Të premten, e kaluar organi i forcave të armatosura sovjetike, gazeta «Krasnaja zvjezda» botoi një thirrje për ushtarakët që «acarojnë në PK të BS për të qenë kompaktë» kundër «ofensivës së shfrenuar të forcave antikomuniste kundër partisë». Po të premten, Aleksandër Jakovliev, ish-bashkëpunëtor i ngushtë i Gorb[a]çovit dhe një prej arkitektëve të perestrojkës, deklaroi largimin e tij nga PK. Në një deklaratë të tij ai paralajmëroi vendin të ketë kujdes duke pohuar se «udhëheqja e PK të BS po përgatit një grusht shteti në parti e në shtet». Të hënën grushti i shtetit u zbatua. Presidenti Gorbaçov u zëvendësua si udhëheqës i Bashkimit Sovjetik nga zëvendësi i tij Genadi Janajev dhe në disa rajone venditu u shpall gjendja e jashtëzakonshme. Ekranet e televizionit treguan ndërkohë transportues të blinduar duke kaluar para Universitetit të Moskës drejt Bulevardit Vernadski, një rrugë që të çon drejt Kremlinit, pranë tyre civilë që shanin, u bllokonin rrugën me trupa e tyre, përlesheshing me tankistët duke tentuar t’i largonin ata nga tanket etj. Agjencia sovjetike e lajmeve TASS njoftoi nga ana e saj formimin e një Komiteti Shtetëror të Jashtëzakonshëm në përbërjen e të cilit janë Janajev, të cilin agjencia e lajmeve e cilëson si «një burokrat i shpellarë e pasues i vijës së ashpër konservatore në PK të BS, V. Kryçkov, kryetar i ... ...nist, antikushtetues, e antidemokratik, uzurpuan të gjitha pushtetet duke shkelur normat e partisë e vullnetin e Sovjetit Suprem me zinxhirët e tankeve. Ata vepruan me pabesi duke shfrytëzuar mungesën e Gorbaçovit në Kremlin. Mihail Gorbaçov është pa dyshim një personalitet i fuqishëm e figurë botërore që ushtroi një ndikim të padiskutueshëm në zhvillimet e fundit pozitive në arenën ndërkombëtare, një reformator i madh që me guxim nisi rrugën e transformimeve demokratike në Bashkimin Sovjetik, pa çka se i zvarriti ato e këtu qëndron edhe dobësia e tij, thembra e Akilit që u shfrytëzua nga kundërshtarët. Veprimtaria e tij prej rrënde dhe rrezikoi interesat pansllaviste të oborrtarëve të Kremlinit, ëndrrat e tyre për hegjemoni botërore, shkeli privilegjet e pushtetin e themelit të shtetit rus, të kastës militariste tradicionalist të plotëfuqishme e parazite. Ai hodhi tej mjaft dogma pa jetë të bolshevizmit duke i dhënë një frymëmarrje të lirë vendit pa çka se edhe këtu nuk qe i vendosur të shkojë me ritmin e duhur deri në fund. Dhe kjo u shfrytëzua gjithashtu nga kundërshtarët e tij, nga shtresa e gjerë e aparatçikëve partiakë burokratë, që për interesat egoiste u bashkua si aleate e natyrshme e kastës së lartë ushtarake. Ai i hapi rrugën ekonomisë së tregut në Bashkimin Sovjetik duke lënduar kështu gjumin ... Në mëngjezin e të nesërmes së kësaj dite, në kishën e fsha- (Vijon në faqe 2) e rëndë të ariut polar, borgjezisë së paaftë e të kalbëzuar sovjetike pjellë e sistemit të dështuar socialist. Ky trinitet regresiv që çoi Bashkimin Sovjetik në prag të katastrofës, që e çoi popullin sovjetik në një popull të uritur, që shkeli mbi krenarinë dhe dinjitetin e popujve sovjetikë, kurdisi grushtin ushtarak të shtetit për të kthyer pas rrotën e historisë, për të vendosur diktaturën e përgjakshme staliniste-brezhnjeviane. Zhvillimet