KUPTIM TË THELLË E VEPRIME DINAMIKE NGA TË GJITHË — Intervistë e shokut BESNIK BEKTESHI, ministër i Industrisë, Minerave dhe Energjitikës, dhënë përgjegjësit të sektorit ekonomik të gazetës Sadri Rrahmani. — — Pyetje: Më 1 korrik filloi eksperimentimi i mekanizmit të ri ekonomik në disa ndërmarrje të sistemit tuaja. Ç'mund të na thoni për këtë dhe si janë përgatitur për 1 janarin e vitit 1991? — Vendimet e Plenum eve të fundit të KQ të Partisë dhe porositë e shokut Ramiz Alia, Ligjet që miratoi Kuvendi Popullor dhe vendimet e Qeverisë për ekonominë, kemi pasur e do t'i kemi objekt përthithmi, propagandimi e zbatimi në tërë punën tonë. Në qendër të vëmendjes është tani vënia në jetë e mekanizmit të ri ekonomik në tërësi, po sidomos në 13 ndërmarrjet që filluan zbatimin më 1 korrik 1990. Për këtë qëllim i kushtuam kujdes kuptimit të thellë e të drejtë të ndryshimeve që kërkohen në konceptimin e punëve dhe në praktikën ekonomike të ndërmarrjeve, në vendosjen e mekanizmit të ri ekonomik. Kësaj i shërbeu organizimi i takimeve, ballafaqimeve e debateve të ministri dhe në sektorin ndërmarrje për të konkretizuar detyrat lidhur me kalimin me vetëfinancim. I tërë aparati zbriti në bazë dhe jo vetëm te kuadrot por tek punonjëret e specialistët. Krahas kësaj kemi luftuar për të zgjedhur disa mungesa të bazës materiale-teknike, duke i dhënë përparësi cak-timit të fondeve valutore dhe transportit etj. Por kemi konstatuar se tek disa kuadro e specialistë është vënë re edhe një farë prirjeje e zgjidhjes së gjërave nga lart, fryrje e vështirësive të furnizimit materialo-teknik dhe të pengesave të tjera, që lidhen me shpenzimet, me marrëdhëniet financiare të ndërmarrjeve në njëra-tjetrën, si dhe me organizmat financiare e bankare. Këtë përpjekje po përpiqemi t'i kundërvëmë konceptin e drejtë se në këtë situatë jo të zakonshme problemet nuk zgjidhen me një punë të zakonshme. Ato kërkojnë disiplinë të lartë, zbatim rigoroz të proceseve teknologjike, që, të gjitha këto, të çojnë në rritjen e prodhimit. — Pyetje: Diçka më konkretisht, cilat janë rezultatet e para, ç'probleme dalin? — U mbushën 25 ditë që ka filluar zbatimi i mekanizmit të ri ekonomik në 13 ndërmarrje. Fillimi përgjithësisht është i mirë, kjo mund të thuhet për kombinatin «M. Mame» në Tiranë, për NRRSH-në në Fier, për minierën e Përrenjasit, për ndërmarrjen e kripës në Vlorë etj. Me këtë s'dua të them se kudo e çdo gjë shkon siç e kishim parashikuar. Kanë dalë edhe probleme që kërkojnë ndjekje më nga afër e më me përgjegjësi si mbështetja me lëndë të para vendi e importi, sidomos për uzinën e Rubikut, për ndërmarrjen kimike Tiranë etj. sepse, ç'është e vërteta, pa një vetëfurnizim të shtrirë e importit, disa herë puna pengohet edhe në ndërmarrje me bazë lëndët e para të vendit. Kjo duhet thënë edhe për shpërndarjen e produktit të gatshëm dhe transportin e disa lëndëve të para si