Zbatimin e vijës së masave në ekonomi Partia e ka parë kurdoherë si pjesë të pandarë të tërësisë së saj për demokratizimin e jetës së vendit. Ky është synimi thelbësor edhe i detyrave shumë të rëndësishme të përcaktuara në vendimin e Plenumit të 9-të të KQ të Partisë, për gjallërimin e forcave lëvizëse të prodhimit socialist. – Për fazën e zhvillimeve intensive, që po bëhen sunduese tashmë në ekonominë tonë, kur përparësi në e marrin cilësia, rendimenti, efektiviteti, përparimi teknik e shkencor, – theksoi shoku Ramiz Alia në Plenum, – bëhet e domosdoshme përsosja e mëtejshme e elementëve përbërës të mekanizmit tonë ekonomik. Çështja është që t’i jepet rrugë me gjithësiht vetëveprimtari të masave, duke u dhënë përparësi metodave ekonomike ndaj atyre administrative, të cilat shumë herë janë absolutizuar në rregulla, urdhëra e dispozita dhe kanë penguar veprimin aktiv të bazës, kolektivitetit e të individit. Në këtë proces revolucionarizimi të nxjerrë e harmonizohen më tej interesat e njerëzve. Studimet për kalimet cilësore të komplekseve nga qendra në bazë në fushën e dirigjimit, për përdorimin më adekuat të levës së shpërblimit etj. kanë për synim që punonjësit tanë ta thonë më mirë fjalën e tyre për hartimin e zbatimin e planeve, që ata të nxiten me drejtpërdrejt për të shtuar prodhimin dhe frytet e ekonomisë, ku ata gjejnë të mishëruar interesat e tyre. Duke luftuar veprimin e shfaqjeve e burokratizmit, nuk do të nevojësohet dhe drejtimi i përqendruar i çështjeve të mëdha të politikës ekonomike të Partisë e të shtetit, siç janë zhvillimi perspektiv i ekonomisë e i rrethëve, bilancet e përgjithshme të zhvillimit midis degëve, politika e çmimeve për produktet – bazë e ndonjë tjetër. Ndërkohë kalimi i kompetencave e çmërtesave nga qendra në bazë, nga dikasteret qendrore në rreth e nga rrethi në ndërmarrje e kooperativë bujqësore ka për qëllim t’u jepet fund atyre praktikave kur për çdo gjë duhet të merrret «viza» e dikasterit dhe ndrydhet kështu vetveprimi i bazës. Përmirësimet që kërkohen duan, në radhë të parë, të përpunohen mendimi e të ndryshohen konceptet e vjetëruara që u ka ikur koha. Të mos ngatërrohet ajo që është parimore me parimore. Parimore është ajo që planin e hartojnë dhe e zbatojnë masat, sipas orientimeve e direktivave të Partisë, por në praktikë ndersa kështu është folur e shtruar çështja, në mjaft raste projektplane të bazës u ka mbetur vetëm emërtimi e bazës. Kjo «vulë» e ka humbur edhe më tepër përmbajtjen e vet në procesin e zbatimit të një planeti u janë ndryshuar ndërmarrjeve jo një herë në vit, pa u dhënë atyre asnjë fjalë, asnjë argument; veç shifra. Ose, ndërsa është folur për vetëveprim të bazës, përballë kanë dalë centralizimi tepër i çmendur, financimi të investimeve e për çështje të tjera të ligjëruara me metodologjinë e planifikimit. Gjallërimi të forcave lëvizëse të prodhimit do t’i shërbejë harmonizimi më i mirë i interesave të shoqërisë me atë të grupit e kolektivit. Përvoja po tregon se në disa tregulla e rregullore të vjetëruara, aq më tepër në praktiken e zbatimit, kufizimet janë të ndjeshme dhe me pasoja për