e fundit në Kremlin, nëse popujt sovjetikë do t’i lejojnë të zhvillohen e të marrin je- (Vijon në faqen 6) e cilëson si «një burokrat i shpëlarë BS, V. Kryçkov, kryetar i KGB-së, B. Pugo, ministër i Brendshëm, D. Jazov, ministër i Mbrojtjes, O. Bakanov, zëvendëskryetar i parë i Këshillit të Ministrave, V. Pavllov, kryeministër i BRSS etj. Përbërja e këtij Komiteti dëshmon qartë për autorësinë e puçit dhe karakterin e tij. Policët dhe kasta e lartë ushtarake, burokracia e kalbëzuar partiake dhe shtetërore sovjetike që janë ekzekutorët dhe mbështetësit e përmbysjes së Gorbaçovit, me të kryer veprën e tyre të zezë, nxorrën një deklaratë ku reklamohet si shpëtimtare të vendit. Në fakt ata kryen një komplot të stilit të oborrit carist, një grusht shteti të stilit stal-

Ditën e mërkurë, më 14.8.1991 dega e PD-së në Korçë organizoi në pallatin e sportit një bisedë me qytetarët dhe inteligjencien e qytetit duke ftuar të merrte pjesë në të edhe kryetarin e PDSh, z. Sali Berisha. Takimin e hapi sekretari i degës së PD Korçë, z. P. Minga. Më pas fjalën e mori prof. dr. Sali Berisha. Në fjalën e tij ai evidentoi edhe njëherë ndihmesën e madhe që demokratët korçarë dhanë për shkëterrimin e pushtetit bolshevik që i shkaktoi aq dhimbje dhe tragjedi popullit tonë. Duke folur për eksodin dhe ngjarjen e Bitinckës, z. Berisha i cilësoi ato si elementë të një skenari të përgatitur nga forca të caktuara politike për ta lodhur popullin tonë e për ta bërë atë skeptik ndaj demokracisë. Duke përmendur synimet e PD dr. Berisha foli për rolin destabilizues të sigurimit të shtetit dhe aleancës kriptokomunist-ultranacionalist, për eksode si skenare të parapërgatitura me qëllim edhe komprometimin e demokracisë dhe demokratëve. Kësaj i shërbeu së fundi edhe vrasja në Durrës e 34 vjeçarit të pafajshëm librazhdas Sh. Billoshmi. Kjo dredhi s’eci. Kriminelët u arrestuan dhe do t’i jepen gjyqit. Shkatërrimi i sigurimit të shtetit dhe falja e gjithë të dënuarve politikë janë një imperativ i kohës. Në, tha z. Berisha hymë në veprim e stabilitet për të shmangur gjakderdhjen e mundshme dhe të ruanim paqen sociale, kërkuam mbylljen e dosjeve sepse nuk jemi për një luftë tjetër klasash. ***

Socializem plus ekonomi tregu baraz paradoks Leszek Balcerowicz është vetëm 43 vjeç e megjithëse atë është pagëzuar «babai» i ekonomisë polake. Partizani i terapisë së shokut, zbatues i skemës së Fondit Monetar Ndërkombëtar, ekonomisti i ri në rolin e regjisorit, nisi shkrimin e skenarit të përgatitur me shumë kujdes në janar të vitit 1990. Plani i parë: Heqja dorë nga subvencionimi i shtetit. Plani i dytë: Liberalizimi i çmimeve. Plani i tretë: Bllokimi i pagave, konvertimi i parave, «përurimi» i tregut të zi. Rezultati. Çdo muaj niveli i jetesës së punonjësve u ul 20 për qind, 100 mijë automjete i «bllokoi» çmimi i lartë i benzinës: Çmimet e shitjes së gazit dhe të energjisë elektrike u ngritën 400 për qind. Çmimet e bukës, të miellit dhe të mishit u bënë marramendëse. Pikërisht në kohën kur «xhirohej», ky skenar një gazetar i bëri këto intervistë ekonomistit të njohur: Pyetje: - A e dini ju se zbatimi i programit ekonomik mund të çojë në një revoltë sociale? Përgjigje: - E