hermetika, fosforitet, gypat e etj. Ne po luftojmë kundër ngathtësisë dhe frymës së justifikimit që vihet re në disa kuadro të ndërmarrjeve e seksione të komiteteve ekzekutive në kapërcimin e pengesave dhe vështirësive. E kanë më kollaj të shkarkohen në ministri se të luajnë vetë për zgjidhjen e tyre. Konkretojmë këto: parqet në Laç, Mirditë, Burrel e Dibër dhe kromi i bakrit, që duhen transportuar brenda këtyre rretheve janë. Ose parku dhe fosforitet për t'u tërhequr janë në Tepelenë, parku dhe mobiljet për treg janë në Tiranë, hermetikët dhe bakri janë në Përrenjas etj., por disa herë mungon bashkërendimi i punëve midis drejtueseve të ndërmarrjeve përkatëse. — Pyetje: Mendoni se «themelimi ekonomik» të ri për vitin 1991 e përbën projektplani që po hartoni. A po vlerësohet ai si i tillë? — Ky është një problem tjetër i rëndësishëm, që po e vlerësojmë seriozisht. Hartimi i projektplanit të vitit 1991 po e bëjmë mbi bazën e kritereve të reja metodologjike e metodike. Vëmendjen e përqëndrojmë në disa drejtime, sidomos në përcaktimin e bazës që të veprojnë me iniciativa, me kompetenca të zgjeruara me përgjegjësi, pa spostuar rolin e përgjegjësinë e drejtorive dhe aparatit të ministrisë. U kritikuan dhe disa koncepte e praktika jo të drejta të bazës që u shfaqën në planifikimin me rezervë të disa treguesve siç janë prodhimi i naftës—në vendburimet ekzistuese, prodhimi i gazit, i bakrit blistër, i kromit të pasur, i sodës e qymyreve, i të ardhurës neto të ndërmarrjes, i detyrës së kostos etj. Mbi këto bazë disa nga treguesit e ardhshëm nga rrethet për vitin 1991 pa rregasin përpjestime jo të drejta midis ritmeve të rritjes së prodhimit, akumulimit e investimeve, si dhe eksportit e importit. Këto ra- (Vijon në faqen 2)

Ndodhmi para një situate jo të zakon­të për blegtorinë, ose siç quhet ndryshe nga specialistët, drejtuesit e punonjësit e bujqësisë—dimër i vogël i blegtorisë. Kushtet e motit me thashtëri të zgjatur e me temperatura të larta ndikojnë në përkeqësimin e gjendjes së blegtorisë e në rënien e prodhimit. Ndodhemi para një situate jo të zakon­të për blegtorinë, ose siç quhet ndryshe nga specialistët, drejtuesit e punonjësit e bujqësisë—dimër i vogël i blegtorisë. Kushtet e motit me thashtëri të zgjatur e me temperatura të larta ndikojnë në përkeqësimin e gjendjes së blegtorisë e në rënien e prodhimit. Ndikojnë jo pak edhe për furnizimin e rritjes së bimëve foragjere, ndërkohë e bëjnë të vështirë mbëlljen dhe rritjen e mbjelljes foragjere, zhvillimin normal të misrit foragjer etj. Por natyrisht këto vështirësi nuk mund të përballohen as me justifikime e as me punë të zakonshme. E theksojmë këtë se kjo periudhë rëndohet edhe më tepër nga neglizhencat që vërehen e ngadalësia në kryerjen e disa detyrave të ditës. S' munden t'ua ngarkojmë gjithçka vështirësive të motit në një kohë që vetëtem në ndërmarrjet bujqësore u prodhuan 13 mijë tonë silazh