vetëveprimin e ndërmarrjeve. Duke konceptuar, veçanërisht duke zbatuar drejt hozrashotim, përmbajtjen e të ardhurës neto të ndërmarrjes së cilës thuasje vetëm emri i ka mbetur «e ndërmarrjes», por asgjë asgjë si është lënë në dorë për ta përdorur, do të rritet vetëveprimi i ndërmarrjes, por dhe përgjegjësia e saj për riprodhimin e zgjeruar. Sytë nuk do të mbahen për gjithçka nga buxheti, nuk do të vihen në kushte të barabarta si ai që ka plotësuar planet e ka ulur koston, si ai që ka kryer detyrat. Ndryshe, ku mbeti atëherë faktori nxitës për përmirësimin e treguesve, bie fjala për koston, cilësinë etj. Nuk mjaftojnë për këtë qëllim vetëm parullat e thirrjet, kontrolli e urdhërat, sado të përsosur qofshin. Disiplinimet tani po venë në dukje plot raste kur ndërmarrje e kolektiva të dalluar, që e kanë sjellë shtetin e shoqërisë dhe ekonominë lekë përfitime të planit, s’kanë «egjë» burime për të bërë dhe një investim të vogël për kushtet e punës, për mirëmbajtjen e rinovimin e teknologjisë etj. Pikërisht kjo kërkohet të ndreqet – të sankësohen me një mekanizëm që të marrë formë ligjore; sado të përfitohen ndërmarrjet nga ulja e kostos, nga përmirësimi i cilësisë etj. Praktika na vë përballë shumë fakteve ku forcat e energjitë e punonjësve s’janë vënë në lëvizje si duhet. Në këtë proces rëndësi ka përputhja e interesave vetjake me ato të shoqërisë në pikën e tyre më të prekshme, më delikate, siç është shpërblimi i punës. Hapa konkrete janë hedhur në këtë çështje, sidomos në bujqësi ku format e stimulimit janë shtuar e gjallëruar. Logjika e kohës e do që kjo të thellohet e shtrirë edhe në sektorët e tjerë të ekonomisë, duke u lidhur shpërblimin me rezultatin financiar përfundimtar, me të ardhurat neto të ndërmarrjes. Këtë orienton Plenumi, ky është dhe synimi i diskutimeve e studimeve që po bëhen tani. Çështja është që të rritet më ritmi e më shpejta rendimenti shoqëror i punës. Kjo është në bazë të të gjithë interesave ekonomike. Për ri-jet që vërehen aty-këtu për të shtuar pagën-bazë të paguarmentuar me prodhimin janë të dëmtueshme. Kështu nxiten e ushqehen interesat individale mikroburgje. Problemi shtrohet të marrë më shumë ai që prodhon më shumë, më mirë e më lirë për të stimuluar kështu shtimin e prodhimit shoqëror e mbyllur shtigjet përfitimeve të pa-merituara që sjell barazitizmi apo dhe atyre të dëmblëve e hileqarëve. Për harmonizimin e interesave format janë të shumta e të larmishme në varësi të kushteve e veçorive specifike të çdo dege e sektori. Tabu s’ka e s’duhet të ketë. As receta s’ka e s’duhen pritur. Puna me krijimtari është kërkesë e përhershme për demokratizimin e jetës ekonomike. Sidomos pas Plenumit të 9-të ka shumë mendime të mbështetura edhe në eksperimente konkrete se si mund të lidhet shpërblimi me rezultatet e punës së kryer. Më gjatë ndërmarrje, që tani po vërtetohen frytet e punës me akord, ç’ka do të thotë se ai mund të zgjerohet në disa sektorë. Por kjo s’do të thotë që të gjithë të «sulmnojnë» për «akord». Ai duhet parë e zbatuar gjithnjë deri sa nuk u bie ndesh interesave. Do të ishte gabim dhe e dëmshme p.sh., të mendonim për akorde