di. Mirëpo qeveria ka një politikë ekonomike dhe jo një politikë sociale. Unë zbatoj programin ekonomik. Pyetje: - A e dini ju se emri juaj urrehet nga gratë dhe fëmijët? Përgjigje: - E di. Ka një kufi në rezistencën e popullit. Por, të gjithë e dinë se kalimi në ekonomi tregu nuk arrihet pa kosto të larta, pa këto sakrifica të popullit bile pa këtë urrejtje të grave ndaj ideatorëve të programit ekonomik. ... Edhe në Shqipëri një ekonomist në moshë të re ka marrë përsipër rolin e regjisorit, në reformat ekonomike. Është edhe ky partizan i terapisë së shokut. Ndjek dhe zbaton këshillat e ekspertëve të Fondit Monetar Ndërkombëtar. Po a mund të pagëzohet edhe Gramoz Pashkoja «babai i ekonomisë shqiptare? Është tepër herët për të arritur në një përfundim të tillë. Tereni shqiptar është gjithëmonopantë. Sot të gjithë flasin për ekonominë e tregut. Flet opozita. Diskutojnë edhe socialistët. (Komunistët). Vetëm termi modern «e- Veçse termi modern «ekonomi e tregut», ka edhe kuptimin e thjeshtë e shekullor: ekonomi kapitaliste. Mirëpo kapitalizmi nuk ngjall shumë dashuri tek socialistët. Dhe kjo është e drejtë: për gjithësim shekulli kjo shoqëri është dënuar Tanishi, - i dënuari, i tharti, kërkohet të bëhet i ëmbël, i dashur, i adhuruar. Dihet, shoqëria kapitaliste ka edhe klasën e saj proletore: klasën kapitaliste. A ekziston kjo klasë në Shqipëri? Elementët e saj për gjysëm shekulli u shpërballuan. Diku për të luftës së klasave. Diku për t’i zhvatur florinjte. Diku për t’i trashëguar pasuritë e tundëshme për t’i trashëguar pasuritë e tundëshme të kombëtar. Po a mund ta pagëzohet edhe Gramoz Pashkoja baza i ekonomisë shqiptare? Eshte Tereni shqiptar është gjithë monopole. Njeriu shqiptar jeton në varfëri. Veçse varfëria kërkohet e ponslonet ishën në kufijtë minimale. Veçse ngritja e pagave dhe pensioneve është thikë prapa shpine në një ekonomi socialiste që kërkon të kapërcejë nëpërmjet terapisi së shokut në ekonomi tregu. «Modelet» ekonomike që «zhillojnë» specialistët e Fondit Monetar Ndërkombëtar kërkojnë uljen e shpenzimeve sociale. Projektligji i parë i reformës ekonomike në Shqipëri: asistenca sociale. Mbi 250 mijë punëtorë do të përfitojnë asistencë sepse do të humbasin vendet e punës. Kjo «mrekulli» ekonomike në kohën kur në qarkullim ka tre herë më shumë para se mallra. Po në Parlament? U kërkua të shtohej fondi i asistencës rreth një miliardë lekë. Disa deputetë shkuan edhe më tej. Kërkuan shkallëzime të asistencës nga një profesion te tjetri. Dikush tha që asistenca të e të patundëshme. «Gjuetia e shtrigave», u bë edhe për elementët e shoqërisë kapitaliste. Privati u pa si armik dhe u dënua. U shua tregu fshatar. U shkatërruan zanatçinjtë. U përdhunua çdo qelizë e kulturës kapitaliste. Sot në Shqipëri, si në asnjë vend tjetër të botës, përfshirë këtu edhe vendet e Lindjes (Poloni, Bullgari, Hungari etj.), diktatura ka prishur kujtesën kolektive për kapitalizmin. As ekonomistët, pa folur për popullin, nuk dinë asgjë për politikën fiskale (tatim e taska). Të thuash psh., që tatimet e taksat janë motori i ekonomisë së tregut me siguri që do të të marrin për të marrë ose agjent i imperializmit. Nuk mund të gjesh më shumë se 10-15 ekonomistë