më pak se viti i kaluar! Mos vallë me këtë «pretendim» do të dalim drejtuesit e specialistët edhe në dimrin e ardhshëm? E vëmë këtë pikëpyetje, sepse kjo periudhë përkon me kulmin e punëve edhe për përgatitjet e dimrit te blegtorisë. Sa nuk është vonë do menduar e punuar për të. Tani mbillet misri e lakra foragjere, grumbullohet bari i thatë e është koha për të bërë mjatf punë të tjera. Po si paraqitet gjendja në fakt? Diçka është bërë në këtë fushë. Por po të biem krahasimet me mundësitë, (qoftë dhe me një vit më parë) prapambetja duket sheshit. Janë mbjellë 22 mijë ha lakër foragjere e 110 ha misër hamullor dhe grumbulluar 82 mijë tonë bar i thatë më pak se e njëjta periudhë e vitit të kaluar. Këto krahasime s'kanë nevojë për koment. Nëpërmjet asaj që lënë vend as për shpjegime. Natyrisht edhe ndihma nga dikasteri lërkoret te jetë me e madhe dhe e shtrirë fakt sa specialistët e Ministrisë kanë zbritur në bazë me grupe pune për t'i përballuar vështirësitë bashkërisht. Por barra kryesore e punëve në radhë të parë u bie vetë punonjësve të bujqësisë në rrethe, në çdo ekonomi e njësi prodhimi. Po faktet tregojnë? — ç'tregonë? Është koha për t'u hedhur në aksione konkrete, se edhe forcat e mjetet tani pas korrjes së grurit janë me të lira. Në të vërtetë nuk po ndodh kështu. Ritmi i mbjelljeve të foragjereve lë shumë për të dëshiruar. Po kështu edhe grumbullimi i barit për të ditë ka lëvizur nga 14 në 16 për qind. Këto ritme nuk e justifikojnë atë tension pune që kërkohet tani. Ka rreth si Lezha, Lushnja, Vlora, Mati, Skrapari, etj. që s'kanë nisur ende nga mbjellja e lakrës. Kjo gjendje padyshim që duhet t'i shqetësojë organet e Partisë, të pushtetit e të ekonomisë në këto rrethe, për më tepër kur s'vjet do të dimërojnë edhe 326 mijë krerë gjedhë e 973 mijë të imta që i janë shpërndarë ndërmarrjeve në kooperativat bujqësore. Kjo është pasuri kombëtare që s'duhet të mbetet jashtë vëmendjes së ekonomive bujqësore, pavarësisht se fshatari e ka interesin të madh për zgjidhjen e këtij problemi. Kuptohet kjo do të jetë dhe ndihmesë për të përmirësuar furnizimin e tregut nga tepricat e oborrit kooperativist. Ndaj i duhet dhënë zgjidhje këtij problemi, ashtu siç po veprohet në rrethe Shkodrës ku janë mbjellë ngastra të veçanta me foragjere të dyta vetëm për furnizimin e bagëtive të oborrit. Në periudhën e tanishme po shihen rënia prodhimi i qumështit. Një mjaft rrethë kjo gjë është vërtetuar vetëm për një fillim të korrikut, pavarësisht se kjo gjë është vërtetuar në disa fermerë të tjerë. Ndaj këto duhet të theksohen, se diçka po mungon. Ka sjellë dëme ekonomike, kuptohet edhe nga kostot. Të mos lihet gjë e të vritet me një shpjegim pa mbështetje. Në vazhdim të kësaj gjendjeje, blegtoria ka një rënie. Ndërmarrjet kooperative duhet të mendojnë për furnizimin e plotë e për ruajtjen e blegtorisë. Kjo varet nga përgatitja në kohë e bazës foragjere.

