BANESAT ME PUNË VULLNETARE NË BERAT Në fillim të muajit të shkuar, me porosi të komitetit të Partisë, Komiteti Ekzekutiv i KP të Rrethit të Beratit mori një vendim të posaçëm për ndërtimin e banesave për strehimin e qytetarëve. Në numrin e përgjithshëm të apartamenteve diçka më shumë se gjysma, pra mbi 360, do të ndërtohen me ndihmesë vullnetare nga vetë masa e punonjësve të ndërmarrjeve ekonomike. Vendimi përcakton qartë afatet e përfundimit të çdo pallati dhe ndonjë masë tjetër që të bëjë me përshpejtimin e punëve. Vëllimi i punës është relativisht i madh, disi jo i zakonshëm (vitin e kaluar u dorëzuan vetëm 165 apartamente). Por mbi ç’baza u mor ky vendim? Po ta shohim konkretisht e të njiheni me përpjekjet që po bëjnë kolektivat punonjëse për ndërtimin e banesave me punë vullnetare nuk mund të mos dalësh në përfundimin se kemi të bëjmë me tej se me një vendim konkret të komitetit, domethënë kemi të bëjmë me një mendim dhe vendim të argumentuar nga ana e çdo kolektivi në ndërmarrje. Duke u nisur qoftë edhe nga ky shembull, por jo pak i rëndësishëm bindesh, çrëndësi e vlerë ka dëgjimi i mendimeve të punonjësve dhe gjithshasj, del ky mësim: përpara se vendimet të miratohen e të vulosen në rrugë zyrtare, duhet marrë «vulat» e masës. Kjo është thelbësore dhe përbën një problem të madh në metodën e punës të organeve të pushtetit, të kuadrove të emëruara e të zgjedhura, sipas vendimeve të Plenumit të 9-të të KQ. Të shtjellojmë ndonjë ide nisur nga ky shembull i mirë i rrethit të Beratit. Marrja e vendimit përkatës nga ana e mendimet e drejta që jep baza bën që në materializimin e tij të mos mbeten vetëm «forcat zyrtare», por në plan të parë të dalin organizatat e masave, kolektivi punonjës. Në këtë mënyrë vendimi merr jetë dhe bëhet i tërë- ve. Secili ndjen përgjegjësinë e vet për atë që i ka rënë në pjesë të realizojë. Të nisemi vetëm nga rezultatet e dy muajve të parë të vitit: objektivi i vënë nga organet e pushtetit në rreth u plotësua 120 për qind. Ndërkohë, edhe ndërmarrja e ndërtimit i mbylli detyrat e periudhës sipas planit. Ka rëndësi fakti i dy- të. Sepse mund të përparojnë ritmet në banesat me ndihmesë vullnetare, por mbeten prapa ato që ndërton vetë shteti. Bazen materiale të njëres janë materiali të tjetrës. Çështja është shtruar qartë: të mos prekë aspak baza materiale e vënë në dispozicion të ndërmarrjes së ndërtimit, por të shfrytëzohen rezervat e brendshme jo të pakta që ka ky rreth. Se ndryshe ç’vlera do të kishte kjo punë? Një nga specialistët e seksionit komunal pranë komitetit ekzekutiv, Nikollë Capi, na thotë se si u zunë «bosh» vitin e kaluar për të liruar sheshet e ndërtimit. Këtë vit puna u lehtësua, sepse shqetësimin e zgjidhën së bashku me drejtuësit e ndërmarrjeve. Pak ditë u deshën të liroheshin 10 sheshe dhe të fillonte puna menjëherë në 18 pallate me 360 apartamente. Po një vit më parë nuk ishin po këta punëtorë, po këta drejtues? Pikërisht pse ishin e janë po këta njerëz, mendojmë se del më në pah serioziteti e përgjegjësia për t’iu përgjigjur vullnetit të masave. Në përvojën e derit- sotme ka nevojë të sqarohet edhe një problem: ku po e gjejnë bazën materiale të nevojshme ndërmarrjet ekonomike? Ç’burime të tjera janë gjetur përveç rezervave të