Dikur, në një shkrim, kemi thënë se energjia elektrike shëndet nëpër tela që rreshqet nëpër tela. Por edhe uji është pasuri që rrjedh nëpër tuba. Mirëpo, disa nuk e çmojnë sa duhet këtë, qoftë nga mendësitë të gabuara se «s’u bë qameti për një çeles apo rubinetë të hapur kot». Të argumentojmë me disa shembuj nga Durrësi. Është folur shpesh për koeficientin e fuqisë. Është faktor me rëndësi që ndikon drejtpërdrejt në kursimin e energjisë elektrike kur është i lartë, ose në shpërdorimin e saj kur është i ulët, ky koeficient është në luhatje, herë ulet, herë ngrihet, pothuaj në të gjitha ndërmarrjet, por nën nivelin e caktuar. A nuk ka rrugë përmirësimi? Kantieri detar, p.sh. meqenëse ka shumë aparate saldimi mund të bëmirësonte koeficientin po të zbatonte skemën e kyçje-çkyçjeve automatike të saldatriçeve. Nga përllogaritjet dhe provat e bëra del se zbatimi i kësaj skeme e çon skemën në vështirësi, sjell një kursim vjetor 4-6 mijë kwh vetëm nga një saldatriçe. Po nga të gjitha? Shto edhe ato në ndërmarrje të tjera e dalim me siguri tek miliona kwh të kursyera. Ja edhe disa rrugë të tjera që të çojnë në kursime, menjanimi i punimeve në boshllëk ose nën ngarkesë i elektromotorëve, transformatorëve, saldatriçeve etj. I kemi parë këto mangësi në disa ndërmarrje, por më tepër të bien përshtypje ambientimi me këto gjendje. Humbjet në rrjetin elektrik të qyteteve e fshatrave janë gjithashtu të mëdha, si ato të planifikuara edhe ato mbi planifikimin. Humbjet vjetore në shkallë rrethi janë më të mëdha se plani mijëror i harxhimit të energjisë elektrike për ... ... rohet kurdoherë me ndërtimin e kabinave elektrike ose vendosjen e një transformatori me fuqi që t’i përgjigjet ngarkesës përkatëse. Ç propozon Rakip Spahiu? Përgjegjësia i nënstacionave elektrike në Durrës, Rakip Spahiu, na thotë: - Një defekt tjetër që çon në shpërdorime është fakti që ndërmarrjeve konsumatore nuk u janë planifikuar humbje në rrjet, sidomos ndërmarrjeve me konsum të konsiderueshëm. Planifikimi i humbjeve në rrjetat e ndërmarrjeve do të vinte më mirë para përgjegjësisë drejtuesit dhe specialistët për të zvogëluar humbjet. Prandaj kam sugjeruar që ndërmarrjet që harxhojnë më shumë energji për shkak të humbjeve në rrjet, të paguajnë për çdo tejkalim të saj, në të kundërtën, ata që e rrisin koeficientin ose ulin humbjet nën vlerën e caktuar, të paguhen për diferencën. Tjetër. Duke u përbërë kështu stakimi i energjisë elektrike të mos bëhet nga ndërmarrja elektro-ujësjellëse, por nga vetë