që dinë të llogarisin inflacionin dhe të flasin për rolin e tij në balancën ekonomike. Shqipëria është i vetmi vend, ndoshta në planet, që ende nuk ka një kod tregtar edhe pse në të gjithë botën ky kod ndërtohet mbi 5 kodet e Napoleonit. (Në kohën e Zogut ky kod tregtar ka ekzistuar). Në këtë tokë të panjohur, ekipi nën drejtimin e Gramoz Pashkos nisi të hedhë themelet e reformës ekonomike. Por, si janë këto themele? Pa bazament. Një kështjellë që mundohesh të ngrihet mbi rërë. Të flasim pa metafora, Zoti Pashko, si ekonomist bashkëkohor paraqelën këshillat e specialistëve të Fondit Monetar Ndërkombëtar. Kështu veprojnë sot shumë ekonomistë reformatorë në mjaft shtete të Evropës Lindore por edhe në Malajzi, Tajlandë, Kamerun, Indonezi etj. Kjo në teori. Po në praktikë? Fondi Monetar Ndërkombëtar rekomandon: bllokimin e pagave. Në Shqipëri, nisja e reformave ekonomike kërkoi me ngritjen 50 për qind të pagave. Pastaj u ngritën po kaq edhe pensionet. Ishin këto veprime të domosdoshme. Njeriu shqiptar jeton në nivelin e varfërisë. Rrogat e pensionet i shohin në kufijtë minimalë. Veçse ngritja e pagave dhe pensioneve është thikë me dy presa, një ekonomi socialiste që kërkon të kapërcejë nëpërmjet reformës së një ekonomie tregu ... shtrihet në shumë vite. Në stall[a] që asistencën ta paguaj ndërmarrja. Tjetra la çriti të ketë asistencë për të gjithë specialitet. Edhe «zëri i popullit», që për 45 vjet nuk ka thënë një fjalë për pagat e ulta të punëtorëve dhe se pse i vlerësonte ato si modele të mirëqenies, shpreh habinë që nga kjo asistencë nuk përfiton të gjithë të papunët në Shqipëri. Të gjitha këto kërkesa (duke futur edhe atë të ZP) në raport me realitetin, me varfërinë shqiptare janë të drejta, janë logjike, janë të domosdoshme. Por, në raport me gjendjen e arkës së shtetit që është shpuar, me nivelin e realizimit të prodhimit që nuk i ka ngjitur këtë vit shkallët më shumë se 30 për qind, me importin e mallrave që është në këtë nivel, këto kërkesa janë anakronike. Kjo asistencë çon në një mullirin e inflacionit. Nuk do harruar edhe ky fakt. Me anë të këtij programi ekonomik synohet të ndërtohet ekonomia kapitaliste. Në kapitalizëm ligji i parë është fitimi. Pstaj vjen shpërndarja e tij. Arkitektura e ekonomisë së tregut është e vështirë. E ndërlikon më tepër realiteti shqiptar. Ndaj ndërtesa ngrihet ngadalë. Tepër ngadalë. Bile ka më shumë shkallëtime se sa ndërtimi. Po shkatarrohen fshatrat. Po prishen trenat, shkollat, furrat e bukës(!) Po thyhen xhamat, po grabiten dyqanet. Dhe të gjitha këto kur Shqipëria ka aq nevojë për punë, për ndërtme, për eksport, për import. Dy faktorë të mëdhenj, njëri politik e tjetri ekonomik ngrihen si barrierë për zbatimin e reformës ekonomike. Së pari, faktori ekonomik, përvoja e vendeve të Evropës Lindore është e njohur. Nuk mund të bëhet kalimi i ekonomisë së planifikuar e të komanduar në ekonomi tregut (lexo: kapitaliste) pa ndihmën dhe përkrahjen e Perëndimit. Dhe Evropa Perëndimore së bashku me Amerikën kanë krijuar institucione të përshtatshme për të mbështetur këtë proces historik. Miliarda doll[a]rë janë derdhur në këta dy vjet për ndihma ushtarake dhe investime në Gjermaninë Lindore, për ...

