TERHEQIM VEMENDJEN \nGRURI NË KUSHTET E MOTIT TË KËTYRE DITËVE\nSot pjesa më e madhe e grurit është në fillim të vllazërimit dhe vllazërimit të plotë. Vetëm një pjesë e tij, d.m.th. sipërfaqja e mbjellë në fundin e nëntorit (që përbën rreth 10 për qind të sasisë) ndodhet në fazën e 2-3 gjetheve. Në mbi 85 për qind të sipërfaqes janë siguruar mbi 450 bimë për m2. Detyra shtrohet që këtë gjendje shumë të mirë që kemi për këtë tregues, ta çojmë më tej, në radhë të parë, duke ruajtur dhe shëndetësuar bimët që kemi.\nPër këtë kërkohet të intensifikohen shërbimet duke mos e ndërprerë asnjë çast punën me këta bimë. Ndërrojë shenjtë vetëkënaqësie që vihet re te ndonjë specialist e drejtues ekonomik me mendimin se «koha po mban e grurin e kemi të mirë», duhet të luftohet. Përvoja na ka mësuar se rendimenti i grurit sigurohet duke punuar vazhdimisht, sipas kushteve konkrete të motit. A nuk është koha që ky problem të kapet me seriozitetin më të madh që tani, kur barishtet janë në fazat e para të zhvillimit dhe mund të luftohen me frytshmëri të lartë? Në këtë front duhet të përfshihen të gjitha ekonomitë e vendit, në mënyrë të veçantë ato të zonës së ulët fushore. Masa e parë dhe më e frytshme për këtë qëllim është lesimi. Por sipas mundësive e kushteve konkrete, të bëhet edhe kaptia si masë komplekse e trajtimeve kimike. Shembullin e ekonomive bujqësore të rretheve Shkodër, Lezhë, Durrës, Lushnjë e Elbasan për masat kundër infeksioneve duhet ta ndjekin edhe ato të Krujës, Beratit, Vlorës, Tepelenës, Gjirokastrës etj.\nNë rrethet malore, si Ersekë, Korçë ku temperaturat kanë zbritur deri -10, -12 gradë celsius, është detyrë e ngutshme mbrojtja nga dëmtimi i ngricave, që arrihet nëpërmjet rulimeve të herëpashershme dhe cialistët e punonjësit e zonës fushore për plehërimin e lëngshëm. Vitet e fundit vihet re një farë nënvlerësimi i kësaj rezerve të madhe që e zotërojnë të gjitha ekonomitë bujqësore. Duke përdorur 80-100 kv për hektar plehëra organike të lëngshme, i kemi dhënë grurit 16-24 kg lëndë azotike për ha, pa folur këtu për vlerat e tjera komplekse që këto plehëra kanë për zhvillimin e bimëve. Moti që po mban, faza e bimëve dhe niveli i lagështisë në tokë është shumë i përshtatshëm për këtë proces.\nPër ushqimin e grurit është koha të përdoren sa më mirë plehrat azotike të planifikuara. Specialistët dhe brigadierët duhet t’i qëndrojnë në krye kryerjes së këtij procesi nga forcat e punës. Gënjen veten ai që drejton që nga zyra e që mendon se shpërndarja e plehrave azotike mund të bëhet me receta të gatshme. Kërkohet mendim krijues dhe shkenzor në përshtatjen shkencor në përshtatjen të plotë me gjendjen konkrete të bimëve për çdo ngastër. Një porosi mund të jepet për ekonomitë e zonës fushore dhe pjesërisht të zonës kodrinore: deri në fund të muajit janar s’ka pse të përdoret më shumë se 25-30 për qind e sasisë së planifikuar të plehrave azotike. XHEVAT SHIMA BEQIR AHMETI mirë», duke het sigurohet duke punuar vazhdimisht, sipas kushteve konkrete të motit, të ngastrave dhe fazave të bimës. Vetëm në këtë mënyrë parandalohen «etkat» e natyrës. Ku duhet të përqendrohet vëmendja në kushtet e sotme? Specialistët e ekonomive çdo vit ankohen për infeksione masive të barishteve të këqija në ngastra të tëra. Për hir të së vërtetës, duhet të themë që këto dëmtime deri 60 për qind të prodhi-