ndërmarrjet që e tejkalojnë atë. Kështu ndërmarrja do të stakojë ato reparte e konsumatorë që janë më pak të rëndësishëm, nga ana tjetër, kur furnizohen të gjitha nga një çelës, nuk stakohen edhe ato që janë në kuotë. Me një fjalë të mos futen të gjithë në një thes, ku edhe subjektivizmi bën punën e tij. Fabrika e gomës harxhon 64 mijë e 800 metra kub ujë të pijshëm në muaj, për të cilin shpenzon në të njëjtën kohë 84.240 kwh. UMB-ja 36.288 kwh në muaj. Pas tyre radhiten edhe mjaft ndërmarrje të tjera që «glabërojnë» çdo muaj ujë të pijshëm për industrinë. Kështu të zënë 65 për qind të sasive së përgjithshme të ujit të pijshëm, për përdorim këtu ndërtimet e ndy- ndryshme ku për llac e beton uji i pijshëm shkon lumë. Pa përmendur akoma më tej shperdorimet që vijnë nga tubat me defekt, rubinetat e hapura ditë e natë akoma më keq që disa s’kanë as rubineta siç ndodh në kantjerin detar, NN Porteve etj. Specialistët e ndërmarrjes së elektro-ujësjellësit thonë se në ndërmarrjet ku punohet vetëm në ndërrjes e parë pasdite uji derdhet e shperdorohet kot. Mirë të tjerët nuk shqetësohen, por edhe këta specialistë të mos mjaftohen me konstatime, por të marrin masa. përshtypje ambientimi me këtë planifikimin. Humbjet vjetore në shkallë rrjeti janë më të mëdha se plani mujore i harxhimit të energjisë elektrike për tërë rrjetin. E megjithatë, në vend, që t’i ulim këto humbje, në emër të planifikimit me rezerva vitin e kaluar në rrjet u harxhuan mbi shifrën e planifikuar afro 3 milionë kwh. Ja kështu shtohen milionat e humburakot, por për çdo degjohët referni: «Të bëjmë më tepër, kemi kuota të ulëta». Ja disa mangësi të tjera që në të kundërtën e tyre janë rrugë e rezerva për kursim: linjat dhe transformatorët mbingarkohen dhe pa vend, shtimi i konsumatorëve të energjisë (marrim vetëm ndërtimin e pallateve të rinj) nuk shoqë- Shkallë e të tjera problematike. Kjo rrugë është plotësisht e mundshme në disa ndërmarrje të zonës së Shkozëtit, që janë pranë njëri-tjetrit. Psh, pas përdorimit të ujit në fabrikën e gomës, me anën e një tubi ai mund të kalohët në kantierin e prodhimeve të NN-së për pregatitje llaci e betoni. Për të realizuar këtë nuk kërkohet ndonjë shpenzim, përkundrazi për këtë qëllim të shfrytëzohen disa tubacione të vjetra që lihen andej-këtej si pa vlerë. Këto janë probleme të rëndësishme që kërkojnë kujdes çdo orë e çdo ditë nga të gjithë, sepse energjia dhe uji janë pasuri e të gjithëve dhe duhen ruajtur, përdorur me nikoqirllëk e kursyer nga të gjithë.