Në ndërmarrjet ekonomike të rrethit të Fierit krahas përpjekjeve për shtimin e prodhimit, rritjen e rendimentit dhe efektivitetit bëhet kujdes i veçantë për plotësimin e detyrave ndaj eksportit. Kështu për periudhën janar—20 korrik iu dhanë tregut të jashtëm 22 për qind prodhime më shumë se plani. Potuajt të gjitha ndërmarrjet ekonomike e arritën objektivin e synojë e edhe detyrat e 7-mujorit të mbyllin pa atë afat. Plotësimi i tij i të gjitha zërave dhe sidomos tejkalimi në disa prej tyre si ndërmarrjet e naftës, në bujqësi e deri në pylltari. Më mirë po i përgjigjen kërkesave të tregut të jashtëm edhe kolektivi i uzinës së pëpunimit të naftës në Fier. (Sipas ATSH-së) Kolektivi i ndërmarrjes metalike në Gjirokastër po punon me mobilizim për zbatimin e mekanizmit të ri ekonomik. Në FOTO: Fiqirete Lengo gjatë punës për prodhimin e një tipi të ri zinxhiri. (Foto: G. Xhengo - ATSH)

Ndërmarrja bujqësore e Levanit në rrethin e Fierit dall ohet për qendrueshmërinë në realizimin e detyrave të prodhimit të perimeve. Për periudhën janar—20 korrik plani i prodhimit dhe i dorëzimit të tyre u realizua 101 për qind, duke ndikuar në furnizimin ritmik të tregut të Levanit dhe të qytetit të Fierit. Këtu kultivohen mbi 33 lloje perimesh. Nga puna e kujdesshme që bëhet duke futur teknologji të reja, është bërë e mundur që shpërndarja e prodhimit e perimeve për këtë periudhë të ulen me 91 mijë lekë, kurse të ardhurat të pro- (Vijon në faqen 2)

— Reportazh nga Korça — Është e pengohët, Posra dridhet ditë e ferurit gjithë në kohë, në një çast të lajmëron buzëshen plot të bukurit, ai ndalon dhe digja shënonte në një bllok. Pas kësaj përsëri në ecje, pas kombajnës. Dukëj se tërë qënien, shikimin e mendimin e kishte atje, tek ajo dridhja e dritës së fenerit, tek sinjali i mbushjes së bunker it me grurë. Herë-herë e kthente kokën nga pjesa e mbrutër, ende e palosur. Çfarë logarish bënte? Në atë të ngastrës, aty tek ura e Zëmblakut, duke e ndjekur këtu e skenë drejtori i ndërmarrjes së bukës të Plasit, Lazri Taqko, dhe kryeagronomi Stavri Jano, qeshin. — Po ky, more Fatos Myftalla, sot nuk u mbajt fare! Një qeshje dashamirëse, krejt ndërqytare për prodhimin. Fatosin megjithatë e kishin treguar gjithnjë me punë e tij, për fusha të madhe e të mirë. Ishte ky një çast krejt i zakonshëm. Tani kur mbushet gruri, është dhë humtimet, edhe humori janë të papritura të këndshme. Drejtori i NBI «Enver Hoxha» të Plasit nuk ngutët të na japë shifrat. — Prit. Eja nesër, ose, më mirë, pasnesër. Gruri në tërë sipërfaqen do të jetë korrur, dorëzuar e peshuar. Kështu e kemi më të lehtë të themi edhe se kush nga brigadierët e punonjësit u ndërrua më shumë, nga thëllë atje në Fatosi e kush edhe kryeagronomi, Stavri. E ndëmë veden ngushtë, po ky? Na duhej se nuk përgjigjej ky gruri? Dhe kur? Kur Plasa edhe këtë vit gjunëdhënën thonë se nuk ka për të lahuar vendin e rekordmenit në grurë, kështu iu tregoi në përsëritje. Drejtuesi i Plasës e shtyu, e më theni, kryeagronomi, i shpejtë në vrap, është marrë me futjen e korrjes, ka qenë me bukur kështjella; — nuk bëjnë zë, veç kur e shpallin suksesin. Ndodnëse me pak vështirësira, s'do të na dha ca të vërteta që të