në një ndërmarrje të përpunim-drurit a sektor tjetër ku punonhet me materiale deficitarë, ose aty ku mësu përudhës së akordit, mbeten ditë e muaj pa fronte pune etj. Interesat harmonizohen më mirë e lehtë e mekanizmat ekonomikë e gjallërojnë më shumë prodhimin, kur ata bashkëveprojnë ngushtëme njëri me tjetrin. Zgjerimi i kompetencave në planifikim e i kompetencave në planifikim për fryte, bie fjala, kur shoqërohet me përmirësimet e nevojshme në fushën e çmimeve. Studimet në këtë fushë duan që të afrojnë më shumë çmimet me vlerën reale të produkteve. Në këtë mënyrë do të vihen në baza më të drejta marrëdhëniet që lindin, sidomos ato të këmbimit. Për gjallërimin e forcave lëvizëse të prodhimit më ndërmarrje e kooperativa bujqësore, në rrethe e në dikastere ka plot mendime, propozime e studime; që konkretizojnë e i hapin rrugë zbatimit të vendimit të Plenumit të 9-të. Thelbësore është të përcaktohen e vihën në lëvizje ato leva e mekanizma që sigurojnë riprodhimin e zgjeruar, i parë jo vetëm në aspektin e ngushtë ekonomik, por politik, ideologjik e shoqëror me synimin për të forcuar ekonominë e mbrojtjen e vendit, për të rritur nivelin material e kulturor të popullit.

(Foto: A. Bodinaku - ATSH) Fotoja paraqet një punëtor duke punuar në një makinë; në të djathtë duket një tjetër punonjës.

Prodhimet e bukura të ndërmarrjes artistike në Korçë përcjellin shumë edhe në tregjet e huaja. NE FOTO: Çast pune në repartin e pantoflave të kësaj ndërmarrjeje. (Foto: R. Duroli)

- Në dy muaj – 70. (Përjashtuar ato të ndërmarrjes. Kur do të punojmë?) Në mbledhjen e organizatës bazë të Partisë të administratës së NB-së «17 Nëntori», drejtorët e ndërmarrjes, Zdravko Marko, ngriti një shqetësim: – Mbëtemi në mbledhje, – tha ai. – Vërejtëm gjatë 45 ditëve, janar – 15 shkurt, kam qenë në 52 mbledhje. Ai na shpjegon: – Na thërret në mbledhje komiteti i Partisë i rrethit dhe Komiteti i Partisë i Rajonit nr. 4, këshilli popullor i rrethit dhe komiteti ekzekutiv i tij, komisionet e këshillave popullorë, sidomos ata të bujqësisë e tregtisë, komiteti ekzekutiv i rajonit dhe seksionet e tij. Ministria e Bujqësisë, sidomos drejtori i NB-ve e të bujqësisë. Na thërret në mbledhje këshilli popullor i fshatit të bashkuar, bashkimet profesionale të rrethit, rajonit e ndërmarrjes. Na thërret byroja e Partisë e rrethit, plenumi, sekretariati. Në këto mbledhje të zhvilluara gjatë tani e që po vënë rreth 70, nuk përfshihen thirrjet në raport, takimet apo seminaret dhe mbledhjet që bëjmë në vetë ndërmarrje. – Për shembull dje, – thotë ai, – (ishte data 6 mars) isha në mbledhje në Komitetin e Partisë të Rajonit nr. 4; pasdite në një mbledhje në komitetin ekzekutiv të rrethit për probleme të demokratizimit të këshillave popullore... Nesër jemi në një analizë në komitetin ekzekutiv të KP të rajonit për peri- met, Nuk di se ç’do të gjej tjetër në derë, kur të vete në ndërmarrje: në ato lajmërimet që hedh roja operative. Edhe duke i dëgjuar kaq shumë mbledhje, dhe them kokën pa le të marrësh pjesë në to. Prandaj i japim të drejtë drejtorit të NB-së kur thotë: «Më është këputur puna, po humbas