— Në qytetin e Kavajës, veç tregut shtetëror dhe atij fshatar, 12 dyqane të ndërmarrjes tregtare iu dhanë në përdorim 5 ekonomive bujqësore — Në Plenumin e 10-të të KQ të Partisë shoku Ramiz Alia, ndër të tjera, kërkoi se furnizimi i popullit është përparësi e përparësive. Kjo detyrë është në qendër të vëmendjes edhe të organeve të Partisë, të pushtetit dhe të ekonomisë në rrethin e Durrësit. Që ta realizosh sa më mirë atë, në kërkesat e kohës duhet frymë krijuese dhe vetëveprim. Ç’përvojë ka në këtë fushë në Kavajë? Prej disa ditësh, përveç tregut fshatar që u ngrit në qytet, 12 dyqane të NTAN-it u kaluan për administrim 5 ekonomive bujqësore për tregtimin e frutave dhe perimeve. Forma të tilla të reja, kanë shumë vlerë. Kushtet për këtë i krijon gjerësisht mekanizmi i ri ekonomik i ligjëruar në sesionin e fundit të Kuvendit Popullor. Ato i dikton koha, i dikton nevoja për të kaluar në praktika të reja sa më të frytshme në dobi të forcimit të ekonomisë dhe rritjes së nivelit të furnizimit të popullit. Në tregti, në marrëdhëniet midis ndërmarrjeve tregtare dhe ekonomive bujqësore, janë krijuar edhe probleme për tërheqjen e frutave e perimeve. Vihen re rehatia dhe një farë burokratizimi në sistemin e tregtisë, që shprehej: «Unë jam zot i mallit: në daç merrre, në daç lere». Që këtë kooperativat bujqësore nuk ishin shumë të interesuara për të prodhuar sa më shumë perime dhe në llojshmëri. Krijohej pastaj një pirg telegramesh, porosis, ankesash, shqetësimesh, hedhje të përgjegjësisë nga njeri te tjetri. Në këtë fushë, këto kohët e fundit janë bërë përpjekje për përmirësimin e gjendjes. Mbi bazën e mekanizmit të ri ekonomik, midis ndërmarrjeve shtetërore dhe kooperativave, midis borxhit. «Do të na vinte turp, thonë shokët e tregtisë në Kavajë, kur pranë dyqaneve tona, kooperativiste të ishin më të mira, më të pasura në furnizim». «Do të na vinte turp, thonë shokët e bujqësisë, po të shohim se dyqanet tona nuk do të frekuentohen siç duhet nga populli». Pra, të gjithë gjallërohen më tej, nxitën më shumë, punojnë më me përgjegjësi për të njëjtin qëllim — tregu të jetë sa më plot. Konkretisht, në qoftë se para 10 ditëve kur nuk kish filluar kjo formë e re tregtimi, në Kavajë shiteshin 5-6 kv. perime në ditë, tani shiten 23-24 kv. Dhe është vetëm fillimi. — Vjet kishim probleme sa jo fare tërheqjen në zyrat e Komitetit të Partisë dhe atij ekzekutiv, shitnim sasi të vogla perimesh, kurse tani në tre dyqanet tona tregtojmë 8 kv në ditë — thotë kryetari i kooperativës bujqësore Kryetari, Gjergj Gjeli. Etem Rraklli, kryetari i kooperativës së qytetit të Kavajës, thotë, se brenda 3 ditëve kemi fituar 7200 lekë. Po tërë vitin? E ndiejmë se na rritet përgjegjësia dhe jemi të bindur se punët do të na shkojnë mbarë. Si është organizuar puna? Pë tregun fshatar në Kavajë brenda një jave u ngrit një tregtore e re me dy kate dhe me pajisjet e nevojshme, ku vijnë, sipas dëshirës, kooperativistë për të shitur prodhime të oborrit vetjak. Për ekonomitë, midis ndërmarrjeve shtetërore dhe kooperativave, mund të përdoret tregtimi me Pra, të gjithë gjallërohen më tej, nxiten — tani shiten 23-24 kv. Dhe është vetëm fillimi. — në ditë — Për mund të përdoret tregtimi me Lidhja direkte e prodhimit me tregun është pritur me kënaqësi nga njerëzit. Qytetari Isa Rraklli: thotë: Të kënaqet syri. Dyqanet plot. Nuk shoh këto ditë as edhe një kokërr domate të kalbur, se kooperativa i sjell të freskëta. Mirë për ne, mirë dhe për ato». Naxhije Kanapari, familjare: «Ky lloj furnizimi na gëzon. Blej ku të duash: në daç në tregun fshatar, në daç në atë të kooperativës. Çmimet janë të arsyeshme, ato nuk