Askush s’e di saktësisht kush ia vuri asaj rrugë të njohur të Tiranës emrin «Rruga e barrikadave». Ajo sot thuajse nuk ekziston, por emri mbetet, se është edhe më historik. Na u kujtua ky fakt këto ditë kur u njohëm me një vendim të Komitetit Ekzekutiv të Tiranës për emërtimin e lagjeve. Janë plot 63 lagje që marrin emra të rinj, emra me histori, kuptimplotë, që kanë lidhje me të kaluarën e të sotmen, që na kanë frymëzuar e na frymëzojnë në punë e në jetë. Me ndarjen e vjetër, lagjet e Tiranës ishin 10 dhe emërtoheshin me numra. Gjithsesi numrat flasin pak. Kurse ndryshe është të thuhet, bie fjala, se lagjja nr. 1 tani e tutje emërtohet «17 Nëntori». Është një datë kuptimplote, është dita e çlirimit të kryeqytetit tonë të dashur. Të kujtohen qofte edhe nga ky emërtim ato 19 ditë lufte për çlirimin e kryeqytetit, heroizmi partizan, shokët që ranë. Ja lagjja nr. 2, tani e tutje do të quhet «Zëri i popullit». Sot kjo lagje ka ndryshuar plotësisht nga afro 48 vjet më parë, kur në një shtëpi përdhese të saj, sot muze, doli numri i parë i gazetës. Ja dhe lagjja nr. 3 që mban një emër, gur themeli në historinë gati 500-vjeçare të letrave shqipe, «Gjon Buzuku». Është e pamundur të përmendësh emrat e të gjitha lagjeve të kryeqytetit. Por është e natyrshme që dëshmorët e lirisë, emrat e atyre djelmoshave që i dolën zot atdheut dhe dhanë gjënë më të shtrenjtë të tyre - jetën - për lirinë që gëzojmë, t’i gjejmë në mjaft emërtime. Janë midis tyre Qemal Stafa e Vasil Shanto, Ali Demi e Shyqyri Ishmi, Kajo Karafili etj. Në krah të njëra-tjetrës qëndrojnë lagjet e reja të Tiranës dhe po kështu, në mënyrë të harmonishme, qëndrojnë emrat e shquar të historisë e të kulturës sonë kombëtare. Ja lagjet 21, 22 dhe 23. Kanë tre emra të njohur: të Abdyl Frashërit, ideologut të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, të Aleksandër Xhuvanit, personalitetit të shquar të kulturës e arsimit tonë, dhe Karl Gegës, inxhinierit shqiptar me famë të përbotshme, projektuesit të tunelit të Semmeringut, në malet e Austrisë. Historia flet çdo ditë me njerëzit edhe përmes disa simboleve. Një ngjarje nga jeta e vendit, një emër atdhetari, qoftë edhe një fjali e vetme, të fut në kujtime. Një lagje e kryeqytetit pagëzohet me emrin e thjeshtë e të bukur «Rinia». Për rininë mund të flasësh gjatë, ajo ka qenë dhe është gjinthnjë forca e pashtërshme e atdheut. Po ç’të kujton, veç të tjerash, ky emërtim? Ndoshta edhe atë aksion që u bë brenda një nate 40 e ca vjet të shkuara, kur me punë vullnetare rinia ngriti atë park të bukur mbi shëtitores «Dëshmorët e Kombit», ndoshta më të bukurin që ka kryeqyteti sot. S’ka si të mos lidhet kjo ngjarje me gjithë aksionet e rinisë, me atë fakt që çdo metër të atyre qindra kilometrave hekurudha që ka Shqipëria sot janë vepër e duarve të saj, ashtu si brezaret e Lukovës, të Leskovikut, sic është Bogova apo Ksamil manatës. Si gjerdan trimërie qëndrojnë mes emrave të lagjeve të Tiranës një varg atdhetarësh të Kosovës martire: të Bajram Currit e Hasan Prishtinës, Isa Boletinit etj. Jeta e tyre u shkri për Shqipërinë, për liri, përparim e demokraci. Kujtesa e popullit nuk i ka harruar e nuk i harron asnjëherë. Jemi frymëzuar në historinë tonë shumëshkullore nga vepra legjendare e Skënderbeut dhe kemi mbiatjetuar në këto troje, ashtu frymëzohemi edhe nga personaliteti i Fan Nolit dhe atdhedashuria e Luigj Gurakuqit. Prandaj ua kemi vënë e ua vëmë emrat e tyre shkollave, rrugëve, lagjeve tona. I kemi gjithnjë në sy. Tirana dikur me afro 25 mijë banorë, brenda këtyre 45 vjetëve vetëm nga popullsia është rritur mbi 10 herë. Një lagje e Tiranës mban emrin e thjeshtë «Tëkstilistii». Në gjuhën e përditshme ne themi «po shkojmë në kombinatin» ose «punoj në kombinatin». Por kjo lagje sot ka mbi 15 mijë banorë. Janë fëmijët, nipat, pse jo - edhe stërnipat e atyre që hodhën themelet e veprës së parë të industrisë tekstile në vendin tonë. Këta emra të rinj të lagjeve të kryeqytetit, të cilët janë të njohur edhe nga shkollat e vegjël, i kemi patur gjithmonë pika referimi e krenarie. Ata fare natyrshëm nesër do të hyjnë edhe në adresat tona të reja. Duke e rritur Tiranën, rriten para syve tanë edhe ata. Si gjithnjë na frymëzojnë atdhedashuri pa fund.

