Interviste e Presidentit Sali Berisha per televizionin britanik BBC World Service FAQE 2

Mbi negociatat per shlyerjen e borxheve te huaja Qeveria demokratike mori persiper dhe po shlyen detyrimet me 41 banka te huaja kredituese edhe pse borxhi eshte krijuar nga veprimet e paligjshme te regjimit komunist Interviste e z. Dylber Vrioni, zevendes kryeminister dhe minister i ekonomise dhe financave dhene gazetarit Mentor Shehu Mbi negociatat per shlyerjen e borxheve te huaja Rreth 700 milion dollare - Borxhi qe qeveria demokratike trashegoi nga regjimi komunist Qeveria demokratike mori persiper dhe po shlyen detyrimet me 41 banka te huaja kredituese edhe pse borxhi eshte krijuar nga veprimet e paligjshme te regjimit komunist Interviste e z. Dylber Vrioni, zevendes kryeminister dhe minister i ekonomise dhe financave dhene gazetarit Mentor Shehu Pyetje: Z.Vrioni, ne çfare rrethanash u krijua borxhi i jashtem i Shqiperise, ne nje kohe kur Shqiperia me kushtetute nuk duhej te kishte borxhe sepse i ndaloheshin marrjet e kredive dhe huave nga jashte? Si pasoje e centralizmit ekstremist dhe mbeshtetjes ne vetvete, per dekada te tera Shqiperia u shkëput nga vendet e tjera. Ne keto rrethana Shqiperia u fut ne nje krize te thelle ekonomike dhe financiare. Vitet 1985-1991 ishin vitet e nje renie te shpejte dhe te theksuar te prodhimit, te mjetes se shpejte te inflacionit dhe të ç’balancimeve te medha makro-ekonomike. Ne kete situate gjendja financiare e vendit u keqesua me ritme te shpejta. Kjo u shoqerua me rritje te menjëhershme e jashtë çdo kontrolli te deficitit buxhetor dhe nje ekspansion monetar te pandalshëm. Gjate viteve 1985-1991 ... Pyetje: Kur kane filluar negociatat e para lidhur me zgjidhjen e ketij borxhi financiar te trasheguar me bankat e huaja? Me vendim te Keshillit te Ministrave Nr.429, dt. 30.8.1993 u krijua Komiteti Qeveritar i Bisedimit mbi Borxhin e Jashtem, i perbere nga kater anetare dhe i kryesuar nga une. Borxhin e jashtem te Shqiperise, komiteti e ndau ne kater pjese kryesore: borxhi publik ndaj vendeve te Evropes perendimore rreth 50 milion dollare, borxhi privat ndaj bankave te huaja 500 milion dollare, borxhi klering ndaj vendeve ish-komuniste te Evropes qendrore e lindore rreth 150 milion rubla e dollare klering dhe borxhi i ish ndermarrjeve shteterore ndaj firmave te huaja rreth 30 milion dollare. ... ne menyre antikushtetuese, pa dijenine e shqiptareve. Praktikisht kjo gje ia izoloi nga partneret nderkombetare financiare, per te cilat Shqiperia ishte kaq shume nevoje. milion dollare. Borxhin e jashtem privat te Bullgarise. Kjo zgjidhje kishte nje kosto te konvertuar fillestare (present value) mbi 44% te vleres totale te principalit, plus interesa dhe do te paguhej ne pjese menjehere buyback dhe pjesa tjeter sipas Brady Solution do te ristrukturohej si borxh afatgjate sipas disa kritereve te caktuara. Pyetje: A mund te pranohej nje zgjidhje e tille si ajo per Bullgarine, kur Shqiperia perjetonte kushtet shume me veshtira financiare dhe ekonomike se ajo Bullgare. Kjo pikë ishte thembra e Akilit ne negociatat tona. Ne pretenduam se ne rradhe te pare nuk mund te perballonim kurrsesi nje zgjidhje si ajo e Bullgarise, mbasi gjendja e ekonomise sone ishte shume me veshtire, se ne kishim nje program shume te shtrenguar ekonomik per te stabilizuar treguesit makroekonomike dhe se do te ishim ne favor te nje zgjidhje buyback ... ... ta ndryshonim