BASHKEBISEDOJME NEPERMJET GAZETES \nMe syrin e gjeologut dhe të ndërtuesit\nDuke u marrë me problemet e gjeologjisë së Shqipërisë kam patur rastin e mirë që t’i bie Atdheut kryq e tërthor dhe, krahas materialit gjeologjik, më është grumbulluar dhe një material i pasur jetësor. Gjërat i kam parë me «syrin e gjeologut», por edhe të ndërtuesit, dhe me këtë shikim po shkruaj këtë artikull.\nGuri i sharruar\nPër ne gjeologët guri përfaqëson një shkëmb gjeologjik i cili mund të ketë përbërje të ndryshme, por që duhet të jetë i fortë. Guri është përdorur prej kohësh për ndërtimin e shtëpive dhe mureve të cilat kanë atë lloj shkëmbor që del afër vendit të banimit. Kur guri ka qenë shumë larg, shtëpitë janë ndërtuar me qerpiç.\nMe zhvillimin e madh që kanë marrë ndërtimet në vendin tonë, gurët përdoren në sasi shumë të madhe. Tani, së fundi, ka filluar të futet më shumë në ndërtim veshja e ndërtesave ose shtrimi i sallave e korridoreve me gurë të sharruar. Pikërisht këta gurë që përdoren gjerësisht, quhen gabimisht «mermere». Në fakt ata janë gëlqeror të bardhë ose të shumtën kur vijnë nga Dajti janë gëlqerorë të dolomitizuar. Gjithashtu dhe «mermeri» i Muhurit është një gjë tjetër veçse një gëlqeror rozë me damarë të shumë kalciti. Por kjo nuk ka shumë rëndësi, fundi i fundit kemi të bëjmë me një emërtim të gabuar që nuk ka të bëjë me thelbin e problemit që duam të trajtojmë.\nNe, gjeologët, me të drejtë mund të pyesim: përse i jemi futur gurit të Muhurit dhe çfarë gjë të veçantë kanë gëlqerorët atje? Nga ana gjeologjike ato janë blloqe tektonike mjaft të plastikuara. Për të filluar një bllok monolit shkatarrohen shumë gëlqerorë të cilët janë mjaft të çarë. (Kjo të kujton fjalën popullore «polli mali një mi»). Pastaj përse duhet vajtur deri në Muhur për të nxjerrë gëlqerorë të kuq, kur me ngjyrë të tillë kemi në afërsi të Lezhës, apo në Sarandë dhe Gjirokastër? Mendoj se kostoja e nxjerrjes së blloqeve të Muhurit është e lartë po të kemi parasysh rrugën e gjatë të gurëve nga karriera për në Durrës e Tiranë si dhe tërë atë material të shkarruar që mbetet në gurore dhe hidhet poshtë. Që të shfrytëzohej plotësisht kjo gurore duhej prej copave të mbetura në vend të prodhoheshin pllaka, të cilat jo vetëm do të dilnin shumë të bukura, por do t’i ulnin mjaft koston gurores.\nNë disa godina të njohura në Tiranë, siç janë hotel «Dajti», kompleksi i Universitetit «Enver Hoxha», disa pallate në Tiranën e Re etj. janë përdorur shumë pllakat e gurit të sharruar. Shumica e tyre janë gëlqerorë organogjenë me rudistë të cilat ndodhen në vendin tonë në malin e Dajtit dhe sidomos në Karaburun («Guri i Gramës»). Gjithashtu është përdorur dhe gëlqerori i kuq me amonite, i cili në vendin tonë del me shumicë në afërsi të Lezhës, në Tragjas, në Dukat, në Sarandë e gjetkë. Pra çdo gëlqeror i sharruar është i vlefshëm, pëlqehet në radhë të parë për ngjyrën e tij të bardhë i cili kur shtrohet në shkallët apo në korridoret «shton» dritën.