janë njëlloj dhe sipas dëshirës mund të blesh. Për të parë rezultatet e kësaj pune dhe për të shtruar detyra të reja për përmirësimin e mëtejshëm të saj, në një nga sallat e Komitetit të Partisë të rajonit u organizua një takim me drejtues të Partisë, pushtetit e të ekonomisë, të kooperativave bujqësore të kësaj zone, punonjës të tregtisë etj. Ndodheshin edhe anëtari i Byrosë Politike dhe sekretari i Komitetit Qendror të Partisë shoku Hekuran Isai, anëtari i Byrosë Politike të KQ të Partisë, zëvendëskryetar i Këshillit të Ministrave dhe ministër i bujqësisë, shoku Pali Miska, sekretari i parë i Komitetit të Partisë të rrethit, shoku Muho Asllani, kryetari i Komitetit Ekzekutiv të KP të rrethit, Luan Babameto e të tjerë. Shoku Hekuran Isai, duke folur, nuk i bëri dot vetë. të blesh. Shoku Hekuran Isai, duke folur, ... në takim, ndër të tjera tha se nga kjo përvojë pozitive e Kavajës në harmonizimin drejt të tregtisë shtetërore, kooperativiste e asaj fshatare duhet të marrin shembull edhe qytetet e tjera. Ky ndryshim cilësor në formën e organizimit të tregtisë, theksoi ai, erdhi gradualisht. Në fillim ekonomitë bujqësore tregtonin në qytet vetëm tepricat, ndërsa tani ato do të përgjigjen direkt për furnizimin e popullit. Kjo bën që ekonomia bujqësore të interesohet më tepër për fatin e prodhimit të saj, pasi nga shitja e tij varet fitimi i ekonomisë dhe të ardhurat e kooperativistëve. Plenumi i 10-të i KQ të Partisë dhe fjala e shokut Ramiz Alia në këtë plenum hapi horizonte të reja, bëri që të evulojë mendimi dhe të demokratizohen më tej puna në tregti. Kjo formë e re do ta shkundë tregtinë nga ajo metodë pune burokratike, që sillte vonesa e mungesa në treg, dogmatizëm në vendosjen e çmimeve etj., dhe do ta verë atë më tepër në lidhje për gjendjen e rrugëve të reja për grumbullimin shpejt e me cilësi të produkteve bujqësore e blegtorale nga NB-të, rrethet e tjera, si dhe tepricat e individëve. shumë perime dhe në llojshmëri. Krijohej pastaj një pirg telegramësh, porosish, ankesash, shqetësimesh, hedhje të përgjegjësisë që pasqyrohej në treg, ku mungonin hera-herës lloje të ndryshme perimesh e frutash, por edhe në industri për përpunim, që pasqyrohej edhe në ekonomi-të bujqësore, ku në jo pak raste edhe janë kaluar prodhimet. Forma e re e tregtimit të perimeve dhe frutave në Kavajë na duket me interes. Deri dje Kavaja furnizonte një kooperativë e vetme, ajo e qytetit të Kavajës, diçka merre edhe nga Synej. Tani atë do ta furnizojnë drejtpërdrejt 5 ekonomi bujqësore, (të cilave veç 6 dyqaneve që kishin iu dhanë 12 të tjera nga NTAN-I), tregu fshatar, si dhe vetë NTAN-i me dyqanet e tij duke marrë prodhime nga NB-të dhe frigoriferët. Çmimet e shitjes të fruta-perimeve varen nga oferta dhe kërkesa. Çdo ekonomi i cakton vetë ato dikush më lart e dikush më poshtë, sipas prodhimit që ka: Nuk priten urdhëra për ndryshimin e çmimeve, por ka vetëvlerim dhe shqetësuesi, që me fjalë të tjera do të thotë: fruta e perime përherë të freskëta e me bollëk në dyqan, furnizim ritmik e i plotë i popullit, përfitime më të mëdha për ekonomitë bujqësore. Nga ana tjetër, gjallërohet më tej emulacioni, pse jo, dhe ajo konkurrencë e mirë midis vetë e-

