Nga blloku i shkrimtarit Njohja e historisë lokale është po kaq e domosdoshme për popullin, sa dhe zbulimi i saj për studiuesin. Me ngjarje dhe aspekte të ndryshme, ajo bën pjesë në historinë e madhe të kombit. Me ndodhi pa numër e me aspekte të veçanta, shpalos thesaret. Brezat kanë gjithmonë dëshirë e mall të njohin gjyshin e stërgjyshin, fshatin e krahinën. Dhe sa më shumë të marrin kulturë, aq edhe e shtojnë interesin për çka e takon më për së afërmi. Ndër ne, punën në këtë komunikim me të kaluarën e bën sidomos gjedhja, aq e gjallë e që bart plot emocione. Dokumentet e vjetra e i paraqitin më konkretisht ndodhitë, i bëjnë më reale personazhet, sjellin saktësinë, pasurojnë njohjen. Muzetë, pastaj, bëjnë shumë punë, - kur janë vërtet muze. Kemi krijuar muze gjer në fshatra, dhe s’janë pak. Çdo fshat ka një histori të vogël, që domethënë mund ta ketë të madhe. E keqja është se muzetë në fshatra, po dhe në lëminë, i keqëmi lënë shumë pas dore. I kemi shpesh për shumë numër. I përdorim për çdo nevojë tjetër, për depo. Çka tregoi edhe seminari kombëtar i organizuar muajin e kaluar për këtë çështje. Py e në Librazhd, se a ka trena ndonjë muze fshati, që «me të vërtetë të mbahet». Me përmendin, si dhe tjetrë herë, atë të Berzhes, që mund të ishte dhe muze krahine. Bërrzheshta është një prej qendrave më të dëgjuara të historisë së vjetër e të re në Luginën e Shkumbinit. Në se muzeu i atyeshëm mbahet si sot e një vjet më parë, ai nuk të kënaq. Mundësitë për të pasur në atë fshat një muze model, janë. Muzeu i trethit është i mirë. Me pjesën në natyrë paraqitet origjinal e tërheqës. Pra, përbrenda, ai na jep me kaq muze të rrëtheve të tjera, që kopjojnë shoqi-shoqin. Të befasohen materialet arkeologjike (me gjetje kryesisht rastësore), po ky muze në Librazhd, nuk bën sa duhet për shekullin e madh XX shqiptar, kur malësitë e Shkumbinit shihnin ndër më të shquarit qen- dra antikomuniste të kohës. Erdha këtê radhë në Librazhd, që të flas për Aranitet. Janë më të moçmit fis feudal i njohur në Shqipëri, më të gjegjati dhe një nga më të merituarit për rolet historike. Ata përmenden që në vitin 1010 (janë edhe më të vjetër) dhe i qenë të shuar vetëm më 1551. Kryengritjet e para kundër sulltanëve, Gjergj Araniti Golem; - dhe në fëmijërisht më nëper Europë, të fillu të vite 30 të shekullit, kur u dy ushtrite e Muratit II, njërën pranë Berzheshtës, tjetrën në Labëri. Moisi Golemi, te nipin, Barleti e veshtron si komandantin ushtarak shqiptar për i pas Skënderbeut. Pjesa më e madhe e luftërave që fitoi Kastrioti, u zhvillua në kufiret e zotërimeve të Aranitëve, nga Dibra në Ohrë, ose dhe më në lindje, përtej Drinit (Stejggrad, Mo-; drejtë, Oteneç, Librazh; Polog etj.): Vetëm në vitin 1466 arritën për herë të parë jeniçerët e akinshtin që çajnë nëpër luginën e Shkumbinit, por jo më shumë se pas një viti, populli i kësaj ane, i gjymtuar e i shkretuar tmerrësisht, do të ndeshej prapë me ushtrinë 150-mijëshe të Mehmetit II. U vra e u masakruan dhjetra mijë për krahinat e Shkumbinit; «Tjetra mijë e vunë nëpër anë dhe degdisën nëpër perandori, skllavër. Pikërisht ashtu si e përmend Gojedhëna mbi Gjorg Golemin (Gjergj Aranitin) e mbi rënien e kryengritjes së tij të Sopotit (kujtoni të famshmen këngë të sopotarëve). Ja një rast, kur historia lokale është pjesë e rëndësishme e historisë kombëtare. Librazhdi tregoi interes a njohje gjë të hollësishme e të mundshme. Gojedhëna e pasurojnë historinë e kronistët, dokumentet që kanë ruajtur arkivat, si i pasuron gojëdhëna ata. Gjëmona nga ajo gojëdhënë Lugina e Shkumbinit. - Shkumbin i zemrës sime, Shkumbin! Nuk u ngjita dot këto mars në Berzheshtë. Që prej Librazhdit e gjer në Manastirec, - kufiri i Mokres, - për gati 30 km. lumi duket i kaluar të va me makinë. Vau nuk kalohej, edhe me thasërinë e sivjetme. Nuk është e priviligjua ajo anë e majtë e Shkumbinit, me fshatrat e saj të shumta në rrethe e Librazhdit, që të lidhë me xhadenë kombëtare. Këtë radhë, nuk piva dot ujë