\nSot gëlqerorët që vijnë nga vendbanime të ndryshme (kryesisht nga Saranda dhe Gjirokastra), sharrohen në kombinatin «Josif Pashko». Pllakat që dalin janë shumë të mira, kryesisht të bardha, apo me nuanca rozë e vishnje; ato janë të pëlqyeshme. Por a ja vlen barra qiranë që të vijë gëlqerori nga Saranda në Tiranë e të sharrohet për t’u dërguar pllaka përsëri në Sarandë? Mos ndoshta duhet menduar për\n(Vijon në faqen 2)

Në uzinën elektromekanike në Tiranë.\n(Foto: N. Xhufka) Në uzinën elektromekanike në Tiranë. (Foto: N. Xhufka)

\nPËRSHKRIM\nNë Librarinë e Universitetit të Tiranës, muaj më parë, vështroja një djalë që po i lutej librares t’i jepte shpejt 2-3 libra, se nxitonte, se mund t’i ikte treni. Librarja i shërbeu shpejt.\nPo e vështroja me vëmendje të thellë këtë djalë mbi 25 vjeçar, se pse diku e kisha parë, diku isha takuar me të.\n- Mos je Gjet Stojani ti? - e pyeta pas pak.\n- Po, unë jam, - tha djali, që, mesa vura re, më njohu. Ai më mbante mend!\nPër një moment, me një shpejtësi të rrufeshme, fillova të kujtoj rrethanat, në të cilat isha njohur me këtë njeri, me Gjet Stojanin. Ishte viti 1980. Me të u njoha në hekurudhën Milot-Shkodër. Ai atëhere ishte një djalë fare i ri, rreth të shtatëmbëdhjetave. I iv... I qetë në të folur. Eskavatorist në hekurudhë. Unë atëhere shkrova disa fjalë në gazetë për të dhe ai më respektoi, sepse ma ktheu përgjigjen me një kartolinë.\nDhe, ja, tani, pas 9-10 vjetësh unë po e takoja përsëri atë. I «dashë leje të ikte, pasi nxitonte.\n... (teksti vazhdon)\n- A mund të bëj një pyetje?\n- Po.\n- A ke dëgjuar si është tani me shëndet profesor Aleks Buda?\n- Kam dëgjuar që është disi më mirë, - ju përgjigjja dhe aty për aty vazhdova:\n- Po ti e njeh, Aleks Budën, o Gjetë?\nAi uli kokën, dhe pakëz i skuqur në fytyrë, spjegoi:\n- Kur kemi biseduar bashkë, në 80-ën, të kam thënë, nëqoftëse ti je kujtohet, se e kam qejf diturinë. Shkollën 8-vjeçare e kam bërë ditën. Nga Lundreja, zonë e thellë e Matit, shkova në Stojan. Megjithëse pakëz larg, por prapë shkoja me qejf të madh. Pastaj hyra në punë, por shkollën e kisha qejf. Megjithëse marrja me eskavator, shkollës s’ju ndava. E mbarova të mesmen me korres-\n- që është disi më mirë, - eskavator, shkollës s’ju ndava. E mbarova të mesmen me korres- - Mos e Gjet Stojani ti? - e pyeta pas pak. - Po, unë jam, - bënte mend! Për një moment, me një shpërthim të rrufeshëm, këtë njeri, me Gjet Sto- - Jo ndoshta s’ju kujtohet, por babën tim e quajnë Gjon Stojani. 35 vjet punoi në sharra, në pyjet e malit Skënderbeg. Tani sa doli në pension. Do t’i bëhej qejfi boll sikur t’i shkonim ndonjë ditë. Pastaj ne dualëm jashtë në udhë. Duke ecur, ai, me pakëz turp, më tha: - Ju udhë. Duke ecur, ai, me pakëz turp, më tha: tha. - Ju udhë. Duke ecur, ai, me pakëz turp, më tha: (Vijon në faqen 3)