INFORMACIONE TE DITES NGA RRETHET SITUATE E RE PUNE NE BUJQESI

- SHKODER - Në Shkodër këto ditë kanë rënë rreth 150 mm shi. Si po përballohet kjo gjendje e re në bujqësi? Agronomi Dashnor Kraja në kooperativën bujqësore të Vrakës na thotë: «Detyrë të parë kemi hedhjen e një dore nitratit në tërë sipërfaqen me grurë, e cila ishte shtyrë. Kjo punë u krye me aksion. Tani ka nisur një aksion tjetër, për zëvendësimin e fidanëve të duhanit, të cilët nga thatësira nuk kanë arritur të zihen». Ndërkaq shtretë kanë krijuar kushte për përshtatshme për të shpejtuar rritmet e mbjelljes së duhanit. Si tani kjo punë këtë është kryer në 60 për qind të sipërfaqes. Si Vraka, pas kushteve të reja që u krijuan, është thuajse e gjithë zona e Mbishkodrës, ku veçori është shpëtimi i mbjelljes së duhanit, kur në të fundit, para shirave ngurohej. Në shkallë rrethi është mbjellë rreth 47 për qind e duhanit. Për zonën e Nënshkodrës, që ka karakteristikë tjetër nga ajo e Mbishkodrës, lind si problem kullimi i ngutshëm i ngastrave, e veçanërisht i atyre që mbillen me bimët e pranverës. Para reshjeve mbjellja e misrit u ngadalësua sidomos në Mjedë, Dajç, NB e Bushat etj. Tani kushtet e reja janë që forcat janë në sulm që të arrihet sulm që të arrihet koha e mbjelljes, që shfrytëzuar kushtet e favorshme. Në shtet mënyrë menaxhët të arrihet, mbillet të bëhet që të objektivi për të mbjellë gjithë mi- srin brenda datës 25 prill. Në shkallë rrethi kjo bimë është mbjellë deri tani në rreth 50 për qind të sipërfaqes. Në shumë ekonomi specialistët po mbajnë kontroll ngastrat e mbjella me misër për të siguruar në mënyrë të veçantë numrin e bimëve sipas teknologjisë. Këtë detyrë po e vlerësojnë kooperativat bujqësore Hajmel, Bajzë, Dedaj, Zagorë. Gruemirë etj. Ndërkaq po bëhen përgatitjet për t’u futur në fushatën e mbjelljes së orizit. Por kërkohen ritme më të shpejta në përgatitjen e orizoreve. Më i ngutshëm është ky problem në Barbullush, ku do të mbillen 93 ha orizore. Korresp. i «Zërit të popullit»

- PUKE - Bisedon me drejtues e specialistë tani pas shiut që thonë thujase të njëjtat fjalë: «Nuk ra shi, por bereqet». Vërtet pas 3-4 ditë reshjesh në këtë rreth, deri 117 mm në ditë, dukshëm veçohet rritja e grurit dhe e bimëve të tjera mbjella. «Ngastrave sot është derdhur të kooperativa, - na tha përgjegjësi i degës së planit në kooperativën bujqësore të Iballës, Nikë Shahini. - E themi dërduh, me se akord u mor puna pas shiut e dëborës, (në këtë ekonomi pati edhe 7-8 cm dëborë). Po çfarë u arrit? Në 80 ha të mbjella me grurë u rihap rrjeti kullues, iu hoqh një dorë nitrat gjithë bimëve dhe në fronte të tjera u përshpejtuan punët. Pendët e qeve dhe traktorët sot ishin në frontin e plugimeve dhe për përgatitimi që këto dy tri-ditë të fillojmë të mbjellim misrin». - Shiu zuri të mbjella patatet, fasuleet dhe të sapofilluarmisrin, (Vijon në faqen 2)