brendshme? Këtu mendojmë se është rritur edhe roli e detyrimi i organit të pushtetit. Kur dëgjuam p.sh. që në ndërmarrjet e sistemit të ndërtimit «sikur kanë shkuar për të mbledhur pambuk», s’mund të të mos të shkonte mendja për vështirësi konkrete që krijohen për sigurimin e bazës materiale. Duhen tulla, duhen çimento, duhen lëndë drusore e hekur. Gatishmëria e njerëzve, sidomos e specialistëve e bën më të detyrueshme punën e organizimit she- tor e ekonomik. Pra, edhe rrugëzgjidhjet do të gjenden jo pse mbeti pa- lati në mes, por sepse njerëzit kërkojnë të punojnë për të zbatuar vendimin e marrë bashkërisht. Nga këto ndërhyrje e argumente të drejta të komitetit ekzekutiv, Ministria e Ekonomisë Komunale ka vënë në dispozicion të rrethit disa qindra mijë tulla për të mos thënë edhe për çimenton, hekurin etj., që janë në sasira jo të vogla. Ka diçka që e bën më të gjallë vendimin kur ai merret mbi bazën e vullnetit të masës, të të gjithë punonjësve. Sidomos për përmirësimin e organizimit të punës e rritjen e kërkesës së llogarisë. Ja një tregues: brenda muajit qershor do të dorëzohen mbi 220 apartamente. Këtë tregon përvoja e kësaj periudhe të vitit në rrethin e Beratit, ku mund të thuhet pa mëdyshje se marrja e vendimit e ka zanafillën te masat. fakti i dyfishtë. Sepse mund të përparojnë ritmet në banesat me ndihmës vullnetare, por mbeten prapa ato që ndërton vetë shteti. Bazën materiale të njërës palë «e ha» tjetra. Këtu qëndron dobia e përpjekjeve që bëjnë ndërmarrjet për zbatimin e vendimeve të pushtetit. Para ndërtimit e mbul[l]i detyrat e periudhës sipas planit. Ka rëndësi vendimeve të naftës, apo në kombinatin e tekstileve, punëtorët janë derdhur tek ndërtesat

NË KËTO DITË PRANVERORE TË FILLIMIT TË MARSIT SMT-TE JANË NË PIKUN E PUNËVE PËR PËRGATITJET E MEKANIKËS PËR MBJELLJET E PRANVERËS. NJË NGA KËTO SMT TE DALLUARA ËSHTË EDHE AJO E FIERIT NGA KU FOTOREPORTERI NIKO XHUFA KA MARRË KETO FOTO.

Nga fillimi i vitit e deri tani, në rrethin e Dibrës është realizuar më shumë se një e katërta e detyrës vjetore të grumbullimit dhe dorëzimit të nekruishtëve. Me mirë paraqiten, mënjëra veriore e kromit Bulqizë dhe parku automobilistik që kanë realizuar detyrën vjetore përkatësisht 40 dhe mbi 50 për qind. Synimi është që ky aksion, me objektiv vjetor prej 340 tonë nekruisht të realizohet brenda prillit. EDUART BAHOLLI Në zonën e Kurbneshit duke jetuar më mirë me vështirësitë që po krijohen dita ditës, nga thatësira e tejzgjatur, po bëhet një punë e kujdesshme për kursimin e energjisë elektrike. Në shkurt u kursyen 79930 kwh. Mirë është punuar për mënjanimin e humbjeve në rrjet pas remontove të bëra. Një kujdes i veçantë tregohet për mirëmbajtjen e transformatorëve si dhe për mirëmbajtjen e rrjeteve elektrike. VIKTOR BURAKU Nga janari e deri tani kolektivi punonjës i NPD-së në Gramsh, qëndron në krye të kolektivave punonjëse të rrethit. Që nga 20 shkurti ai punon për llogari të muajit mars. Udhëheqin garat sharrtarët e Liqenit të Dushkut që kanë mbjellur dyftrat e tremujorit të parë. ASTRIT DUZHA