Të përgatitur për detyra më të mëdha — Bisedë me Adem Vuçinin, drejtor në ndërmarrjen e prodhimeve artistike nr. 2, Shkodër. — Mekanizmi i ri ekonomik kërkon që prodhimi industrial të raportohet në mall të shitur. Kjo do të thotë të zbatosh kontratat. Ne po punojmë për këtë, së pari, që çdo prodhim ynë të përfshihet në kontratë, pra ta pranojë tregtia si një mall me vlerë për përdoruesit. Në qoftë se prodhimi ynë nuk pëlqehet nga blerësit, d.m.th., nuk qarkullon, në vitin e parë bëhet dukuri përkeqësuese financiare për tregtinë, pas kësaj ai bëhet për ne, sepse askush nuk do të pranojë të nënshkruajë kontratë për atë prodhim vitin tjetër. Ne jemi ndërmarrje me ecuri të mirë për plotësimin e planit të prodhimit dhe në treguesit ekonomikë — financiarë. Në strukturën e prodhimit tonë kemi 200 artikuj të prodhimit të gjërë. Ne po e rritim këtë numër edhe me 12 artikuj të tjerë deri në fund të vitit, me qëllim që të prodhoj më sa më shumë artikuj që pëlqehen në treg. Po organizohemi dhe disa ballafaqime me drejtuesit e tregtisë dhe po e ndjekim fatin e prodhimeve deri në njësitë më të vogla të tregtisë. Vërejtjet e sugjerimet që po marrim dhe vlerësimi i tyre do të na i bëjë kontratat më të zbatueshme. Jemi ndërmarrje që një pjesë të mirë të prodhimit e sigurojmë me lëndë të para nga mbetjet e industrisë. Kjo na bën që të interesohemi më shumë për shitjen e prodhimit, se këtu ve theksin edhe mekanizmi i ri ekonomik. (Vijon në faqen 2)

Ka vite që kontrata me ndërmarrjen e shpërndarjes së lëndëve drusore (NSHLD) të Tiranës nuk përmbushet. Edhe këtë vit për periudhën janar-mars po kështu ndodh. Konkretisht, dërrasë e sharruar është siguruar 66 për qind, dërrasë e stazhonuar pishe 44 për qind, kompensatë 62 për qind, pllaka zdrukthi 66 për qind etj. Duhet thënë se është arritur deri në këto shifra më tepër nga interesimi i ndërmarrjes sonë, duke i tërhequr materialet që thamë më sipër me mjetet tona pranë enteve prodhuese, si në kombinatin e drurit në Elbasan, NPD e Laçit, kombinatin e drurit të Tiranës etj. Po të mos ishte ky interesim, ne do të furnizoheshim deri në kufiri i 20-përqindshit. Mos plotësimi i kontratave do të thotë edhe moszbatimi i detyrave të prodhimit, siç ndodh në orendi, në arka për eksport, etj. Shpesh problemet kanë shkuar deri në arbitrazh, por pak ndryshime ka. Ndërmarrjes nuk i zgjidh gjë gjoba, por lënda e parë. Mendojmë se për zgjidhjen e problemeve të moszbatimit të kontratave nuk mjaftojnë vetëm arbitrazhet, por edhe përgjegjësia e mëtejshme e organizimit nga prodhuesit tek përdoruesi. Në rastin tonë, për disa materiale të veçanta, si dërrasë e stazhonuar ahu, dërrasë e stazhonuar pishe, kompensatë, pllaka fibre dhe zdrukthi s’ka pse të furnizohemi nga NSHLD e Tiranës, por drejtpërdrejt nga prodhuesi, atje ku prodhohen këto materiale. Kjo do të shmangte hallkat e ndërmjetme, do të na siguronte lëndën e parë për plotësimin e detyrave të planit. lëndën e parë për plotësimin e detyrave të planit. VEli VELIU, NIKO LAKO, BAJRAM RUSHTI punëtorë në repartin e renditjes dhe të arkave në NPD, Berat

- VLORE - Është pragu i një stine që kolektivët e kombinatit të konservave «E. Telman» në Vlorë ia shton së tepërmi punën. Këto lidhen me përgatitjet e shqetësimin për tërheqjen, përpunimin e shpërndarjen e prodhimeve bujqësore e konservon. Tonet e lëndëve që nevojiten ndihen qartë: më tepër nevojiten tenëqe të lakuar. Plani i është realizuar 55 për qind, çka do të thotë mbi 200 tonë tenëqe më pak. Kjo mungesë nuk pengon vetëm këtu kombinatin, por edhe fabrikën e enëve të peshkut të peshkut e të midhjeve në 5 rrethe të tjera, sepse këtu përgatitet ambalazhi përkatës. Që këtej, nga kombinati, furnizohen me kapakë për kavanozët e ndryshëm fabrikat ushqi- nuk pengon vetëm këtë kombinat, por edhe fabrikën e përpunimit të peshkut ambalazhimi i peshkut. ndryshëm fabrikat ushqimore, të 26 rretheve. Mirëpo, furnizimi me shirit alumini, nga i Është pragu i një stine që kolektivit të kombinatit të konservave «E. Telman» në Vlorë ia shton se teprimit punën. Këto lidhje me përgjegjësit që ai i konservon. Tonet në shpërndarjen e prodhimeve bujqësore janë gjithnjë të nevojshme. Ç’do nga biseda, nga ballafaqimi i kontratave të furnizimit? Del se prej fillimit të vitit kombinatit nuk është furnizuar rregullisht me të lejuar 35 për qind, çka do të thotë mbi 200 tonë teneqe me pak. Kjo mungesë të peshkut ambalazhimi i peshkut. alumini, nga i (Vijon në faqen 2)