te kaluarën, por konsideronim fatkeqësi ekzistencen e nje problemi te tille qe kushtëzonte te tashmen dhe te ardhmen e vendit tone, duke na izoluar nga partneret per te cilet kishim enderruar prej kohesh te bashkepunonim. Zvicranet insistuan duke na lene versionin e zgjidhjes bullgare, por ne arritem ta leme hapur diskutimin per fillimin e negociatave ndermjet nje Komiteti Drejtues te Bankave, perbere nga pese banka, dhe qe do te te perfaqesonte te gjithe kreditorët tane. Me banken zvicerane vazhduan gjate korrespondencen, me durim, deri sa i bindem ata per nje takim ne Tirane, ne datat 24 dhe 25 maj 1994. Ky takim do te shenonte fillimin e negociatave te rregullta me Komitetin Drejtues te Bankave. Ne takim moren pjese perfaqesues nga UBS. Banca Nazionale di Lavoro, Kreditandstalt dhe Cred Lyonnais. Në këtë situatë gjendja financiare e vendit u keqësua me ritme të shpejta. Kjo shqetësonte më shumë të mençurit e jashtë çdo kontrolli të deficitit buxhetor dhe një ekspansion monetar të pandalshëm. Gjatë viteve 1985-1991 pozicioni i jashtëm i Shqipërisë keqësohet dukshëm dhe bilanci i pagesave pasqyronte një deficit të ndjeshëm dhe me shumë pasoja serioze për ekonominë. Këto deficite profinancoheshin nga regjimi komunist nga harxhimi pothuaj i plotë i rezervave valutore, huamarrjet nga jashtë, detyrimet e papaguara nga afat, huamarrjet ndërbankare dhe moszbatimi i kontratave të këmbimeve valutore. Deficiti tregtar dhe aq më pak ai korent, në trehanat e krizës, nuk mund të financoheshin me tej me burime të brendshme. Rezervat valutore të Bankës së Shtetit Shqiptar ishin shteruar, duke arritur pothuajse zero. Në këto kushte, Shqipëria u gjend përballë një borxhi të jashtëm relativisht të madh dhe të vështirë për t’u ristrukturuar. Sepse ishte hera e parë në historinë e borxheve që krijoheshin detyrime kaq të mëdha nga transaksionet FOREX (këmbime valutore) dhe bankat e huaja kreditore të cilat ishin shumë të shqetësuara nga krijimi i një precedenti të tillë që në fakt përbënte një mashtrim financiar në kuadrin e marrëdhënieve ndërkombëtare ndërmjet bankave. Është për të theksuar fakti se e gjithë valuta e krijuar nga këto detyrime u përdor simbas njëherësh fshëhur gjendjen reale të ekonomisë shqiptare duke blerë kryesisht ushqime vetëm për të krijuar bindjen në popull se pavarësisht nga shkatërrimi i regjimeve komuniste të Europës Lindore, regjimi komunist shqiptar dhe ekonomia e saj nuk njihte krizë. Duke patur parasysh që vetëm detyrimet karshi bankave të huaja arrinin shumën në rreth 500 milion dollarësh, dhe e gjithë kjo shumë u konsumua dhe nuk u investua. Kjo përbën një krim për Shqipërinë dhe shqiptarët, të cilëve ju mbetën në kurriz një borxh i tillë kaq i madh. Nga ana tjetër, kur në Shqipëri filloi demokracia dhe filloi reforma ekonomike e cila synonte për një hapje të ekonomisë shqiptare, bashkëpunimi normal ndërmjet institucioneve ekonomike financiare ndërkombëtare, ky detyrim i krijuar rreth 50 milion dollare, borxhi privat ndaj bankave të huaja 500 milion dollare, borxhi klering ndaj vendeve ish-komuniste të Europës qendrore lindore rreth 150 milion rubla e dollarë klering dhe borxhi i ish ndërmarrjeve shtetërore ndaj firmave të huaja rreth 30 milion dollare. Duke u nisur si nga rëndësia politike e strategjike, ashtu edhe nga kriteret financiare, komiteti vendosi të kontaktojë fillimisht Klubint e Parisit për borxhin publik dhe bankat e huaja