kënaqësinë të shkoi në ndërmarrje dhe je nuk mund të bëj atë që duhet, nuk mund të realizoj atë që dua. S’më mbetet kohë të takoj njerëzit, të shkoi në sektorë, në brigada. Nuk jam kundër mbledhjeve, ka disa që janë të nevojshme, po jo të më thërrasin në seksionin e bujqësisë në komitetin ekzekutiv e të më flasin për agroteknikën, për afatet e mbjelljeve. Jemi dhjetëra specialistë në ndërmarrje që tashmë i dimë këta afate, madje edhe sipas ngrastave në sektorë e brigada. Ne nuk duam kokën agroteknikën, po ka mundësi të zgjidhim bashkërisht problemet që na krijohen për mjetet, pajisje këmbimi, karburant... Të tilla probleme, edhe pse bëjmë kaq shumë mbledhje, nuk zgjidhen. Rrjedhi na thotë: Zgjidhni me rajonin. Rajoni ynë s’ka gjë në dorë, sepse ndërmarrjet prodhuese, dega e karburanteve, ndërmarrjet tregtare të furnizimit, parqet e transportit, varen nga rajonet e tjera dhe s’e pyesin Rajonin nr. 4. Për ato probleme që vuajmë nuk zgjidhim gjë në mbledhje. Ndosh­ta e teproj e u bie në qafë, por metoda e punës me mbledhje është komode për njerëzit e administratave. Se na thërrasin në kur bie i kuptueshëm në grafik, kur nuk do-rë i zmojnë disa ky perime apo kur kapërcen një afat mbjelljesh. Pse nuk zbresin në ndërmarrje të ta ngrojnë apo të na ndihmojnë. Këtë kam shpeshtëm të madh. Me mbledhje të tilla, ata e quajnë detyrën të kryer dhe mendojnë gabimisht se do gje u vu në vijë... Nga këto mbledhje baza s’ka marrë vesh asgjë. Sepse në, duke shkuar nga një mbledhje në tjetrën, nuk u transmetojmë gjë. Mendoni sikur unë t’i mbledhja për t’u thënë ato që kam marrë në mbledhje duhet t’u kisha bërë edhe punonjësve të ndërmarrjes 70 mbledhje. Kjo do të ishte e keqja më e madhe, që t’i hidhim edhe atë nga puna. Mendimi im është që, si porosit Plenumi i 9-të i KQ të Partisë, të shkojmë më afër masave, udhëheqjen drejtuese e një, dhe të gjejmë më vështirësitë e të zbatojmë më mirë detyrat dhe të pakësojmë sa të jetë e mundur më shumë thirrjet në raport dhe mbledhjet pa bukë». Këto tha drejtori i NB «17 Nëntori». Komenti ynë do të ishte i tepërt. SEDAT BRAJA

Sapo kalon pak urën e Fanit, në krahun e majtë, sytë të sheh zonën malore të Kacinari. Ngjitësh në të përpjetën e Bukmirës, kalon pranë rreshtit të punuar me miell kujdes, i dëgjuar në këto anë për prodhimin e çelësin. Pak kilometra nga ky fshat është zona e Kacinari ku në qendër të tij, pra, të kooperativës, ndodhet e para godina e re e shkollës së mesme dhe objektet social kulturore. Kacinari para çlirimit, nuk kishte as shkollë, as bëhej fjalë për mjek. Ata që kishin nevojë për ndonjë shërbese drejtoheshin tek prifti i fshatit. Vajza nuk e njihte të fejuarin, edhe kur martohej do t’ia tregonin kunatat. Për një grusht misri një trugë tërë njerëzit do të bënin një rrugë të gjatë nëpër Zadrimë. Kur kujtojnë këto ditë nga krahina sikur mbajnë një barrë të rëndë. Por vitet e Partisë sollën ndryshime të mëdha. Ata janë sot dëshmitarë të kaluarës së hidhur ku këndohesh edhe në festival për nusen e Shbutit, dëshmoren e Kacinari, për jetën dëshmitare edhe të sotmes së lumtur. Pak vite më parë takova këtu një mësues. Dukej se nuk ishte vendës! Pasi u përshëndetëm me njëri-tjetrin: (Vijon në faqen 3)

