIT», NAMIK DOKIE - I deruar President. Ju sapo u zgjodhët në këtë post të rëndësishëm nga Kuvendi Popullor, nga parlamenti i parë pluralist shqiptar. Kjo është transmetuar si një ngjarje e rëndësishme në mbarë opinionin shqiptar, brenda dhe jashtë. Ne si organ i shtypit të pavarur ndiem për detyrë që t’i japim këtij opinioni një mesazh nëpërmjet intervistës suaj të parë. - Mendimin kemi për situatën aktuale politike, ekonomike e shoqërore që kalon vendi? - Para se të flas për situatën politike, shoqërore e politike: e thashë edhe në fjalën që mbajta në Kuvendin Popullor se ajo është e rëndë, në kuptimin që ka shumë vështirësi ekonomike, politike e shoqërore. E pikërisht sot, përpara gjithë popullit tonë, por edhe përpara gjithë forcave politike, shtrohet çështja e një bashkëpunimi të ngushtë për t’u vënë në gjoksin punëve. Populli kërkon qetësi, vendi kërkon zhvillim ekonomik, sepse është me të vërtetë një gjë e keqe, që punët nuk po ecin. Mbjelljet e pranve- dhe në formacion qeveritar. Pa dyshim, u përket atyre të gjykojnë e të vendosin për këtë gjë. - Si mund të kapërcehen këto situata sa më shpejt dhe në dobi të afërt të popullit? - Unë mendonj që i kemi mundësitë të dalim nga këto vështirësi. Dy arsye do të përmendja: Së pari, mendoj që populli ynë është një popull punëtor, njerëzit tanë e duan punën, atyre nuk u mungon as dëshira, as vullneti për të kapërcyer këto situata. Veç andi, nga ana tjetër, nuk është ... dëshiroj të veçoj dy gjëra: E para, dëshiroj të falënderoj gjithë popullin tonë, masat punonjëse të vendit, forcat politike, që më besuan këtë detyrë me përgjegjësinë e madhe për kombin. Së dyti, dëshiroj të garantoj faktin që e emërua që dy gazeta të dy partive që janë në opozitë me njësira-jetren, të marrin një intervistë së bashku. Qe një kohë ndjençionë shumë e bukur. Ndërsa përfaqësues i njërës gazetë më priste në zyrë që të gjithë kohën e, në një tjetër, në një minutë, mori në telefon përfaqësues i gazetës tjetër gjësthstu për të më intervistuar. Gëzohem që ju pranuat këtë intervistë të jetëve e përbashkët. Përsa i përket situatës ekonomike, nuk po na gëzon, në të kundërtën, janë shumë keq në krahasim me vitet e tjera. Është gjë e keqe që edhe në sektorë të tjerë planet nuk po realizohen për shumë arsye. Një gjëjë e tillë ekonomik nuk mund të mos krijojë probleme sociale, nuk mund të mos lerë gjurmë në jetën politike. Prandaj një tërë situatën që kalojmë, na duhet medoemos mobilizimi i gjithanshëm i forcave, veçanërisht bashkëpunim i ngushtë i të gjitha forcave politike, në të mirë të popullit e të përparimit të vendit. Unë edhe sot, në takimet që pata me përfaqësues të grupeve parlamentare e të partive politike, theksova nevojën e bashkëpunimit, të forcave politike, po të ishte e mundur deri në tolerancë. Sigurisht që çdo njeri në Kuvend, edhe në qoftë se është i lodhur, është shumë të ndërgjegjshëm për të kaluarën e Shqipërisë. Megjithatë, më ka bërë përshypjen përgjegjësia për t’u marrë me të ardhmen, pa që të mundë të rikthehet e pa nevojën për të vepruar e luftuar. Pyetjet: Mendoni se nuk duhet folur për të kaluarën? Përgjigjja: Përkundrazi. Nuk ka vend që t’i mohojë historinë e tij. Kam parasysh edhe Gjermaninë. Pas luftës gjermanët nuk flisnin për të kaluarën. Pastaj e panë se ishte e nevojshme të konfrontoheshin me të e të mësonin prej saj. Megjithatë, do të theksoja se u përket shqiptarëve për të në vendosur se kur dhe si do të merren me të kaluarën e vonë të historisë. Pyetje: Po për rezultatet e zgjedhjeve, mendimin kini? Përgjigjem: Mendoj se e keni dëgjuar komentim zyrtar të qeveri-