bëjnë të përpjekjeve shumë. Ka një vështirësi të kësaj ndërmarrjeje, Heroinë e Punës Socialiste. Çdo ditë në Plasë deri sot jan korrur mbi 100 ha, si gruri, ashtu edhe misri. Për ditë të tjera rreth 7 mijë ha në ditë (leku se të plotësojë kërkesat me hektarët e tërë të bërës së vetët (llogarojnë për rendimentin). Megjithatë ja një e dhënë pak a shumë e plotë: sektorët e Ermenjës, Beçit, të Terovës e Ormanit kanë dhënë mbi 70 kv për ha. Më tej, ja të dhënat e brigadave: brigadat e Berti Dobjes në Rëmbeç, e Gjizimit Licit në Orman, e Dhori Çecit dhe Hamit Shalësit në Terovë, e Luan Frashërit në Zëmblak, kanë marrë mbi 75 kv për ha. Pas një 10-vjeçari të tërë, me rekorde që kanë detyruar cilindo nëpër Al- (Vijon në faqen 3)

Sist emohen 900 forca të lira në punë, ndahen 210 apartamente Veprimi, serioziteti, këmbëngulja për të bërë fjalën - veprën, është ajo që karakterizon punën e klasës punëtore, të organeve të Partisë, të organizatave e tjera të qytetit të Tiranë. Dhe fjala - vepër ka në kuptimin e saj: sa forca u sistemuan në punë sot, sa fronte të reja u çelën, sa u rrit prodhimi, sa është ritmi i ndërtimeve, sa aparamente përfunduan etj., etj. Ç'do mbërnë një rast e Komitetit të Partisë të rrethit të Tiranës dhe Komitetit Ekzekutiv në KP të rrethit, analizhoet puna e një dite, bëhet bilanci veprim detyra të reja. Ja mbërmne u njohëm me këto dy platforme. I PARI: U futën në punë nga data 1 korrik deri në 25 korrik 900 forca të lira. Ja dhe treguesit sipas rajoneve: në rajonin Nr. 1-111 vetë, në rajonin Nr. 2-216 vetë, në rajonin Nr. 3-297 vetë, në rajonin Nr. 4-276 vetë. ... Po këto mungesa?! Përballë kësaj panorame pozitive në të dy këto fronte jetike, ndërkohë evidentohet edhe vetë. Dhe kryesorja: ka këmbëngulje e garanci që detyra e vënë në këtë drejtim të realizohet përpara afatit. II DYT: Ekz vendim të Komitetit Ekzekutiv të KP të rrethit të Tiranës, në mbledhjen e ditës së mësërme do të ndahen 210 apartamente. Është nga ndarjet më të mëdha, të bëra ndonjëherë në këtë rast, thotë Odise Teneqexhiu, përgjegjës së seksionin e strehimit. Nga kjo ndarje u jepen rajoneve 112 apartamente, minierave të Tiranës 32 apartamente, kuadrove të transportit 66 apartamente, duke u zgjedhur kështu kërkesat e kuadrove të ardhur nga vitet 1983-87. Për vetin pjesidhu i këtij vendimi dhe të '87-ës. Ndërkohë vazhdon puna me ritme të larta në banesat e tjera, e po kështu shkallë-shkallë do të bëhet edhe ndarja e apartamenteve. — Po këto mungesa?! Përballë kësaj panorame pozitive në të dy këto fronte jetike, ndërkohë evidentohet edhe vetë qëllim i tyre: vetëm në rajonin Nr. 1 pardje kishin munguar nga puna 114 vetë në rajonin Nr. 2 292 vetë, në rajonin Nr. 3-119 vetë. Janë të pafalshme qëndrime të tilla. Ku është këtu këmbëngulja? Në minimizimin e Vali asit kanë munguar 86 vetë, në atë të Mushqetasë 49 vetë, në Kombinatin e Autotraktorëve «Enver Hoxha» 41 vetë, në parkun e udhëtarëve 31 vetë, në fabrikën e qelqit 24 vetë etj. Doemos që shoqëria ka detyrime për strehim, për punësim, por ndërkohë gjithkush e ka për detyrë që t'i shlyej këto me punë, me kontributin e gjithkujt, për rritjen e prodhimit. Kjo ngarkon me përgjegjësi organizatat-bazë në këto kolektiva, organet drejtuese, organizatat e bashkimeve profesionale, për të rritur punën bindëse, po dhe për të forcuar tregullin e disiplinën për këdo. Vetëm kështu mund të bëhen realitet vendimet e marra. Fjala - vepër është moto e kërkesë për secilin. Korresp. i «Zërit të popullit»