Muaji i veprimtarive në natyrë Taxhedin Shehu, veterani i alpinzimit në Dibër, i merr shpesh djemtë e rinj të ekipit dhe bashkë u ngjiten nëpër shpatet e pakta të trevës. Brenda në qytet, të tjerë u drejtohen fushave për sporte të ndryshme. Zakonisht një pjesë e tyre zbresin tek shkolla e mesme «Nazmi Rushiti». Atë më mirë se në çdo pjesë të qytetit po plotësohen dëshirat dhe kërkesat e të rinjve për lojëra. Para një viti vitin shumë më pak qytetarë, sepse një fushë pingpongu apo volejbolli, disa vegla gjimnastikore nuk mungonin edhe për vetë shkollën me 700 nxënës. Kjo i binte në sy shpesh mësuesit të edukimit fizik, Shkëlqim Hoxhës. Pastaj e të tjerë edhe më mirë që të ndërtoheshin fusha më të rrethuara me rrjetë teli, brenda të cilave fëmijët të kalojnë kohën e lirë me lojëra. Edhe luhatësit nuk prishen, edhe qytetarët nuk shqetësohen, edhe prindërit rrijnë më të qetë. Do të vijnë edhe trajnerët aty, të ndjekin këto orë sportive të rastit, të kërkojnë talente për ekipet. Vërtet pallati i sportit është duke u ndërtuar, megjithëse ndërtimi i tij po zgjat mbi pesë vjet, por edhe kur të përfundojë, ai nuk i zgjidh kërkesat e masës së madhe të atyre që duan të merren me sport e fizkulturë. Në fund të fundit, mjedise të tilla pak kushtojnë, janë të thjeshta e praktike, mjafton që fizikulturë». Dhe mësuesi sportist «projekton» në mendje mjedise të reja sportive. Ndërkaq, një nga edukatorët më të njohur të sportit në Peshkopi, trajneri i volejbollisteve dibrane Bashkim Lala, ka edhe ai një mendim kur sheh fëmijë të shumtë midis pallateve, tek vendosin një spango dhe imitojnë volejbollin. «Gati në çdo lagje hyn ai tek sugjerimi, midis apartamenteve ka disa hapësira. Disa prej tyre janë kthyer në lulishte, të tjera si përfaqe janë bosh. A nuk do të duhej që qytetit po plotësohen dëshirat dhe kërkesat e fëmijëve për lojëra. Para një viti, vepra e disa vegla gjimnastikore nuk mjaftonin edhe kolegut të tij, Bexhet Shehut. Duhej bërë diçka, për nxënësit e për qytetin. Kërkuan edhe mendimin e një ndërtuesi, Zabit Mudës. Pastaj edhe të ndërtuesve të tjerë e drejtuesve dhe punëtorëve të oficinës mekanike «Ramiz Varvarica». Aty mund të ngriheshin edhe fusha të tjera. Pse të mos mendoheshin edhe për hendbollin apo tenisin? Dhe kështu, vepra e disa vegla gjimnastikore nuk mjaftonin për hendbollin apo tenisin? zen materiale të nevojshme ndërmarrjet ekonomike? Ç'burrime të tjera janë gjetur përveç rezervave të brendshme? Këto tek ndërtesat Pengesa e parë që do të kishim qullat financiare. Pastaj u shtruan shumë pyetje. Ku do të merrreshin materialet e nevojshme? Kush do t'i bënte punimet? U bisedua me specialistë e punëtorë dhe gjithçka u zgjidh. Dhe ja tani ku është një fushë hendbolli, një tjetër për tenis, me instalime edhe për natën; me përveç rezervave të brendshme? Këto tek ndërtesat

NE VEPRAT E 5-VJEÇARIT - Në ujësjellësin e Funarit në Elbasan - një ndër më të mëdhenjtë në vendin tonë - Vit pas viti, kurorës së qytetit të Elbasanit, që zgjatet e zgjatet pastaj në kodrat e Vidhasit, të Paprit e Peqinit, dhe deri në Rrogozhinë e më tej, i shtohen mijëra rrënjë ullinj të rinj, krahas atyre shekullore. Ky kordon, përherë i gjelbërt, është një monument i punës të specialistëve të ullirit, po dhe një burim të ardhurash për ekonominë. Pikërisht kur mendon se ujë që do t'u sjellë ullishteteve përteritjen e përhershme vjen nga Funari, të lind pyetja se si shkon ai nëpër