PRANVERE E HERSHME ME DETYRA TË MEDHA - KORÇË - Rreshjet e para pak ditëve në rrethin e Korçës krijuan kushte shumë të mira për mbjelljet. Por si po shfrytëzohen ato? Të shpejtosh nuk është ngutje po do të thotë të hedësh një hap të sigurtë për mbjelljen, - shpjegon kryeagronomi i rrethit, Gëzim Kuqo. Pas përfundimit të mbjelljes së panxhar sheqerit me intensitet tani është për mbjelljen e patates. Deri dje në shkallë rrethi u mbollën 900 ha nga 1800 ha që është sipërfaqja e planifikuar. Duhet të thënë se kushtet e veçanta të këtij viti e bëjnë të largët dhe të shvlerësuar 10 muaj, që për disa vite është shveruar si afat më optimal për përfundimin e kësaj detyre. Mundësitë janë që në të gjithë ekonomitë mbjellja e patates të përfundojë brenda muajit prill. Fakti që krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar ku deri dje ishte mbjellë dyfish, e bën bindës këtë afat të ri. Por në disa ekonomi si në kooperativat e Pojanit, Progrit dhe në NB-të e Plasës, dhe të Sheqerasit, Vreshtasit dhe Drit-

thasit për mbjelljen e saj kërkohen rime më të larta. Rreshjet që ranë e bënë një detyrë tepër të ditës edhe mbjelljen e duhanit. Gati në të gjithë ekonomitë ka gjendje të mirë fidane të rritura këtyre ditëve. Brenda pas shi-

- FUKES - Gjatë vitit të kaluar në kulturën e patates në rrethin e Kukësit u arritën rezultate të larta. Nga kjo, pas rritjes së çmimeve të blerjes nga shteti, u shtua interesimi për rritjen e prodhimit dhe të rendimentit të saj. Shkishtave-ci, Novosej, Topjan, Caja e Borja siguruan nga kjo kulturë 50-60 për qind të të ardhurave. Pasojë e njësi në funksionim të levës ekonomike qe rritja e të ardhurave të kooperativave, ku në Shishtavec dhe në Cajë vlera e ditës së punës vajti mbi 15 lekë, kryesisht nga puna e mirë që u bë me pataten. Në këto kushte sivjet, qysh nga mbjellja e kësaj kulture po zbatohet puna me akord dhe plan detyrë. Si rrjedhim ritmet ditore të mbjelljes janë të larta. Çdo ditë mbillen 50-60 ha. Siç thotë Shefqet Murati, kryeagronom në seksionin e bujqësisë, kjo detyrë ka filluar gati një muaj më parë se herë tjetër. Rrethi ka për të mbjellë 1238 ha. Deri tani janë mbjellë rreth 600 ha. Ku më mirë ka punuar kooperativa e Viles, që ka mbjellë 80 ha, si dhe Bushtrica, Borja, Zapodi, që janë në përfundim të saj. Më prapa është Shishtaveci, Caja, Topojani, që ka në edhe sipërfaqe më të mëdha. Fara e patates është siguruar më kohë. Po kështu është shpërndarë edhe plehu i nevojshëm organik. Por ka një shqetësim: Çdo ditë vijnë në komitetin ekzekutiv telegramë nga ekonomitë bujqësore, të cilat po pengohen në vazhdimin e mbjelljes për shkak të mungesës së karburantit e të pler-rave fosforike. Me sa duket si rrjedhim i kushteve të motit në mars, i avancimit të kohës së mbjelljes, furnizimi materialo-teknik nuk shkon në harmoni. NAIM ZOTO

