Drejtim ekonomik, jo thjeshtë administrativ
Mbarë vendi po jeton e punon këto ditë me frymën e Plenumit të 10-të të KQ të Partisë. Detyrat dhe idetë e tij zhvillojnë e thellojnë më tej e në mënyrë të plotë vendimet e Plenumit të 9-të.
Synimi është, siç thekson shoku Ramiz Alia në fjalën e tij programatike, të rritet roli i masave, që vetë populli të jetë zot i vendit dhe të ushtrojë në çdo fushë pushtetin dhe sovranitetin e vet. Ky është një parim i madh i Partisë, një mësim i çmuar i shokut Enver Hoxha. Detyrat dhe horizontet e reja që çelen mishërojnë interesat e popullit e të atdheut. Ato kanë rëndësi të madhe teorike e praktike për sot e për të ardhmen. Është kjo arsyeja pse populli i përshëndet me gjithë zemër, i pret me entuziazëm e optimizëm revolucionar. Këtë ai po e shpreh konkretisht, jo thjesht me solidarizime, por me zotime për t’i vënë në jetë. Kur flasim për demokratizimin e jetës së vendit, pa dyshim një aspekt i tij i rëndësishëm është zbatimi i vijës së masave në ekonomi. Ky është një objektiv themelor që shtrohet sot nga Partia. Kjo është një kërkesë parimore, por edhe domosdoshmëri për gjallërimin e forcave lëvizëse të prodhimit socialist. Socializmi krijon kushte që punonjësit të marrin pjesë aktivisht jo vetëm në prodhim, por edhe në drejtimin e ekonomisë. Faktorët materialë dhe marrëdhëniet e reja që krijohen mbi bazën e pronës së përbashkët i bëjnë njerëzit të interesuar e çliruar të ata energji të pashtërshme për punë e krijimtari, për rendiment të lartë në tëra fushat. Masat që mori Partia në plenumet e kohëve të fundit hapin rrugë që këto kushte e mundësi të përdoren me frytshmëri të lartë kushtet materiale njerëzore, pasuritë e mëdha dhe përvojën e çmuar që kemi, cilësitë dhe vlerat njerëzore që ka krijuar socializmi të çohen përpara me ritme më të shpejta prodhimi dhe ekonomia, të rritet niveli material e kulturor i popullit. Për rritjen e rolit e të pjesëmarrjes së masave në këtë fushë, siç theksoi Plenumi i 10-të, kërkohet të ngrihet kudo niveli i punës edukative bindëse të Partisë e organizatave të masave. Por kjo punë do të jetë frytet e veta e do të sigurojë objektivat që synohen vetëm duke u bashkërenduar me veprimin e mekanizmave ekonomike. Në qoftë se kemi pasur e kemi mosrealizime të planeve në ndërmarrje e sektorë të veçantë, nëse ka mungesa e thyerje të disiplinës në punë e të asaj teknologjike, cilësi të dobët e rendiment të ulët, nëse ka shpërdorime të lëndëve të para e materiale, kosto të lartë e humbje të paparëlguara, që i bien ndesh akumulimit, shkaku i tyre do kërkuar edhe te mekanizmi ekzistues i drejtimit, te mbivlerësimi i drejtimit administrativ. Ai ka ushqyer burokratizmin, dembelizmin, barazitizmin, prirjen për të marrë më shumë nga shteti e shoqëria, kënaqjen me pak e dukuri të tjera frenuesë. Konceptimi i ri që bëhet drejtimit me llogari më vete i korrigjon këto prirje e mangësi, duke nxitur e harmonizuar më mirë interesat e individit me të kolektivit e të gjithë shoqërisë. Levat dhe metodat ekonomike që do të zbatohen e bëjnë më të interesuar e më të përgjegjshëm çdo punëtor, kuadër e specialist, çdo organ drejtues për rritje e zhvillim. Deri sot plotësimi i planit, rritja e prodhimit, e rendimentit dhe e cilësisë së prodhimit nuk Demokratizimi e liberalizimi. Punëtori, kuadri e specialisti tani nuk mund të pajtohet me shfaqjet e indisiplinimit të vetja, por as te shoku; me mungesat në furnizimin materialo-teknik e shfaqjet e pritshmërisë. Ato do t’u «mbeten në derë» e s’do t’ua «falnin» administratave, drejtuesve e drejtorëve zv/arritjet që e prishin «llogarinë» e punëtorit, të ndërmarrjes e të