- TIRANË - Të shumta ishin përmirësimet që u organizuan me rastin e 8 Marsit, Ditës Ndërkombëtare të Grave, në kryeqytet. Grupe me punëtore, kooperativiste, nxënëse e veprimtare të organizatave të masave u mblodhën në Pallatin e Pionierëve të BSSh-së, ku sollën urimet e shoqeve që përfaqësojnë, si dhe premtimet e tyre për të çuar më përpara arritjet e vendit vit të fundit të pesëvjeçarit të pesë. Midis tyre ishin edhe 40 gra e vajza të ndërmarrjes së përpunimit të leshit «Shkëndija», që u lanë ftesën të bashkë me shoqet e rajonit nr. 2 të Tiranës. Në këtë Byrosë Politike dhe sekretariatit të Komitetit Qendror të Partisë, shoku Enver Hoxha, që erdhi këtu për t’u uruar gratë me rastin e 8 Marsit, bisedoi me to për rolin e madh që luajnë dhe organizata e tyre e Bashkimit të Grave në jetën e vendit, për entuziazmin dhe mobilizimit të lartë që kanë ngjallur kudove vendimet e Plenumit të 9-të të Komitetit Qendror të Partisë dhe për kontributin që japin gratë në zbatimin e tyre. Në këtë kuadër, kryesale e BG në nr. 3 organizonj kë të përbashkët me heroinat e punës socialiste punëtore dhe veprimtare shoqërore të dalluara, veteranë të luftës e të punës, ku u bisedua edhe për sektorët e Komitetit të Partisë të rajonit nr. 3. Në Komitet dhe shokë të tjerë, Pjesë morën edhe punëtorë dhe u uruan festën e 8 Marsit, kryetrajta e gruas këtu rajoni, Drita Babameto. (Vijon në faqen 2)

Dje u nënshkrua në Tiranë protokolli për shkëmbimin e mallrave dhe pagesat për vitin 1990 midis Qeverisë së RPS të Shqipërisë dhe Qeverisë së RS të Vietnamit. Për palën shqiptare protokolli u nënshkrua nga zëvendësministri i Tregtisë së Jashtme, Alim Ylli, dhe për palën vietnameze nga zëvendësministri i Tregtisë së Jashtme, Le. (Vijon në faqen 4)

Në një aktiv bujqësie që u zhvillua para pak kohësh në rrethin e Korçës për aksionin e rëndësishëm të mbjelljes së panxhar-sheqerit, nga të gjithë u miratua objektivi që kjo detyrë të kryhet brenda 25 marsit. Arritjet e vitit të kaluar, pas dividentit mosrealizimesh në panxhar, argumentuan më së miri sa e rëndësishme është zbatimi i këtij afati. Por pranvera e shpejtuar e këtyre ditëve, kushtet shumë të mira për mbjellje e vlerësime edhe këtë vit. Mbjellja e panxharit nuk duan ritme të zakonshme. Dhe ja që më 5 mars të parë në rreth njohuran për mbjelljen e panxhar-sheqerit kooperativistët e Vithkuqit. Pas tyre këtë detyrë janë duke e plotësuar edhe kooperativistët e Lumalasit, që mbajnë një pjesë të rëndësishme në rreth, duke mbjellë 520 ha, si dhe punonjësit e (Vijon në faqen 2)

Lezha: nga lashtësia në ditët tona Regjistrimet e para të popullsisë së Lezhës u përkasin viteve 1506 e 1520. Regjistrimi i popullsisë, i 1923-shit jep këto shifra: 20500 banorë, 3867 familje. Vetëm 4 për qind e tyre të rritur në qytet. 1989 Sipas të dhënave të vitit 1989 popullsia në këtë rreth arrin 61.989 banorë. Nga sipërfaqja Lezha është tërhequr më 6 vogël, nga dendësia zë vendin e 8-të. Pra ka 127.5 banorë për km 2. Shtesa natyrore pas Çlirimit është rritur 2.2 deri 3.2 për qind.