male e gryka, nëpër shkëmbinj e rrëpira. Që të ndjekësh rrugën e ujit të duhet të ngjitësh në krah të shkëmbit të Letanit, në Xixillënjë. Prej aty kanali që ushqehet nga tre ujëmbledhësit e Funarit shpërndan dy degëzime sifonesh, 9 km gjatësi. Njëri merr udhën drejt Letanit e Bradasheshit, tjetri zbret poshtë Xixillanjës për në Rrile, futet në shtratin e gjerë të Zaranikës e pastaj fillon ngjitjen për në ullishtet e NB-së dhe kooperativave të Labinotit. Ndersa kjo orëj tashti ka përfunduar se ndërtuari dhe është nënë në shfrytëzim, në arterin tjetër, e që përshkon Petreshin, Balzën, Vëllëzën, Qarrisën e Paprin, punimet vazhdojnë me ritme të shpejta. Teknikët Idriz Drazhi, që ka punuar edhe në veprën ujitëse të Dumresë, bashkë me drejtorin e ndërmarrjes së bonifikimeve Ferdinand Shkallën, spjegojnë se vepra ujitëse e Funarit është sa komplekse dhe e vështirë, sepse ndërtimit të digave, është punuar e punohet në një truall shumë të thyer e malor. Mbi të gjitha kjo vepër veçohet ndaj simotrave të ndërtuara në vendin tonë, për faktin se u vu pjesë – pjesë në shfrytëzim dhe shkallëzimin e vetëshlyerjes. Mbi të gjitha, përparësia ose më saktë efektiviteti i kësaj vepre dallohet se është me rrjedhje të lirë, pa qenë nevoja për elektropompa dhe energji elektrike. Sistemi i sifoneve lidhet kështu drejtpërsëdrejti me tre ujëmbledhës: atë të Funarit, të Preçës dhe të Stafajtve, të cilët mbajnë paralelisht 1.6, 1.9 dhe 1.3 milion metër kub ujë. Ujëmbledhësi i Funarit - Qendër ende nuk mund ta quhet i përfunduar plotësisht. Në të do të titërit me tëj kapaciteti ujëmbajtës, e, për këtë qëllim, po ndërtohet një ushqyes me rrjedhje të lirë, 5 km i gjatë, me kanale e ura, që do të sjellë në liqen ujin e pastër të burimeve të Cërrujës, me prurje 4 litra në sekondë. Të tre ujëmbledhësit së bashku, shto dhe një tjetër të vogël të ndërtuar vitin më parë, grumbullojnë rreth 5.5 milionë metër kub ujë, ndërmarrjes së bonifikimeve Ferdinand Shkallën, spjegojnë se vepra ujitëse e Funarit është sa komplekse dhe e vështirë, sepse ndërtimit të digave, është punuar e punohet në një truall shumë të thyer e malor. Mbi të gjitha kjo vepër veçohet ndaj simotrave të ndërtuara në vendin tonë, për faktin se u vu pjesë – pjesë në shfrytëzim dhe shkallëzimin e vetëshlyerjes. Mbi të gjitha, përparësia ose më saktë efektiviteti i kësaj vepre dallohet se është me rrjedhje të lirë, pa qenë nevoja për elektropompa dhe energji elektrike. Sistemi i sifoneve lidhet kështu drejtpërsëdrejti me tre ujëmbledhës: atë të Funarit, të Preçës dhe të Stafajtve, të cilët mbajnë paralelisht 1.6, 1.9 dhe 1.3 milion metër kub ujë. (Vijon në faqen 2)

Në rrethin e Mirditës deri tani janë pluguar mbi 900 ha nga 1.262 ha të planifikuara që do të mbillen me bimët e pranverës. Kooperativat e vistët e Prosekut, Ndërfushës, Munazit e Malajt, duke bashkërenduar më mirë punën me mekanizatorët e SMT-së qëndrojnë në pararojë të ekonomive bujqësore të rrethit. (ATSH)