shoqërisë në tërësi. Pra, bashkë me të drejtat, drejtimi me llogari më vete i shton bazës edhe detyrimet e përgjegjësitë. Tani marrin rëndësi e peshë të veçantë problemet e furnizimit materialo-teknik e treguesit e tjerë sasiorë e cilësorë të planit. Kur matësi i punës e shpërblimit nuk është thjesht plani në tërësi, kur buxheti është më «jorgan» për të mbuluar të metat, dalin në plan të parë mekanizmi ekonomik, teknik e teknologjik. Ato duhet të përshtaten teki e mbajnë e të shoqërojnë në çdo hap punën në ndërmarrje. Për frytshmërinë e investimeve, për teknologjinë, për llojshmërinë e cilësinë e prodhimit, u shit apo nuk u shit ai etj., duhet të mendohet e shqetësohet jo vetëm drejtoria e administrata, por çdo punonjës. Llogarinë nuk e mban tani vetëm plani e financa, por të gjithë e secili, veç e veç. Kush e bën mirë këtë, e ka «xhepin» plot. Edhe diktarë e komiteteve ekzekutive u takon të vihen plotësisht në atë rol që përcakton plenum për t’u marrë seriozisht me aftësi e përpunimin e politikave të zhvillimit, me strategjinë e përparimit teknik e teknologjik, me studime e përgjithësime me vlerë. Kjo nënkupton të revolucionarizohet metoda e punës, të hiqet dorë nga rutina e burokratizimi. Kalimi i kohën ndryshme të mëdha cilësore në konceptim, në metodë e në praktikën e punës. Është fjala siç theksoi shoku Ramiz Alia, për norma të reja të edukatës ekonomike e morale. Pa u kuptuar kjo pa u përvetësuar thellë porositë e Plenumit, pa konceptuar drejt synimet që kërkon Partia, këto norma nuk do të mësohen e forca vepruese e tyre nuk do të jetë ajo që kërkohet. Në konkretizimin e zbatimin e detyrave e orientimeve që shtrohen është e nevojshme të gërshetohen mirë guximi dhe vetëpërmbajtja me argumentin e logjikën ekonomike, për hapat që hidhen e masat që merren. Kjo duhet të udhëheqë në punën e vet mendimin ekonomik në të tëra nivelet, që nga ndërmarrjet, dikasteret e sidomos Komisioni i Planit, Ministria e Financave e Banka e Shtetit. Ndryshimet që do të arrin nuk janë të lehta dhe nuk i përkasin një dite a një muaji. Megjithatë kjo nuk do të thotë të veprohet me ngathtësi e vonesa. Vështirësi ka e do të ketë, ato janë objektive e subjektive. Burokratizmi dhe format e vjetëruara, siç u tha në plenum, nuk zhduken e kapërcehen lehtë. Nga ana tjetër të mos mendohet se me vendosjen e levave e metodave ekonomike u është mbyllur çdo shtigc prirjeve të dëmshme, që mund të zënë fill që në hartimin e planeve «për të qenë brenda» e deri te shfaqje të tjera që i ushqen psikologjia mikroborxheze, indiferentizmi e liberalizmi. Këtyre shfaqjeve, nëpërmjet Plenumit, t’u jepet fund duke vendosur rregulla e norma rigoroze, përndryshe ato bëhen të rrezikshme. Drejtimi administrativ ka e do të ketë peshën e rolin e tij të veçantë. Vështirësive që do të përballohen u shtohen edhe ato që burojnë nga zgjidhjet origjinale që kërkohen. Disa hapa, më tepër në formë eksperimentale, janë hedhur në kalimin me llogari më vete, në dhënien e kompetencave bazës, në format e organizimit e të shpërblimit etj. Detyrat që shtroi Plenumi i 10-të dhe vendimet që do të merren mbi bazën e tyre nga organet përkatëse kanë gjetur një truall të përgatitur në procesin e diskutimit e të zbatimit të vendimeve të të plenumeve të mëparshme. Pra, masat janë të ndërgjegjshme e të vetëdijshme për rëndësinë e madhe politike, ideologjike, ekonomike e shoqërore të ndryshimeve që kërkohen, për misionin që kanë për t’i vënë në jetë. Organet dhe organizatat e Partisë, komunistët në radhë të parë, kanë detyrë ta udhëheqin këtë fazë të revolucionarizimi duke u vënë në ballë të punës së madhe e të gjithanshme që kërkohet.
