Koheët e fundit, në një deklaratë të bërë për ta ndjellur veten, Ramiz Alia deklaroi se ka dëgjuar nja 30 vjet zhurmën e reformave, por duket se ai s'e paska marrë vesh domethënien e tyre! Një "kujdes" i tillë e ka karakterizuar, veç të tjerash, edhe në marrjen e asaj distance të dëshiruar me stalinizmin në vendin tonë. Nga njëra anë, ai e njeh, në përgjithësi, dështimin e tij. Këtë e tregon, veç të tjerash, edhe pyetja që ai u drejtonte me buzëqeshje parlamentarëve të parë pluralistë: në ç'gjë e paskëshin kaluar ata një tranzicion, në qoftë se sistemi socialist është kaq i dështuar. Mirëpo nga ana tjetër, ai përpiqet t'i ruajë me fanatizëm tabutë e vjetra, duke i veshur me ngjyrime të reja e duke u hedhur hi syve shqiptarëve të mësuar tashmë me demagogjitë e tij nacional-komuniste. Me sa duket, ia vlen t'i kujtojmë atij se ç'është, në thelb, stalinizmi në vendin tonë. Ai nuk ka qenë gjë tjetër veçse një mutacion ende më i deformuar i modelit sovjetik. Të paktën ky i fundit u likuidua me vdekjen e Stalinit, ndërsa në Shqipëri pasqyrimi i tij, i ashpërsuar ndjeshëm nga rrethanat e vendit, vazhdoi deri në ditët tona. Ai kishte disa veçori të përgjithshme të çuditshme për të gjitha vendet socialiste, por edhe disa tipare të veçanta për vendin tonë. Duke qenesur krejtësisht i veçuar nga shoqëria, e cila nuk pyetej fare për fatet e vendit, pushteti stalinian ishte i interesuar të monopolizonte jetën politike e shoqërore të popullit në mënyrë që të siguronte stabilitetin e brendshëm. Ai kërkonte të depërtonte dhe të kontrollonte të gjitha qelizat e organizmit shoqëror, familjen, organizatat, institucionet kulturore e artistike, me qëllim që ta kthente popullin në një kope të urtë, të paaftë për rezistencë. Ndërkohë, në qendër të tij, qëndronte kulti i individit, me të cilin ai i impononte masave idenë e pagabueshmërisë së prijësit dhe të pushtetit. Për t'i arritur këto synime, pushteti stalinian mobilizonte gjithçka. Propagandën, policinë sekrete, mekanizmin e internim-dëbimeve, dënimet shembullore, organizatat e masave, shkollën, letërsinë, artin, shkencën, deri edhe historinë. Krijohej një atmosferë e përgjithshme frike, servilizmi dhe hipokrizie, ku njeriu i zakonshëm detyrohej të thoshte një gjë e të mendonte një tjetër. Në Shqipëri ky sistem u bë edhe më i ashpër për shkak të izolimit ekstrem, prapambetjes ekonomike dhe pushtetit personal të Enver Hoxhës. Shkatërrimi i pluralizmit, shtypja e mendimit të lirë, lufta e klasave, spastrimet periodike, burgjet dhe kampet, i dhanë këtij regjimi një fytyrë të egër dhe të pandreqshme. Edhe pas vdekjes së Hoxhës, shumë nga këto mekanizma mbetën të paprekur dhe u përdorën me kujdes nga pasardhësit e tij. Sot, kur shoqëria shqiptare kërkon demokracinë, shtetin ligjor dhe ekonominë e tregut, mbrojtja e mbetjeve të stalinizmit paraqet rrezik për të ardhmen e vendit. Askush nuk mund t'i shmanget përgjegjësisë historike për këtë trashëgimi. Aq më pak ata që e ndërtuan, e justifikuan dhe e mbrojtën atë për dekada me radhë. (teksti pjesërisht i palexueshëm në figurë)