Ishte përfundim dhe mbresëlënëse konferenca e Lidhjes Demokratike të Grave për Kongresin, e cila u mbajt në konventën e teatrit «A. Z. Çajupi» të qytetit Korçës më 12.8.1991. U fal për vajzat dhe shkrimtaret e tyre, u shpreh shqetësimi i tyre, u diskutua e vërteta e tragjedisë kombëtare të vendit. Në këtë situatë e re politike, karakteristikë në këtë tubim ishte optimizmi i lartë i grave korçare për të ardhmen. Me anë të një letre drejtuar presidentit dhe Qeverisë, ato shprehën solidaritetin me gratë e Kosovës, kërkuan që gjatë procesit të kalimit në ekonominë e tregut të mbrohen interesat e grave, të shpetohet procesi i daljes në gjyq i shpërdoruesve dhe abuzuesve të këtij, të njihen Republika e Kosovës etj. Këtë konferencë e nderuan me pjesëmarrjen e tyre shkrimtarja dhe deputetja zj. Natasha Lako dhe aktorja «Artistja e Popullit» znj. Tinka Kurti. Korresp. i «RD»

Pyetje: Zoti ambasador, opinioni shqiptar është njohur këto ditë me ndihmat bujare që populli dhe qeveria italiane po i ofrojnë Shqipërisë. - Intervistë e zotit Torkuato Kardili, ambasador i Italisë në Tiranë. - Pyetje: Zoti ambasador, opinioni shqiptar është njohur këto ditë me ndihmat bujare që populli dhe qeveria italiane po i ofrojnë Shqipërisë në këto ditë të vështira. Mund të na flisni diçka për këto ndihma? Përgjigje: Angazhimi i Italisë për të ndihmuar Shqipërinë për të ndërtuar demokracinë e për të dalë nga errësira e diktaturës së gjatë ka qenë immediate, e thënë dhe konkrete. Ajo nuk është ndërruar dhe përkrahjen e Përëndimit. Dhe Evropa Perëndimore së bashku me Amerikën kanë krijuar institucionet e përbashkëta për të mbështetur këto procese ndihma ushqimore dhe investime në Gjermani. Lindore, në Poloni, Bullgari, Hungari, Çekosllovaki, Rumani. Po në Shqipëri? Investimet e ndihmat nuk arrijnë veçse në disa milionë dollarë. Shumë pak, për të mos thënë aspak për një ekonomi socialiste që pretendon të kalojë në ekonomi tregu. Po pse ndodh kështu? Kush ka faj? Po Shqipërinë? Fillimisht ishte enverizmi që e dënoi Shqipërinë të ndahej nga Evropa. U desh të instalohej pluralizmi që Evropa dhe Amerika ta pranonin Shqipërinë në KSBE. Që nga dita e pranimit në KSBE-në, në mes të këtij viti, Evropa na ndihmoi procese Hungari, Çekosllovaki, Rumani. Përgjigje: Qeveria italiane është angazhuar që nga 1 shtatori të arrijnë 1 miliard lireta ndihma në ditë për Shqipërinë e kjo do të vazhdojë për 3 muaj, d.m.th. ajo do të japë një ndihmë prej 90 miliardë lirelash. Veç kësaj kemi dërguar 30 miliardë lireta kredi ndihmë të thërmueshme në Romë në 4 korik dhe 30 miliardë kredit. Pyetje: Po për marrëveshjet e fundit, për ndihmat që Italia do t’i japë Shqipërisë duke filluar nga 1 shtatori, ç’mund të na thoni? arrijnë 1 miliard lireta ndihmë 30 miliardë kredi përpara kurrë. Duke qenë të ndërgjegjshëm për përgjegjësitë tona dhe me ndjenjën e dhimbjes për këtë krizë të thellë të Italisë që para zgjedhjeve ka dhënë një ndihmë konkrete për popullin shqiptar. Natyrisht, në një vend ku çdo gjë ishte e kontrolluar nga shteti duhet t’u besonim strukturave shtetërore, por u kërkuam autoriteteve shqiptare krijimin e një Komiteti për të kontrolluar shpërndarjen e ndihmave. Ai u krijua dhe më 19 mars erdhën ndihmat e para, produkte ushqimore dhe farmaceutike në raport 8 me 2 dhe me një vlerë të përgjithshme prej 10 miliardë liretash. Fill pas zgjedhjeve proceduam në një ndihmë tjetër prej 10 miliardë liretash po në produkte ushqimore e farmaceutike duke u ruajtur gjithashtu raportin 8 me 2. Në shpërndarjen e dytë nuk kishim më Komitet sepse shteti shqiptar u bë pluralist. Nuk dimë ku kanë mbaruar këto ndihma, këtë di qeveria shqiptare. Unë mund të them se kanë ardhur 80 kamiona TIR secili me 20 ton mish pu- (Vijon në faqen 5) (Fotografi e paqartë, pa mbishkrim të lexueshëm.)