Tradita dhe personalitete Zhvillimi i kulturës kombëtare është vepër madhore e shumë brezave, e shumë dijetarëve dhe personaliteteve të shquara të vendit. Përkushtimi i tyre është shembull frymëzimi për studiuesit e rinj, shkolla e tyre është libër i hapur për talentet e reja në shkencë, kulturë, art e arsim, ku mësohet shumë ses[i] mund të rritet efektiviteti dhe cilësia e punës në këto fusha, ses[i] mund të afirmohen vlerat e shquara të krijimtarisë shkencore të popullit etj. Prandaj njohja sa më e plotë e veprës së çmuar të personaliteteve të tilla nuk është kërshëri, as mund të bëhet vetëm për erudicion, por për të nxjerrë sa më shumë domethënie nga atributet e veprimtarisë së tyre të gjerë e plot fryte. Në ndërgjegjen krijuese të studiuesve të rinj, të talenteve të reja rezonaton fuqishëm edhe veprimtaria e gjatë kërkimore e e botuese e Mësuesit të Popullit, anëtarit të Akademisë së Shkencave, Laureatit të Çmimit të Parë të Republikës prof. Mahir Domi, një nga personalitetet shkencore më të spikatura të gjuhësisë së re shqiptare. Kontributet e tij gjuhësore janë të shumta. Ato shtrihen në fushën të ndërtueshme të dijes. Në gramatikën e gjuhës së sotme, kryesisht në sintaksë, njohësit me tekstin universitar, me monografi dhe artikuj shkencorë. Ai shqhet si një nga sintaksologët tanë më të përmendur. Në këtë lëmë gjurmimesh, punimet e tij dallohen për rezultate nga më autoritaret. Në lëmin e gjuhës letrare e të kulturës së gjuhës ka trajtuar çështje të drejtshkrimit dhe probleme të kulturës së gjuhës në fushën e sintaksës. Është bashkautor i vëllimit «Drejtshkrimi i gjuhës shqipe» (1973) dhe «Fjalori drejtshkrimor i gjuhës shqipe» (1976). Këto dy traktate, me nivelin e tyre të lartë shkencor të hartimit, shërbyen si mbështetje kryesore, teorike e praktike, për përvetësimin e për kristalizimin e normës së gjuhës sonë letrare kombëtare dhe për zbatimin e kësaj norme në të gjitha sferat e veprimtarisë shtetërore, shoqërore e shkollore. Është kryeredaktor i redaksisë së përgjithshme të gramatikës së gjuhës së sotme» (1972). Në leksikografi e në leksikologji, prof. Domi ka kontribuar si anëtar i komisionit të posaçëm që punoi të parin «Fjalor normativ e shpjegues të gjuhës shqipe» (1954). Kjo është vepra kryesore në fushën e leksikografisë shqiptare para 35 vjetësh. Ai është bashkëpunues i Fjalorit poshtëm të Aleksandër Xhuvanit, «Fjalë e shprehje të gjuhës shqipe» (Ndihmesë në Fjalorin e shqipes), që po botohet te revista «Studime filologjike», numër për numër, që nga viti 1971. Në dialektologji, prof. Domi është organizues i fillimit të hartimit të skicave dialektore të gjuhës shqipe, bashkëhartues i një pyetësori, bashkautor i një studimi dialektologjik për të folmen shqipe të Mandricës (Bullgari), përpilues artikujsh shkencorë për të folmet tona, nismëtar dhe redaktor përgjegjës i serisë «Dialektologjia shqiptare» (1971), në pesë vëllime. Ai i ka kushtuar kujdes të veçantë organizimit të një pune sistematike në lëmin e dialektologjisë. Ka ndihmuar në formimin e kuadrove të reja të kësaj fushe në shkallë të gjerë. U ka ndritur gjithnjë pranë si një këshilltar i përhershëm e i pakursyer. I ka udhëzuar me dorë të sigurt në çështjet më të vogla e (Vijon në faqen 3)

Akademiku Mahir Domi në bibliotekë.

● NJE VENDIM QE FRYMEZON E MOBILIZON (1). ● A JA-NE KETA ME TE ZOTET PER TE DREJTUAR (2). ● MUNDESI PER FORCIMIN E METEJSHEM TE PERMBAJTJES (3). ● PER-FUNDOJ MBLLEDHJA E ZYRTAREVE TE LARTE TE MINISTRIVE TE PUNEVE TE JASHTME TE VENDEVE TE BALLKANIT (4).