Të ecësh me ritmet e kohës, do të thotë ta jetosh kohën intensivisht—të njohësh thellë me insit problemat që nxjerr ajo për zgjidhje, të hidhesh në aksione konkrete. Me këtë ështëmi u diskutua këto ditë dhe në një mbledhje të Komitetit të Partisë të rajonit të Kavajës, që u ndal fort në disa probleme të grumbulluara, por jo plotësisht të zgjidhura. U tha se Përballimi i tyre me sukses kërkon një rritje në frymën e Plenumit të 11-të të KQ të Partisë, mobilizim dhe disiplinë, shkathësi e iniciativa nga secili. Është fjala për zgjidhjen e halleve të popullit. Dhe kjo kërkon angazhim e përkushtim konkret. Kryesorja, u theksua, është të mos shpërndahemi gjëkund nga gjë tjetër, por të kapemi pas çështjeve që na preokupojnë më tepër dhe zgjidhjen e tyre ta kërkojmë më mirë në baza vetjake, duke shfrytëzuar do rezervë. Një nga problemet që e shqetësonte Kavajën, është ajo e zëdhënës në punë të forcave të lira. Jela eçën, popullisa shtohet dhe kërkojnë procesi i duhet paraprirë dhe jo të lihet pas dore, aq sa të bëhet jo i lehtë për t'u zgjidhur. U tha troç: problem të mprehta e kemi, por vetë do ta zgjidhim sa më parë. U studiuan aq imtësisht në kolektiv punonjës, në lagje, në rajon, në rreth dhe u përcaktuan zgjidhjet më të favorshme. Brenda vitit do të përfundojë fu-ra elektrike për prodhimin e lloveve të ndryshme të bukës dhe do të rritet kapaciteti i fabrikës, do të rikonstruktohet në ndërmarrje e materialeve dekorative të ndërtimit kapanoni për prodhimin e mozaikëve të mermerit si dhe po studiohet prodhimi i vazove prej terrakote për eksport: do të fillojë ndërtimi i objektit të ri të zdrukthtarisë, do të përfundojë linja për prodhimin e pastës mekanike në fabrikën e letrës dhe do të zgjerohen punimet për ndërtimin e fabrikës për prodhimin e qelqit kimik. Këto do t'i realizojnë specialistët dhe novatorët e ndërmarrjeve, vetë klasa punëtore e rajonit. Ato i morën përsipër këto detyra me përgjegjësi të lartë dhe të plotë. Frontet e reja, në disa nga të cilat puna ka filluar menjëherë, si dhe arritjet bazë në ndërmarrje të reja janë dëshmi e një organizimi më shkathësi të mirë dhe këmbëngulje. Kjo jo vetëm mundësi reale për të hyrë në punë gjithkush që punon është bërë realitet dhe ndihmë e të gjithë vitit dhe që të tjerë. Dhjetëra fletë punë në ndarë që këtë ditën dhe me rritjen e kërkesave të këtij qyteti. Në këtë objektiv konkret është mbi dimë i tanishëm. Edhe ky problem u pa me seriozitetin më të madh. Vec atyre që janë ngritur deri tani, brenda vitit do të përfundojnë 167 apartamente. Të gjitha ndërmarrjet, sipas detyrave veç u caktuan në një akt të bërë bashkërisht për një çështje, do të fillojnë menjëherë këtë drejtim e përballimin me ndihmën e vullnetare. Po kështu materialet, po eshtëshël shet e ndërmjet etj. Kavaja është rritur, janë bërë ndërtimet social kulturore, por kërkesat e kohës interesant në

(Vijon në faqen 2)