Kryetari i Shtetit të Palestinës i shtueit izraelitë, dhe Kryetari i Komitetit Ekzekutiv të Organizatës për Çlirimin e Palestinës, Jaser Arafat, i ka dërguar këtë telegram Kryetarit të Presidiumit të Kuvendit Popullor të Republikës Popullore Socialiste të Shqipërisë, shokut Ramiz Alia: «Në emër të popullit tonë arab palestinez, të vëllezërve të mij të Komitetit Ekzekutiv të OÇP-së dhe në emrin tim personal, Ju dërgojmë Juve, Shkëlqesi, dhe nëpërmjet Jush Qeverisë Suaj të respektuar dhe popullit mik shqiptar ndjenjat e mia të larta dhe falënderimet për solidaritetin dhe respektin që Ju më rafilmuat në mesazhin Tuaj me rastin e 25-vjetorit të fillimit të revolucionit tonë. Solidariteti dhe mbështetja që Ju i jepni popullit tonë forcojnë vendosmërinë e tij në luftën çlirimtare, në intifadën e tij të lavdishme nën udhëheqjen e OÇP-së, përfaqësueses e tij legjitime dhe e vetme deri në realizimin e fitores për çlirimin e territoreve të veta kombëtare nga pushtimi i tij dhe të drejtat e veta kombëtare. Ai nuk lëkësht përpara asnjë koncesioni për të drejtën e tij për t’u kthyer, për vetëvendosje dhe për krijimin e shtetit të Palestinës, me kryeqytet El-Kuds El-Sharif. Populli ynë palestinez feston fillimin e 26-vjetorit të revolucionit dhe është i vendosur më shumë se kurrë për të vazhduar marshimin në luftën e drejtë, të mbrojtjen e të drejtës së tij për të jetuar i lirë dhe i pavarur në shtetin e tij, për të marrë pjesë me popullit vëllezër e miq në ndërtimin dhe zhvillimin në favor të njerëzimit dhe për forcimin e paqes e të sigurisë botërore. Ju riafirmoj se marrëdhëniet e solidaritetit dhe të mbështetjes reciproke midis Shqipërisë dhe Shtetit të Palestinës do të vazhdojnë të zhvillohen në interes të dy popujve tanë miq. Ju shpreh urimet e mia për shëndetin Tuaj dhe për begatinë e popullit shqiptar.» (ATSH)

Dje u nis për në Itali trupa e baletit e Teatrit të Operës e Baletit, e cila do të japë 8 shfaqje në qytetet Milano e Pavia, të baletit «Zhizel» të kompozitorit A. Adam, me koreografi të Korali-Pero. Pjesa është vënë në skenë nga koreografi Agron Aliaj, me skenografi të Shaban Hysës. Në rolet kryesore luajnë: solistja italiane Ana Raci dhe solistët tanë Ilir Kërni, Albana Sulejmani, Leonard Xhokaxhiu, Ludmill Çakalli dhe Lindita Ahmataj. Trupa kryesohet nga drejtori i Drejtorisë së Arteve në Komitetin e Kulturës dhe Arteve, Vath Koreshi. (ATSH)

● Si mjaft kolektiva punonjëse në rrethin e Vlorës edhe kolektivi ndërtimor i veshjes, për rritjen e rendimentit shoqëror të punës përparësi i ka dhënë përmirësimit të normimit të punës. Këtu punohet tanimë me 1-2 për qind më të larta se ato të vitit të kaluar. Kjo po ndikon në rritjen 2.5 për qind të rendimentit të punës dhe prodhimit industrial i planifikuar për një javë të këtij muaji u arrit brenda 5 ditëve. ● Kolektivat e minierave të rrethit të Pukës gjysmën e parë të këtij muaji e mbyllën me nxjerrë të mira. Krahas plotësimit të detyrës në nxjerrjen e mineralit të bakrit, ata