(Bisedë me përgjegjësin e seksionit të bujqësisë, Vath Maloku) - KRULE - - Tani që fushata e mbjelljeve të pranverës ka hyrë në pikun e punëve, çfarë keni vlerësuar si hallkë kryesore të hershmërisë? - Kushtet e këtij viti na ndihmuan për të përparuar me mbjelljet. Kështu, deri në fund të muajit mars u mboll 60 për qind e misrit për drith dhe 20 për qind e misrit për silazh. Këto na dhanë dorë që gjatë prillit të mos jemi shumë të shtrënguar si herët e tjera. Megjithatë janë edhe 5100 ha për t’u mbjellë. Na duhet të ecim me një ritëm ditore 250-300 ha për të kapur ato afate që kemi programuar. E veçanta për këtë fushatë është se kemi siguruar bazën e nevojshme materiale, kryesisht plehrat e pesticidet. - Për kushtet e kësaj pranvere, si po veprohet në rrethin tuaj për të siguruar mbirje të hershme? - S’ka hershmëri pa siguruar mbirje të hershme. Thatësa e gjatë ndikoi për keq që disa ekonomi si NB Gjormi, kooperativa e Niklës, Laçit etj., të frenojnë mbjelljet. Por kjo nuk është zgjidhje e drejtë. Mbrë-llje të hershme në këto kushte po i vle-rësojmë që njëkohësisht të organizojmë punën edhe për ujitjen. Ndryshe hershmëria në mbjellje nuk ka kuptim s’ka asnjë kuptim kur mbirja mund të sigurohet pas një muaji. Deri tani kemi ujitur 1500 ha të mbjella në këtë pranverë. - Po mekanika bujqësore a ju garanton për ritmikë në mbjellje? - Gatishmërinë e mjeteve të mekanikës e kemi mbi 85 për qind. As ecuria e punimeve s’na shqetëson, se rreth 20 për qind e toka-ve kanë mbetur pa u pluguar. Tani rëndësia ka që dega e karburantit të sigurojë ritmikë në furnizim, që t’i përgjigjet ritmit të mbjelljeve, jo grafikëve e tyre. Ndryshe do të sigurohet një rritje e shpejtë me anë të ujitjes, jo grafikëve shpejt me siguri her-shmëri kjo hallkë. THANAS SAHATÇIU

- SHKODËR - Mbjellja e duhanit në rrethin e Shkodrës ecën me ritme të mira. Deri tani mbjellja ka arritur në 29 për qind të sipërfaqes së planifikuar. Dallon kooperativistit e Oblikës dhe Hajmelit, të cilët kanë mbjellë deri tani përkatësisht 46 dhe 42 për qind të sipërfaqes me këtë bimë. Po edhe prodhuesit e mëdhenj të duhanit si kooperativa bujqësore e Koplikut, e cila ka 610 ha për të mbjellë dhe ajo e Gruemirës që ka 480 ha, etj. nuk janë prapa. Vështirësitë më të mëdha në mbjelljen e duhanit në kushtet e tashme, deri tani i ka ndeshur Bajza, e cila nga 48 brigada që e mbjellin këtë bimë, 28 i kanë botak mbjellë. Për të çuar fushat e duhanit e ndonëse ekonomit jetër, të cilat kanë mundësi më të mëdha se Bajza për të mbjellë duhan, janë prapa. Këtu duhet ta dini se ne ekonomitë e Mishkodrës për të mbjellë fidanet e duhanit në arë po e marrin ujën me automobite mjetë tjera vetën e vetme që bënë të mbillen në afatet optimale. RIFAT DAJTI