Javën e ardhshme, do të fillojë takimi i parë i ashtëshquajtur SHBA, BS, Angli, Francë, RFGJ dhe RDGJ, për problemin e ribashkimit të Gjermanisë. Kjo mbledhje që çështja gjermane të jetë problemi numër një në takimet politike e diplomatike të niveleve të larta në Evropë dhe SHBA, duke angazhuar polemika e qëndrime të ndryshme për aspektet e saj. Polemika ka qenë më e ndjeshme për dy probleme kyçe: për statusin e ardhshëm ushtarak të Gjermanisë së bashkuar, nëse ajo do të jetë anëtare apo jo në NATO, si dhe dhënia e sigurisë për pa-preshkimin e kufijve të sotëm polakë. RFGJ, SHBA dhe NATO janë për praninë e një Gjermanie të bashkuar në Aleancën e Atlantikut, ndërsa të ndryshme kanë rezerva e kundërshtime për disa dhe në një diskutim. Në një intervistë televizive të dhënë pas bisedimeve që zhvilloi me kryeministrin e RDGJ-së, Modrov, Gorbaçovi deklaroi në mënyrë kategorike se «përjashtohet plotësisht» një pjesëmarrje e Gjermanisë së bashkuar në NATO. Në këtë intervistë Gorbaçovi përshëndeti «koordinimin» që u bëri kancelari Kol disa përpjekjeve për probleme të kufirit gjerman me Poloninë. Ndërkohë, N. Andrei Kol e lehtësoi pak atmosferën e krijuar në prag të takimit të «gjashtëshes» duke hequr dorë nga kërkesa e tij që kufijtë të mbaheshin jo nga ana e Gjermanisë të kufijve polakë pas luftës me heqjen dorë nga Polonia lidhur me pretendimet për dëshmpëbime lufte. Zëdhënësi i qeverisë gjermano-perëndimore, Hans Klein, deklaroi se në një njetër që Kol i dërgon, katër fuqive fituese të Luftës shprehet plani i tij, ku ai u propozon palëve një marrëveshje gjermanoperëndimore dhe gjermano-lindore që të miratojnë një rezolutë të njëjtë që të njohë kufijtë ekzistues të Polonisë dhe pacenueshmërinë e tyre. Këto deklarata u mirëpritën në Varshavë. «Ky është një hap që përputhet me shpresat tona, por kjo nuk është ende ajo që ka propozuar kryeministri Mazovi-ecki», – nënvizoi në një konferencë shtypi zëdhënësi i qeverisë polake, Augustiys. Paralelisht, me këto tërheqje vëmendjen qëndrimi i shprehur nga presidenti polak Jaruzelski, për statusin e ardhshëm ushtarak të një Gjermanie të bashkuar, «Trupat sovjetike nuk mund të largohen nga Polonia para se të vendoset statusi ushtarak për një Gjermani të bashkuar», deklaroi Jaruzelski, ndërsa gjermanët perëndimorë i bashklyo shpatullat asnjë ndërhyrje për këtë te Intervistimin» Andrei-... Komiteti i Yasvington. Gjallë e mbështesim Kryeministri italian, Andreoti, përsëriti qëndrimin e njohur italian dhe të vëzhgimeve të tjera perëndimore që nuk përfshihen në «gjashtëshen», që të dëgjohet më shumë zëri i Italisë dhe i vendeve të tjera aleate në NATO për ribashkimin gjerman. «Unë, – deklaroi Andreoti, – mendoj se të gjitha vendet anëtare të Aleancës duhet të shqyrtojnë së bashku këtë problem, duke kërkuar një zgjidhje të përbashkët», tha SHBA, Franca, Britania dhe BS. LUZIM ÇOTA