VEZHGUESI I PARLAMENTIT Dje në seancën e paradites në Kuvendin Popullor deri në orën 12, deputetët diskutuan rreth komisioneve parlamentare për hartimin e kushtetutës dhe projekt-rregullores... Më pas, gjatë gjithë ditës u vazhdua me ngjarjet e Shkodrës. Por nga raporti që paraqiti komisioni parlamentar dhe nga zhvillimi i mëpastajmë i diskutimeve, megjulla që është ndezur mbi krimet në Shkodër nuk u qartësua. Madje spostimi i çështjes kryesore, nga kërkimi i autorëve të krimit tek tjerra e hamendjeve për të gjetur se kush e organizoi grumbullimin e njerëzve përpara komitetit të PP-së, në Shkodër, jo vetëm që nuk largon mjegullën por e dendëson më tepër atë. Ndryshe nga i pari, raporti i dytë i komisionit parlamentar nuk hidhte asnjë spirale drite mbi të vërtetën. Konstantimet e përgjithshme dhe përgjegjësitë morale që liheshin të nënkuptoheshin për të gjitha kryesitë e partive politike në Shkodër — për punë të dobët, as ngrohën e as ftohën njeri. Komisioni i posaçëm madje kishte parashikuar edhe disa masa. Dukej sikur propozonim për t’i liruar nga detyra ministrin e punëve të brendshme Gramoz Ruçin, Prokurorin e Përgjithshëm Rrapi Minon, dhe Kryetarin e Hetuesisë së Përgjithshme Qemal Lamen ishte shënuar në raport me qëllim që të krijohej përshtypja se po merren masa e fikase për të qetësuar gjakrat. Veçse kjo nuk arrin asgjë. Populli i Shkodrës dhe mbarë opinioni shqiptar kërkon të zbulohet e vërteta e mbështetur mbi hetime serioze dhe jo të hidhet hi syve me konkluzione e masa globale. Zvarritja e dyshimtë e hetimeve në Shkodër dhe rezultati jo shpresëdhënës që rrjedhin prej kësaj procedure e shtuan konfuzionin e diskutimeve të mëtejshme. Keshtu, mbasi Zoti Alushani si kryetar i këtij komisioni nuk kishte thënë gjë të re për të përmendur, filloi që t’i përgjigjej pyetjeve që deputetët kishin depozituar në sekretari. Përgjigjet e pjesshme që dha në disa raste ai thanë edhe më tepër konfuzion. Pyetjeve se ku ndodhej Azem Hajdari deri në këto orë apo atë që hidhen me ngjarjet e Shkodrës, ai iu përgjigj se ishte i hapur. Edhe pse Azem Hajdari nuk ndodhej në sallën e Kuvendit, zoti Alil po të donte ose po ta kryente siç duhet detyrën e ngarkuar mund t’i përgjigjej: Nuk ka se si heshtuesia të mos ketë dijeni për lëvizjet dhe vendndodhjen e Azem Hajdarit ato ditë. Këto janë thënë e stërthënë disa herë, dhe, në qoftë se hetuesit, antarët e komisionit të posaçëm parlamentar apo edhe kryetar i këtij komisioni nuk i dinë, kjo tregon se hetimin dhe ndjekjen e kësaj ngjarjeje tragjike e kanë marrë pa përgjegjësi. Sidokofetë deputetët e PD-së që diskutuan më pas e përsëritën e një herë me hollësi se Azem Hajdari si deputet i PD i zgjedhur në Shkodër ka shkuar në atë qytet për t’i qetësuar njerëzit e irrituar dhe ka mburritur atë mbasi ishin bërë krimet. Por magnimi i një teme të mbyllur, siç duket, nuk bëhet pa qëllim. Është praktikë e njohur që në raste të kësaj natyre disave u intereson që të ndërrojnë udhën drejt fajtorit të vërtetë. Në qoftë se nënkryetarët e hetimeve iu drejt fajtorit të vërtetë. Në qoftë se nënkryetarët e hetuesisë janë paraqitur me propozuan për t’i liruar nga detyra tre funksionarët e lartë shtetërore, përgjegjës për krimet. Deputetët e rethit të Shkodrës Petër Arbnori, Blerim Cela dhe Ali Spahia që kanë qenë dhe dëshmitarë e kulare të ngjarjes, pohojnë se i shin krismat e armëve në natë më parë ato që «përshëndetën» fitoret e PP-së në zgjedhjet e para-demonstratave. E megjithatë tash për tash ka pak rëndësi. Krimi është bërë ditën me diell në një vend dhe orë të caktuar, në prezencën e mijëra vetave, dhe kërkohen autorët. Është pra e nevojshme të zbulohen kriminelët për të ndaluar dënimin e krimeve. Sepse dikuherë edhe krime të tilla organizuara ndodhin për herë të parë. 2 korriku në Tiranë, të vranët në kufi, rendin po aq në mënyrë tragjike e kombit. Dendoncimi që i bëri deputeti i Omonias, Thoma Miço, krimeve në kufirin e jugut, për vrasjet e vëllezërve Praso etj., ishte thirrje edhe për të tjerët që të kërkojnë ndershmërisht që të largojnë mjegullën nga ngjarjet tragjike dhe t’i vënë emrin autorëve të krimit. GENC TIRANA