per borxhin privat, Këto ishin edhe rekomandimet e bëra nga Banka Botërore dhe Fondi Monetar Financiar. Për sa i takon borxhit publik, siç dihet, në fillim të vitit 1994 u arrit marrëveshja me Klubint e Parisit dhe deri në fillim të Shtatorit të vitit të kaluar u nënshkruan të gjitha marrëveshjet dypalëshe për ristrukturimin e këtyre detyrimeve. Në Nentor të vitit 1993 Komiteti i Borxhit u dërgoi një letër të gjitha bankave të huaja, me të cilin informonte ato se Qeveria shqiptare kishte ngritur Komitetin e Qeveritarët e Shtetit për Borxhin e Jashtëm, se këto banka mund të bisedonin për këtë problem vetëm me ketë komitet dhe se fundi, ky komitet ftonte në rifillimin e kontakteve dhe bisedimeve për të gjetur një zgjidhje për këto detyrime. Reagimet e bankave ishin të ndryshme, kishte banka të cilat kërkonin shlyerjen 100% te detyrimeve, kishte banka që heshten, kishte banka të cilat ju përgjigjen pozitivisht kërkesës sonë për bisedime. Nder keto te fundit, “Banka zvicerane” Union Bank of Switzerland” e cila na propozoi edhe një takim per menyrën e organizimit të negociatave. Ne fiksuam një takim me këtë banke në janar të 94-es, i cili u zhvillua ne Tirane. Perfaqesuesit e kesaj banke sugjeruan qe bankat kreditore te formonin”Komitetin Drejtues te Bankave” i cili do te perfaqesonte te 41 bankat e huaja kreditorese, per lehtesuar negociatat, nje praktik kjo tashme standarte ne negocimin e borxheve. Por Banka zvicerane e kushtëzoi fillimin e bisedimeve dhe krijimin e komitetit te negociatave te borxhit ne Shqipërine me pranimin nga ana jone te zgjidhjes qe ishte vendosur perreth 50 milion dollare, borxhi privat ndaj bankave të huaja, detyrimeve. Regjimet shlyerjen 100% të edhe një takim per mënyrën te zgjidhjes qe ishte vendosur per

Shkandali Qindramije dollare te tjere te shperdoruar nga kreret e PS -151 mije dollare jane terhequr ne Banke nga llogaria e Fondit te Solidaritetit te KQ dhe shperdoruar prej PS ne vitet ’91-’92 EDI PALOKA 400 mije dollaret mbeten vetem nje pjese e qindramijedollareve te shperdoruar prej krereve te PS gjate periudhes se viteve ’91-’92. Kjo e vertete eshte deklaruar disa here ne "RD" dhe faktet e reja jane vetem nje konfirmim i saj. Jane 151 mije dollare te tjere qe jane terhequr nga Banka e Shtetit prej krereve te PS gjate periudhes janar 1991 deri ne prill 1992. Ashtu si 400 mije dollaret (te cilet me urdher te R.Alise i kaluan "ZP") edhe 151 mije dollaret e tjere jane terhequr drejtperdrejt prej llogarise se Fondit te Solidaritetit te KQ te PPSH. Tashme eshte vertetuar qe ky Fond ishte krijuar dhe mbahej nga buxheti i shtetit pra ç’do shperdorim i parave te ketij Fondi perben nje shkelje ligjore. Megjithate Banka ... ... banka me ç’te drejte i ka dorezuar ato? Eshte e qarte qe kreret e PS i shfrytezuan muajt e fundit te qeverisjes se tyre per te grabitur sa me shume. Duke patur fuqine ne dore ata vepronin ende si parti shtet megjithese edhe ligjerisht kishte kohe qe ndarja e partise shtet kishte marre fund. Te mos harrojme dhe qe disa nga drejtuesit e atëhershem te Bankes sot jane anetare te kryesise se PS. Pra grabitja eshte kryer diten me diell ne nje kohe qe shqiptaret versuleshin t’i deshperuar drejt brigjeve te huaja te tmerruar nga ankthi i urise. Nekete skandal jane angazhuar pothuajse te gjithe kreret e sotem te PS emrat e te cileve shejt do t’i publikojme ne "RD". Nderkaq drejtësia po punon edhe mbi keto fakte.