- GRAMSH - - Syrhyet për ta përfunduar mbjelljen e duhanit brenda 25 prillit. Ç’tregon përvoja e këtyre ditëve? Kushtet në disa ekonomi u përgjigjën me një organizim më të lartë. Këtë e tregon fakti që në Përrejas Kushovë e Sotorë u mbollën fidanët e duhanit edhe në ato raste kur binte shi. Vetëm në ditën e parë dhe të dytë pas reshjeve që ranë, u mbollën mbi 100 ha ose 16 për qind e krejt sipërfaqes së planifikuar. Shembull për këtë dhanë kooperativistët e Shëmrizës, Skënderbegasit e Mashanit që dyfishuan grafikët. Deri tani është mbjellë 60 për qind e detyrës në shkallë rrethi. Po të ecet me këtë ritëm, detyra përfundon 5 ditë para objektivit të caktuar. Me gjithë arritjet e deritanishme ka edhe ndonjë prapambetje. Dy ekonomi, Sulti dhe Tunja, që janë ndër ato që kanë sipërfaqe të mëdha në duhan nuk po ecin si ekonomitë e tjera simotra edhe pse në kushte të përafërta. ASTRIT DUZHA

Në ndërmarrjen ushqimore «Koli Myzeqari» në Berat po punohet që tani për të vënë në gatishmëri në kohë linjën e përpunimit të domates për salcë.

Nga puna në ndërmarrjen ushqimore të Lezhës: (Foto: N. Xhufka)

Pak ditë më parë u dogj rastësisht shtëpia e Nduë Ndotit në Blinisht. Pak ditë më parë u dogj rastësisht shtëpia e Nduë Ndollit në Blinisht. Edhe pse ishte e diel dhe mesi i natës, në ndihmë vati i gjithë fshati. Zjarri i familjes u ... Secili kërkonte të bënte diçka, të jepte ndihmesën e tij për familjen prej 7 vetash që s’patën kohë të shpëtonin asgjë. Dikush i qhte xhaketën dhe ua jepte fëmijëve të porsadale nga flaka, të tjerët mundoheshin të shuanin gjuhëzat e flakës. Zjarri nuk mundi të shuhej, por zemrat e familjes u qetësuan. Shokët e thanë: «Kjo është fatkeqësi e rëndë, por jo e papërkashme». Rëndësi ka që shpëtuan njerëzit, të tjerat do t’i zgjidhim bashkërisht si kemi moshuar çdo fatkeqësi». Dhe fjalët u bënë realitet; menjëherë u sigurua strehimi i familjes në dy dhoma; u siguruan rrobat e fjetjes, enët e kuzhinës dhe gjërat e tjera të domosdoshme. Fshatarët filluan të sjellin ushqime dhe gjithçka që mungonte. Të duket se ishte një familje e madhe. Një krenari e ligjshme të pushton në ato çaste kur sheh atë unitet të njerëzve tanë që shfaqet pa thirrje e zhurmë, por së brendshmi me rrënjët thellë në zemra. Ndaj kishte të drejtë Prenga Ndoy kur tha: paskemi! Kur shoh krah shoqërinë, dhimbja, na lehtësohet...» GJON. NDOJA

Në vazhdim të serisë me kujtime të zgjedhura kushtuar figurës dhe veprës së shokut Enver Hoxha, doli nga shtypi dhe u vu në qarkullim vëllimi i dytë i librit «Kujtime për Enverin». Libri është një përmbledhje me kujtime e mbresa të shokëve, bashkëluftëtarëve e bashkëpunëtorëve të ngushtë të shokut Enver, udhëheqësve të Partisë e të shtetit, të kuadrove e të punonjësve nga sektorë të ndryshëm të jetës së vendit që e kanë njohur ose takuar udhëheqësin në periudha të ndryshme, në vitet e Luftës Antifashiste Nacionalçlirimtare dhe të ndërtimit socialist. Nëpërmjet tyre alishte nga ngjarje afër me liparet e udhëheqësit të paharruar, me dashurinë e tij për njerëzit dhe lidhjet e ngushta me popullin, dalin shpirti i tij për ndërtimin e ideve e tij për zhvillimin e përparimin në çdo përkushtim dhe idetë e tij për zhvillimin e përparimin në përgjithshëm të Atdheut socialist. Libri është përgatitur nga shtëpia botuese «8 Nëntori». (ATSH)