(Foto. G. Xhengo - ATSH)

SOT, NE 4 MAJ Sot më 4 maj në kujdesin e Lidhjes Demokratike të Kosovës dhe degëve të saj në Evropën Perëndimore, Amerikë dhe Australi, organizohen protesta masive të shqiptarëve kudo që janë kundër planeve serbo-sllave që ëndërrojnë shqiptarët për të marrë pjesë në diskutimin për ardhmërinë e Jugosllavisë, krahas të gjithë pjesëmarrësve të kombeve e kombësive të tjera në Jugosllavi. Protesta drejtohet edhe kundër planeve të serbo-sllavëve që synojnë copëtimin dhe njohjen e trojeve shqiptare të Kosovës. Në proklamatën e lëshuar nga dega e Lidhjes Demokratike të Kosovës në Evropën Perëndimore, në Amerikë dhe Australi thuhet: «Thërrasim anëtarët e Lidhjes Demokratike, të gjithë shqiptarët që jetojnë dhe banojnë në këto vende, të gjithë miqtë dhe dashamirësit e popullit shqiptar, të gjithë ithtarët e demokracisë e të lirisë, që të marrin pjesë masivisht në tubime». Tubimet do të mbahen në Bon, Paris, Bruksel, Vjenë, Stokholm, Amsterdam, Oslo, Londër, Washington, Melburn. Korresp. i «RD»