Sofje:- Diskutimi ndërmjet presidentit Zhelju Zhelev dhe parlamentit bullgar u ashpërsua, pas votimit në parlament për të ecur me vendosmëri në drejtim të ndryshimeve ne legjislacionin për bujqësinë. Partia që përbën shumicën në parlament,(Partia Socialiste Bullgare qe perbehet nga ish-komunistet), u perpoq te merkuren ne mbremje, per here te dyte pa arritur rezultat, per miratimin e amendamenteve. Kur parlamenti i miratoi dy jave me pare keto amendamente, Zhelevi perdori te drejten presidenciale te vetos per t’i hedhur poshte ato si jokushtetuese. Zhelevi eshte i mendimit se amendamentet, te cilat favorizojne krijimin e kooperativave bujqesore ne kurriz te pronës private, do te pengonin reformat bujqesore, per te cilat vendi ka nevoje urgjente. Presidenti vuri ne dukje se ai kishte ndemend te shqyrtonte gjykatan kushtetuese nen per nen çdo ndryshim eventual. DPA

-Meta e Legisi ne krah te konservatoreve kunder Majkos -Shkarkohet B.Zeneli si shef i marredhenieve me jashte -A do ti mjaftoje Metes besnikeria qe po shpreh ndaj Ruçit per ti marre zyren Zenelit? Duket se sekretari i PS kane gjetur perçarjen si menyren me te mire per ti shpetuar perçarjes. Nuk eshte paradoks por realitet. Sic dihet debati i nisur me Marksxin u kthye ne perplasjen te vertete midis te rinjve eurosocialiste me konservatoret marksiste ne PS. Eurosocialistet, qe kane aq merita ne krijimin e nje partie moderne sa ç’kane mekata nga diktatura te teretes PS, ju treguan ketyre te fundit se e ardhmja ju perket detyrimisht dhe te rreze jo krundet e grumbulluara ne kokat e Pellumbit, Ruçit e te tjereve. Por ja qe dhelpra e vjeter ta mesuar qe ta shohin politiken vetem si shenje per kurthe e intriga vendosen qe kesaj sfide t’i shpetojne duke krijuar carje ne vete kryesine e FRESSH. Elementet me te pershtatshem per kete rezultuan Meta e Legisi, bashke me “vleresues” te FRESSH me Majkon. Meta sot eshte nenkryetar jo vetem i FRESSH por dhe i PS. Pikerisht kete shfrytezuan kreret e PS per t’ja kundervene Meten kryetari aktual te FRESSH Pandeli Majko. Ata shfrytezuan me mjeshteri egon dhe karrierizmin e Metes duke e vene sot perballe dy alternativave, qendrimin ne linjen e eurosocialisteve ose karrieren me PS e sotme. Si duket Meta zgjodhi panginguar shume e dyten. Sapo u kthye nga Londra ku ishte derguar ne rolin e mashes, Meta nxitoi te dilte ne shtyp per te shprehur besnikerine e tij ndaj grupit te konservatoreve te PS. (Vijon ne faqen 2)

Në këtë situatë gjendja financiare e vendit u keqësua me ritme të shpejta.