e siguruan atë me cilësi 3 për qind më të lartë. E kështushme është edhe ritmika në punimet minerare. ● Përkrah kolektivave të dalluara në rrethin e Durrësit ecën dhe kolektivi i ofiçinës së riparimit të makinerive të ndërtimit. Zbatimin e detyrave për vitin 1990 ata e anëmbanë. Duke punuar me moton që asnjë mjet të mos qëndrojë në ofiçinë për riparim tej afatit të caktuar, këtë vit, në këtë ofiçinë do të prodhohen dhe rrifatohen mjaft detaje e pajisje duke shkurtuar importin e tyre. ● Duke e kthyer dimrin në periudhë pune intensive, forca të shumta të rinisë nga Dragobia, Bujani, Curraj, Babina në rrethin e Tropojës, po punojnë të mobilizuar për të kryer detyrat e ditës në bujqësi. Kështu, gjatë kësaj periudhe u grumbulluan e transportuan nga pylli për në stallat sasira të mëdha ushqime të ushqimeve të tjera për bagëtinë. ● Në ngastrat e mbjella me grurë në rrethin e Matit, tani pas përfundimit të hapjes së rrjetit kullues, po punohet me forca të përqendruara për plehërimin, mbathjen me pleh organik, ru- llmin etj. Në shkallë rrethi është hedhur dora e parë e nitratit në mbi 80 për qind të ngastrave. Janë në përfundim të këtij procesi kooperativat e Kurdarisë, Derjanit e Komsisë. Në këto ekonomi gruri paraqitet në gjendje të mirë.

Korrespondenti ynë u interesua pranë organeve kompetente lidhur me lëvizjen e turistëve dhe vizitorëve të huaj në Shqipëri dhe të atyre shqiptarë jashtë atdheut. Lidhur me këtë ai mësoi se gjatë këtyre viteve turizmi në Shqipëri është zhvilluar me tej. Vetëm gjatë vitit 1989 kanë ardhur 14.435 turistë nga vende të ndryshme të botës. Është shtuar sidomos numri i turistëve nga vendet fqinje. Kështu gjatë vitit 1989 në Shqipëri kanë ardhur rreth 3.830 turistë grekë. Një rritje ka pasë edhe numri i turistëve jugosllavë. Gjatë vitit të kaluar në Shqipëri erdhën 633 turistë jugosllavë. Përveç turistëve në Shqipëri kanë ardhur edhe shumë vizitorë, që kanë të afërm të tyre këtu, ashtu siç kanë vajtur qytetarë shqiptarë për të parë të afërmit e tyre në vende të tjera. Kështu gjatë vitit të kaluar kanë marrë vizën e shkuan në Jugosllavi 94 vetë. Ndërsa për 610 kërkesa të tjera autoritetet jugosllave kanë refuzuar vizat e hyrjes. Në të njëjtën periudhë nga pala jugosllave janë lejuar të vizitojnë Shqipërinë vetëm 157 qytetarë jugosllavë prej të cilëve vetëm 22 nga Kosova. Ecuri të mbarë kanë pasur vitet e fundit shkëmbimet e vizitorëve me vendin tjetër fqinj, Greqinë. Gjatë vitit të kaluar në vendin tonë kanë ardhur 744 vizitorë grekë dhe, po kështu gjatë vitit të kaluar kanë vajtur në Greqi 643 vizitorë shqiptarë. Shkëmbime vizitorësh, përveç Jugosllavisë dhe Greqisë, kemi edhe me vende të tjera. Gjatë vitit që sapo kaloi në Shqipëri erdhën 1600 vizitorë nga vende të ndryshme të botës dhe shkuan në këto vende edhe rreth 1400 vizitorë shqiptarë.

● Gruri në kushtet e motit të këtyre ditëve (f. 1). ● Shëmbull e veprim konkret (f. 2). ● Bisedë për socializmin me eskavatoristin Gjetë Stojani... (f. 1-3). ● Ngritje tensioni në Lindjen e Mesme (f. 4).