Dëshmorët e lirisë nuk i harrojmë kurrë Nesër është 5 Maji, dita e dëshmorëve tanë. Ju na jepni të drejtë të mburremi se në raport me numrin e vogël të popullsisë e të sipërfaqes së pakët që kemi, janë vendet që kemi sakrifikuar më shumë për lirinë. Kur lexojmë apo sjellim ndërmend dëshmorët e ditën e rënies suaj, kur ju vërshtoheshin në fushëbetejat, vetvetiu ndjejmë një dhembje të thellë në zemër. Kur morët armët e u hodhët në zjarrin e luftës ju e kuptuat mirë se lufta do të ishte shumë e vështirë, se vuajtjet do të ishin të mëdha, se ndo coast do t’u qëndronte mbi kokë vdekja, por nuk i llogaritët të gjitha këto, nuk i vutë fare në kandar, sepse zemrat tuaja i thërriste vetë populli shqiptar, për lirinë e pavrën e papavarësinë e atdheut, për drejtësi, barazi e lumturi për të gjithë. Ne do të vijmë nesër pranë varreve e lapidarëve tuaj me nderimin e respektin më të madh, me tufa lulesh të freskëta dheuar, me dhimbjen e natrshme të prindit, vëllait, motrës, fëmijës, por edhe me një ndjenjë të fortë nga robëria e të huajve, por i shqetësuar shtëti i diktaturës së proletariatit, me pushtetin e paligjshëm e të pakontrolluar të Enver Hoxhës, me famëkeqen e të përbindshmen luftë të klasave, nën mbajtë një ndryrë të tjetrit shqiptar. Dhe më të egër, të përgjakshme. Dhe për të mirë bij e bija të popullit, duke përfshirë edhe njerëz të familjeve tuaja, u përplasën, u mposhtën apo vdiqën burgjeve tona mesjetare për një fjalë goje, që shprehte pakënaqësi ndaj regjimit komunist të teresi, apo një partiaku në veçanti. Kur u vratë ju ndërroshit dhe mishëronit që Shqipëria jonë e vogël të bëhej vendi i një mërie dhe lufte të madhe, e begatë, e fuqishme. Por, ne kemi bërë fare pak, për të plotësuar këto amanet tuajin. Për hir të së vërtetës mund të themi se mbetëm vendi i fundit në Evropë, me shumë për faljet e kusuret tona se sa të botës. PP-ja e lidh fatin tonë me atë të kampeve socialiste, u udhëhequr nga Bashkimi Sovjetik i Stalinit, bëri gabime dhe eksperimente shumëvjeçare fatale, që na detyrojnë të themi se gjatë këtyre 47 vjetëve të lëvizëm në një rreth pa perspektivë. Nesër në varret e lapidarët tuaj do të vijnë edhe disa nga ata shokët ose ish udhëheqësit e lartë të shtetit që u bënë udhëheqës të socializmit në Shqipëri. Disa prej jush mund t’i kenë vërtetë gjoksin plumbit për të shpëtuar jetën e tyre. Po sakrifikuan ushtime, madhështore, ata e harruan shpejt. Nuk mund të bëhen me një tufë lule, me disa fjalë të thata që i kanë përsëritur për 47 vjet, me një vitit për “shumëvjetësh në shtetin tuaj”. (Vijon në faqen 2)

Intervistë me zotin William Raierson, kryetar i delegacionit amerikan për ambasadën e SHBA në Tiranë Pyetje: Ç’mendim kini për zhvillimin e punimeve të Kuvendit të parë pluralist në Shqipërinë e pas-luftës? Përgjigje: Duke dëgjuar debatin në Kuvendin tuaj, mendoj se mund të mësosh nga ju. Pyetje: Mos është kjo një kompliment i madh që po na bëni? Përgjigje: E keni merituar. Në Kuvend u bë një diskutim shumë i ndershëm i çështjeve kryesore kushtetuese, madje me ton tolerance. Sigurisht që çdo njeri në Kuvend, edhe në qoftë se është i lodhur, është shumë të ndërgjegjshëm për të kaluarën e Shqipërisë, megjithatë, më ka bërë përshtypje përgjegjësia për t’u marrë me të ardhmen, pa që të mundë të rikthehet e pa nevojën për të vepruar e luftuar. Pyetje: Mendoni se nuk duhet folur për të kaluarën? Përgjigje: Përkundrazi. Nuk ka vend që t’i mohojë historinë e tij. Kam parasysh edhe Gjermaninë. Pas luftës gjermanët nuk flisnin për të kaluarën. Pastaj e panë se ishte e nevojshme të konfrontoheshin me të e të mësonin prej saj. Megjithatë, do të theksoja se u përket shqiptarëve për të vendosur se kur dhe si do të merren me të kaluarën e vonë të historisë. Pyetje: Po për rezultatet e zgjedhjeve, mendimin kini? Përgjigjem: Mendoj se e keni dëgjuar komentim zyrtar të qeveri- (Vijon në faqen 6)

(Vijon në faqen 2)

9, 1