Ne brendesi Nje skeme e rratheve te ferrit Nga SAMI MILLOSHI FAQE 5 F.5 - Faqja sportive e javes me lajmet me te fundit nga bota Pergatitur nga EDI DILAVERI

Të dashur lexues ju kemi njoftuar dhe ju per sondazhin qe “ka zhvilluar” PS mbi situaten politike ne vend. Siç shprehet Ruçi per gazeten ”Ruçi Nano KJ” ata vendosen ta zhvillojne sondazhin pasi ”nuk kishin besim” ne sondazhet e zhvilluara nga organizmat ndërkombëtare. Keshtu u zhvillua sondazhi Ruçi barometer i cili doli djete ”me i sakte” se ai i Eurobarometrit. Me organizimin e ketij sondazhi ishte marrë vetë ish-shefi i Sigurimit G.Ruçi me stafin e tij. Ne arritem (kete here duke i kaluar ”KJ”) termat e dhena te sakta mbi metodiken, kriteret dhe rezultatin e ketij sondazhi. Stafi i Ruçit i impjenjuar zyrtarisht arriti qe ne pak dite te nxjerrë nga sitaret dosjet e ish-bashkepuntoreve te Sigurimit nga nr.1 deri tek 400. Keta ishin dhe te zgjedhurit e pare qe u anketuan ne Tirane. E njejta metode u perdor dhe me rrethet e tjera. Si kritere te tjera ne rreth u perdor dhe stazhi i te anketuarve. Keshtu u zgjodhen te rekrutuarit e Sigurimine Shtetit, te viteve ‘70-‘80 dhe nuke anketua asnje nga te rekrutuarit e viteve te fundit para shembjes se diktatures. Por kriteret nuk mbeteshin me kaq. Kriteri me i rendesishem ishte qe ne takim me Tiranën, Nazionale di Lavoro, Kreditantshalt dhe Crediti Lyonnais. Gjate udhetimve per negocimin e borxhit publik ne shkurt, mars dhe prill, ne kishim takuar bankat kreditore austriake, gjermane dhe italiane dhe me veshtiresi i kishim bindur per te caktuar nga nje perfaqesues per te ngritur Komitetin Drejtues te Bankave per te filluar negociatat. Takimi i Tiranes u pergjigj ne menyre shume serioze nga ana jone. Ne ftuam ne kete takim edhe perfaqesues nga FMN dhe Banka Botërore, te cilet paraqiten, veç e veç, nga nje raport mbi situaten ekonomike ne Shqiperi. Organizimi i serioz i mbledhjes, deklaratat e FMN-se dhe Bankes Botërore se ne nuk mund te perballonim dot zgjedhjen bullgare, per nenshkrimin e marreveshjeve te para per borxhin publik me Austrine dhe Hollandën, bene nje pershtypje shume te mire tek Bankat, gjë qe ata e shprehen haptas dhe iniciativa per nje impjenim serioz. Ne takimin e Tiranes, me propozim te Komitetit Drejtues te Bankave, u vendos qe te fillonte rakordimi i shifrave te borxhit me te dyzet e nje bankat kreditore. Meqenëse në traditen e negocimeve te borxheve emertimi Komiteti Drejtues i Bankave, nenkupton negocime qe kane per qellim vetem ristrukturimin e borxhit dhe jo reduktimin e tij, u vendos qe ne mbledhjen e ardhshme, qe u caktua ne Vjene, emertimi te ndryshohej ne ”Komiteti Këshillues i Bankave”, qe nenkupton ristrukturim dhe reduktim (ulje) borxhi. Gjithashtu u vendos qe ky komitet te caktonte njeren nga bankat per te kryesuar. Keto vendime ishin me shume rendesi dhe luajten nje rol te rendesishem, duke i dhene negociatave, qe ne fillim, nje drejtim shume konstruktiv. Ne takimin e dyte ne Vjene, korrik 1994, pala tjeter ndryshoi emrin duke e quajtur vehten Komiteti Keshillues i Bankave(KKB) dhe duke nenkuptuar qe zgjedhja e borxhit tone do te kishte patjeter reduktim.