Servetimi vendosën ta bëjnë mjeshtër prodhimi për gjithë kooperativën. Pra, duhej lënë brigada. Kështu u çaktua brigadier një djalë i ri, energjik me qëllim që përvojën e Servetit ta thellonte më tej. Se bashku me brigadierin e ri kishin ardhur edhe një shok nga shtabi i sektorit. - He Servet, si thu, fillojmë! - Po, kur të doni. - Mirë atëherë, fillojmë më parë me numrin e veglave të punës, me dokumentacionin dhe në fund me tokën, - Ah, këtu s’jam i një mendje, - ndërhyri Serveti. - Pika e parë, them unë, duhet të fillojmë me aktivitet e brigadës! - Ç’është ashtu? - ndërhyri dikush me çudi, - si u prishën atë anë? Para e brigadës me procesverbali? Jo, por them që unë si brigadier i jep vjetër duhet t’i bëj të njohura brigadierit të ri disa nga cilësitë e secilit anëtar në brigadë. Për mua kjo është shkëputje. Pra, ta fillojmë punën me njerëzit! Dhe u bë ashtu si tha Serveti. I tregon cilët ke mjeshtra për ujitjen, cilët për prashitjen, ellët. Për një njohje intime për secilin. Endërsa veglat e tokën janë i ke “së kam të lemë për t’i parë. Tam akti i skicës të themi, pak dokumente nëqë qofte se të interesojnë, por gjithësesi merakun e kam tek anëtarët e brigadës. Këtë ngjarje na e tregoi këtë ditë specialisti i pasionuar Ahmet Oja, MUSA KERTULAJ

Ka gati një vit që të gjitha njësitë tregtare të qytetit të Tepelenës kanë mbushur vitrinat me veze. Është ky rezultat i punës së mirë të ekonomive bujqësore të rrethit e në veçanti të kooperativës bujqësore të pulorës të ndërmarrjes bujqësore «Polo Bezhani». Vitet e më radhë ndjekin mungesa e këtij prodhimi të pre- feruar për konsumatorët në treg. Me ndërtimin e pulorës pranë ndërmarrjes bujqësore dhe të punëve të pulorës gati në të gjithë kooperativat bujqësore, prodhimi i vezëve në fund të vitit 1989 ishte 13.6 herë më i madh se në vitin 1985. - Me sasinë e vezëve që furnizohet tani tregu - thotë përgjegjësi i seksio- (Foto: Dh. Kokolji)

nit të tregtisë, Aqim, i kanë shuar gjatë? Rusto - tani i kemi zgjidhur përfundimisht nevojat e popullit në mallrat që dyqanet vetë... Ne vitin 1989 në oborret kooperativiste numëroheshin 10 mijë shpendë më shumë se vitin 1987. JORGO ZHONGA