Replikë Spekullantët e informacionit në veprim «Çuditërisht», spekullantët e informacionit gjallërohen pas çdo ngjarjeje të rëndësishme. Tashmë një gjë e tillë është shndërruar në një logjikë që vepron. Edhe një ngjarje tragjike, siç ishte ek-sodi i fundit, nuk i shpëtoi kësaj logjike të mbrapshtë. Qëllimi është që, sidoqoftë e kurdoqoftë të nxirret një minimum i mundshëm kapitali politik. E njëjta gjë ndodhi dhe me shkrimin e Sokol Qoses, të botuar në «Zërin e popullit» dt. 17.8.91, organ tashmë i minorhumor për karakterin «objektiv» të informacionit që jep: Shkrimi e indinjoi opinionin publik durrsak për shumë arsye: Them gjithë opinionin durrsak sepse ishte i gjithë ky opinion që ndodhi për ditë me radhë, atë që po ndodhte jashtë vullnetit të tij. Gjithashtu opinioni publik durrsak ishte dë- (Vijon në faqen 2)

Grushti i shtetit në Bashkimin Sovjetik i realizuar nga krahu konservator i komunistëve, nga policia sekrete dhe kasta e lartë ushtarake përbën një goditje të rëndë për forcat demokratike në Bashkimin Sovjetik. Ai është njëkohësisht një goditje serioze për aspiratat dhe idealet e demokracisë të Evropës dhe më gjerë njerëzimit. Ky akt mund të çojë në rikthimin e përdorimit të metodave të forcës në luftën e ftohtë, në konfrontime dhe në gjakderdhje, si dhe në shkeljen flagrante të parimeve për të cilat është rënë dakord në Paris për një Evropë të re. Ky është atentati më serioz kundër parimeve të Helsinkit. Gorbaçovi është iniciator i proceseve paqësore për zëvendësimin e diktaturës së ashpër komuniste. Krijimi i tij është një sinjal i qartë edhe për vendet e tjera të Evropës Lindore që po kalojnë këtë proces. Mesazhi është i hapur. Nuk mund të ketë rrugë të mesme midis diktaturës dhe demokracisë! Kjo ngjarje tronditëse në jetën e sotme politike botërore mund të sjellë pasoja të rënda për procesin demokratik në rajonin e tensionuar të Ballkanit dhe në Shqipëri. Ajo mund të inspirojë të hedhë në veprim elementet enveristë, komunistë dhe neokomunistë e konservatorë, forcat tradicionale të diktaturës e të shkeljes së të drejtave të njeriut, elementet dhe grupet antikombëtare brenda dhe jashtë vendit. Partia Demokratike, Partia Republikane dhe Partia Socialdemokrate, bëjnë thirrje popullit shqiptar, gjithë forcave demokratike, anëtarëve dhe simpatizantëve të tyre që ta ndjekin me vëmendje dhe kujdes të veçantë situatën e re politike të krijuar në botë për të përballuar çdo ekzekutim të mundshëm antidemokratik. Ato janë të bindura se rruga e të shmangur kthese prapa është bashkërendimi i të gjitha forcave dhe thellimi në rrugën e reformave. Ato u kërkojnë forcave demokratike të Perëndimit që të rrisin shkallën e interesimit dhe të angazhimit të drejtpërdrejtë për të ndihmuar forcat e opozitës demokratike në Shqipëri. Ato e kërkojnë këtë si rrugë të domosdoshme që forcat demokratike shqiptare të vazhdojnë të marrin pjesë efektivisht në proceset demokratizuese të përcaktuara nga fryma e Helsinkit. PARTIA DEMOKRATIKE E SHQIPËRISË PARTIA REPUBLIKANE SHQIPTARE PARTIA SOCIALDEMOKRATE E SHQIPËRISË