përbashkët i bëjnë njerëzit të interesuar e çlirojnë në atë energji të pashtershme për punë e krijimtari, për rendiment të lartë në të tëra fushat.
Masat që mori Partia në plenimet mundësi të përdoren me frytshmëri më të lartë. Duke luftuar shfaqjet e burokratizmit, përqendrimin e tepruar të kompetencave, duke mënjanuar teprimet në drejtimin administrativ të kanunizuar me rregulla, norma, urdhëra e dispozita; duke kapërcyer disa praktika të bëra tabu e të teorizuara, që u ka ikur koha, do të revolucionarizohet e gjallërohet më tej mendimi aktiv i masës dhe i bazës. Kështu drejtimi ekonomik në përputhje me kërkesat e ligjeve objektive të socializmit, do të marrë përparësi e peshën që i takon. Në bazë të tij do të jetë harmonizimi i drejtit i interesave në të tëra shkallët e format.
Në vendimet dhe detyrat e plenumeve të kohëve të fundit spikat një pikësynim themelor: të gjenden e vihen në lëvizje ata mekanizma, që sigurojnë progres ekonomik dhe shoqëror. Për rendin e shoqërisë tonë ato përbëjnë një bioma. Prandaj problemi shtrohet që, duke përdorur
frytshmërisë së tij në masën më të madhe është mbështetur te kërkesa e urdhri administrativ, te propaganda e agitacioni, disa herë bajate e në përsëritje. Ato kanë vendin e rolin e vet dhe është detyrë e organeve e organizatave të Partisë që t’i përdorin e përsosin. Por këto forma nuk kanë arritur të prekin gjithnjë në «nerv», sepse ka munguar interesi ekonomik ku konvergojnë të gjitha interesat. Kështu ato nuk i kanë dhënë dhe s’mund t’i japin frytet që kërkohen.
Drejtimi me llogari më vete krijon marrëdhënie të reja. Për atë që deri dje mund të mungonte e shkelte disiplinën në punë, që tejkalonte si pa të keq normativat, që nuk shqetësohej nëse vjen ose jo lënda e parë, nëse ndërmarrja del me humbje etj., tani problemi ndryshon. Interesi material i punonjësve bëhet një forcë e madhe goditëse kundër indiferentizmit, burokra-
në bazë i konkretizohen me vlerë. Kjo nënkupton revolucionarizimin e metodave e punës, të hiqet dorë nga rutina e burokratizmi. Kalimi i shumë punëve e i përgjegjësive në bazë i kërkon edhe kuadrot e specialistët më pranë saj. Çështja shtrohet, që aparatet në rreth e në dikastere të lehtësohen nga hallkat e tepërta që ushqejnë burokratizmin e drejtimin e tepruar administrativ. Ndërsa Partia ka tërhequr vëmendjen vazhdimisht, përsëri aparatet janë fryrë. Hallkat ndërmjetëse në role përgjegjësish, drejtorësh, inspektorësh e organizatash të ndryshme janë shtuar. Lehtësimi i tyre sigurisht nuk do të thotë dobësim i drejtimit dhe kontrollit, por forcim i tyre nëpërmjet përmirësimeve cilësore në metodën dhe stilin e punës.
Drejtimi me llogari më vete nuk është një kalim i thjeshtë kompetencash e emërtësash. Përkundrazi, organet dhe organizatat e Partisë, komunistët e kuadrot duhet ta kuptojnë vetë në radhë të parë e ta bëjnë të qartë punonjësve se kër-