Dje u nënshkrua në Tiranë marrëveshja për bashkëpunim në fushën e shëndetësisë për vitet 1990-1995 midis qeverisë së Republikës Popullore Socialiste të Shqipërisë dhe qeverisë së Republikës së Hungarisë. Për palën shqiptare marrëveshja u nënshkrua nga sekretari i Përgjithshëm i Ministrisë së Shëndetësisë, docent Lutf(i) Alia, dhe për palën hungareze nga zëvendësministri i Shëndetësisë dhe i Punëve Sociale, prof. Illes Bela. Në marrëveshje parashikohen shkëmbim përvojë dhe informacione tekniko-shkencore në fushën e shëndetësisë, bashkëpunim midis institucioneve, fakulteteve dhe shoqatave të mjekëve të të dy vendeve, shkëmbim përvoje me shkencëtarë dhe specialistë si dhe pjesëmarrja në veprimtaritë e ndryshme mjekësore që zhvillohen nga secili vend. Gjithashtu marrëveshja parashikon dërgimin e pacientëve nga të dy palët për diagnozim dhe trajtim mjekësor, etj. Gjatë qëndrimit në vendin tonë delegacioni hungarez, i kryesuar nga zëvendësministri i Shëndetësisë dhe i Punëve Sociale, prof. Illes Bela, u prit nga ministri i Shëndetësisë, Ahmet Kambo. Midis tyre u shkëmbyen mendime mbi rrugën dhe zhvillimin e mëtejshëm të marrëdhënieve dhe shkëmbimeve midis vendeve në sektorë të ndryshëm të shëndetësisë dhe të shkencave mjekësore. Në priftje ndodhej edhe ambasadori i jashtëzakonshëm dhe fuqiplotë i Republikës së Hungarisë në RPS të Shqipërisë, Mihail Kornidesz. Gjithashtu delegacioni bëri vizita në institucionet shëndetësore dhe objektet socialkulturore në Tiranë, Krujë, Durrës, Berat dhe Fier. Dje delegacioni hungarez u largua nga vendi ynë. (ATSH)

Për çdo muaj brezaret e Lukovës në rrethin e Sarandës presin e përcjellin të rinj e të reja nga i gjithë vendi. Gjatë muajit mars punuan në këtë qendër aksioni 200 të rinj e të reja vullnetarë nga Tirana, Mirdita, Kolonja e Pogradeci, që realizuan e tejkaluan detyrat, sidomos në punimet e stinës së ullirit. - Asnjë brigadë vullnetare nuk është kthyer në qytetet pa tejkaluar normën ditore, - na tha komisaria e aksionit, vullnetarja nga Tirana, Kimete Kupi. Madje vullnetarët e brigadës «Pal Mëlyshi», të Mirditës e kanë realizuar normën mujore mesatarisht 130 për qind, atë të brigadës «Petro N. Luarasi» të Kolonjës mbi 115 për qind etj. Në ballë të emulacionit qëndruan Qendruar Kastriot Veshi nga Mirdita, Gerta Pandeliu e Vasil Angjio nga Pogradeci etj. Pas pune, kohën e lirë të rinjtë vullnetarë e kalojnë me aktivitete të ndryshme. (Sipas ATSH-së)

Studentët piktorë Në këtë radhë nuk do të flasim për veprimtarinë pedagogjike të Institutit, por për punën që bëhet për të nxitur talentet e reja. Mësuesi i ardhshëm duhet të jetë një njeri me horizont të gjerë kulturor, jo thjesht specialist i lëndës që zhvillon. Një jetë jashtë institutit? Prandaj me të drejtë kritikohet se studentëve të këtij instituti i pëlqejnë shumë pikturat dhe kanë marrë pjesë nga artistët e qytetit, të cilët mësojnë punimet në vaj, si: peizazhe, portrete, natyra të qeta, por me vlerë artistike dhe punimet në tekstil, rrahje në bakër e deri te skulptura e rrumbullakta. Ato i bien jones jetës studentore, punimeve së rinisë sonë në aksione, kohës së lirë të tyre etj. Kjo ekspozitë u hap në galerinë e arteve figurative të rrethit. Shkëlqyesit vlerësuan punë e studentëve Leonard Radoja, Ledinë Alija, Nesti Koçi, Yllkë Kolqiqi, Astrit Deda etj. Ekspozita të artëve figurative, kolektive apo vetjake, hapen gjithandej, deri në rrethet e vogla. Madje me mjaft sukses. Midis tyre spikat njëra e talentit e rinj që janë vlerësuar jo vetëm nga opinioni, por edhe nga konkurset kombëtare. Ekspozita e studentëve piktorë në Shkodër ka vlerë të veçantë si një qëndër e rëndësishme artistike. Instituti në radhë për rreth me veprimtaritë të mirëfillta shkencore, por jep në banët e shkollës edhe disa batar e nuk shkurte të rinj me fushë artet e më shumë. Kjo është një përgjegjësi e të rinjve të shoqërisë. Foto: A. Bekteshi