Jashtë së tashmes e së kaluarës së hidhur, janë shumë të vështira sot rrugët për shqiptarët e të dy anëve të kufirit. Populli shqiptar në Kosovë përballet me një shtypje të egër, me mohimin e të drejtave kombëtare dhe njerëzore, me dhunën e aparatit serb. Nga ana tjetër, Shqipëria përpiqet të dalë nga një periudhë e gjatë izolimi, varfërie dhe sundimi totalitar. Në këto kushte, lidhjet shpirtërore e kombëtare bëhen edhe më të rëndësishme. Kosova dhe Shqipëria përbëjnë pjesë të një trungu të vetëm, por edhe bartin shpresa të ndryshme që ushqehen nga e njëjta dëshirë për liri dhe dinjitet kombëtar. Për shqiptarët, çështja kombëtare nuk mund të ndahet nga çështja e demokracisë. Nëse në Kosovë rezistenca kërkon durim, mençuri dhe solidaritet, në Shqipëri transformimi demokratik kërkon guxim, përgjegjësi dhe vizion. Vetëm një Shqipëri e lirë, demokratike dhe e zhvilluar mund të bëhet mbështetje e vërtetë morale e kombëtare për Kosovën. Megjithatë, rruga nuk është e lehtë. Ka plagë të vjetra, mosbesim, pasiguri dhe varfëri. Ka po ashtu edhe forca që përpiqen t'i mbajnë shqiptarët të përçarë, të lodhur dhe pa shpresë. Por koha po kërkon një vetëdije të re kombëtare, jo të ushqyer nga urrejtja, por nga e drejta dhe liria. Kjo është arsyeja pse sot duhen më pak parulla dhe më shumë përgjegjësi historike. Shqipëria dhe Kosova janë pjesë të së njëjtës dramë dhe të së njëjtës shpresë. (Vijon në faqen 6)

INTERVISTË ME KRYETARIN E KOMITETIT EKZEKUTIV TË RRETHIT TË TIRANËS, Z. TOTOR QALASI. QALASI: Duke shpresuar në këtë 1996[?] me zgjidhjen e disa problemeve të mprehta e të ndërlikuara, po them se nëse shifrat, bilancet e kësaj periudhe janë të trishta, perspektiva është e tillë që mendimi i secilit të bjerë në të. Qoftë për të njohur realitetin, qoftë për të kërkuar rrugëdalje. Më pyetët për gjendjen e Tiranës. Ajo është tepër e rëndë. Para se të flas për kujdesin ndaj problemeve të Tiranës, po ju them se Tirana është qyteti i rritjes më të shpejtë demografike në vend. Çdo ditë dyndjen qindra familje nga rrethe të ndryshme, pa infrastrukturë, pa strehim, pa punë. Kjo e bën jashtëzakonisht të vështirë administrimin e jetës urbane. Kohët e fundit, Tirana ka përjetuar edhe mungesa të theksuara në furnizimin me ujë të pijshëm, energji elektrike, artikuj ushqimorë e shërbime. Ndërmarrjet bashkiake janë në gjendje të rënduar, mjetet janë të vjetruara, ndërsa kërkesat rriten përditë. Megjithatë, ne po përpiqemi të përcaktojmë disa drejtime prioritare: sistemimin e tregtisë, përmirësimin e furnizimit, rregullimin e transportit urban, pastrimin e qytetit dhe zbutjen e mungesës së banesave. Kërkohet një ndërhyrje e menjëhershme, por edhe një vizion më afatgjatë. Në kushtet e tanishme, qytetarët kanë të drejtë të kërkojnë llogari. Duhet transparencë, duhet bashkëpunim me opinionin publik dhe duhet një administratë që të mos fshihet pas justifikimeve. Kriza nuk kapërcehet me fjalë. Pyetje: Po në planin e furnizimit ushqimor? Përgjigje: Gjendja është shumë e vështirë. Ka mungesa, ka shpërndarje jo të rregullt, ka raste abuzimi dhe pakënaqësi. Përpiqemi të sigurojmë bukën e përditshme, qumështin për fëmijët, furnizimin me vaj, sheqer e artikuj të tjerë bazë. Por nevojat janë më të mëdha se mundësitë. Pyetje: Po për transportin urban? Përgjigje: Edhe këtu ka shumë vështirësi. Parku i mjeteve është i amortizuar, mungojnë pjesët e këmbimit, karburanti është i kufizuar. Ka linja që nuk e përballojnë dot fluksin e udhëtarëve dhe qytetarët presin gjatë në stacione. Pyetje: Cila është shpresa? Përgjigje: Shpresa vjen nga puna, nga organizimi, nga ndihma që mund të sigurohet dhe nga përfshirja e qytetarëve. Tirana nuk mund të lihet në mëshirë të fatit. Ajo ka nevojë për breza shprese, jo për premtime boshe. (Vijon në faqen 6)

* Kronikë * Kronikë Nga data 28.9.1991, zëvendësministri i qeverisë shqiptare, z. Ylli Bufi, priti në takim një delegacion të lartë ekonomik të Republikës Federale të Gjermanisë, të kryesuar nga z. Hartmut Hohmann [?]. Në takim u bisedua për mundësitë e bashkëpunimit ekonomik dhe ndihmën teknike. POZITA PËR SHTYP Në një deklaratë për shtyp u tha se qeveria shqiptare do të ndjekë me vëmendje zhvillimet e fundit politike dhe ekonomike në vend. (Vijon në faqen 6)