Kryesojnë «Vllaznia» dhe çiklisti Renato Telhai i «Skënderbeut» Dje u zhvillua etapa e tretë e 46-të çiklistik të Shqipërisë, Burrel-Durrës, 110 km e gjatë, e përbashkët, i pari hyrë në qytetin e Durrësit çiklisti Selim Celmeta, i «Dinamos», që e përshkoi largësinë për 2 orë, 46 minuta e 42 sekonda. Në vendin e dytë u rendit Gëzim Kuçi i «Partizanit» me një sekondë më shumë, ndërsa në vend të tretë Dashamir Paja i «Dinamos» me një sekondë më tepër se i dyti. Pas etapës së tretë si individ kryeson çiklisti Renato Telhai i «Skënderbeut» me kohën 9 orë, 18 minuta e 58 sekonda, ndërsa si ekip në vend të parë kryeson «Vllaznia» me kohën 27 orë, 54 minuta e 22 sekonda, ndjekur nga «Dinamo» e «Partizani». Sot zhvillohet etapa e katërt ekipore me kronometër Durrës-Fier, 82 km e gjatë. (ATSH)

MEKANIZMI I RI EKONOMIK NË ZBATIM Me cilën bisedë, mbresa, propozim a veprim konkret në zbatim të detyrave të Plenumit të 10-të mund t’i nisë më mirë shkrimi? Ndoshta si asnjëherë tjetër, vëren se njerëzve në biseda s’ua ka qejfi t’u bëjnë «hyrje» e «mbyllje» fjalëve të tyre. Dhe një gjë të tillë veç si shprehje të emancipimit, të kulturimit mund ta marrësh. Drejt e në temë futen edhe kryeinxhinieri Nikollë Gega dhe kryetari i degës së planit, Lekë Mandibik, në uzinën e bakrit në Rubik. Thujase kanë përfunduar të gjitha parapërgatitjet për ta kaluar ndërmarrjen me llogari me vete që në gjashtëmujorin e dytë. E kanë thënë fjalën punëtorët dhe specialistët e repartve më të pesë, si të rafinim-shkrirjes, petëzimit, elektrolizë-shllaminit, fabrikës së shkrirjes së xehërovëve të bakrit etj. Kupothet, rritet përgjegjësia derisa zbatimi i këtyre masave nis menjëherë me hartimin e projektplanit të ri, që mekanizmi i ri ekonomik të bëhet në radhë të parë, «mekanizëm» i asaj që projekton për nesër, thotë Nikolla. — Dua herë nëpër mbledhje ankohehim: «Lënda e parë! Lënda e parë!»,—Vriteni më mirë mendjen ju specialistët!— na u drejtoan punëtorët, — mineralet s’mungojnë, transporti jo... Mendimi juaj është dhe «lënda e parë», që i bie më qafë aq shumë. Të drejtë kishin. Po përfundondmë që lënda e parë të jetë nga vendburimet e rrethit, thotë Leka. — E ndjejmë se duhet të ndahemi seriozisht të materialet flutues, të cilat s’janë minerale, por pa to s’shkriket bakri në konvert. Si të tilla përdorim kuarçet. Po ‘na del: ky përdorim tani futet me zero për qind bakër në shkrirje dhe futet 0,3 për qind në bakër. Kjo është humbje jo e vogël. Në këto kushte detyrimisht do menduar një zgjidhje: a mund të zëvendësohet me bakerimabujtës kuarcor? — Po. Në minierën e Thirrës është një galeri që ka nga ky material, edhe pse tani si e braktisur, — vazhdon bisedën Nikolla. Vetvetiu në këtë bisedë kaq konkrete, të vjen një mendim: po nuk lehtëviz maja e lapsit të ekonomistit per çdo qelqë, nesër tekkarmarra do të jetë e vështirë. Uzina është ndërmarrje Hero e Punës Socialiste. E ka merituar me punë shumë kolektivi këtë titull, po në psikologjinë e këtij njerëzve të mirë mirë gjallon një mendim i bukur: «Titulli meritohesh përditë.» Në hap më të lehtë uzina është ndërmarrja gjeologjike. Inxhinieri-gjeologu, Dode Shtjefënaj, drejtor i ndërmarrjes, flet me gjuhë ekonomisti. — Kemi folur dhe më parë për koston, po shpesh atë dhe tregu- (Vijon në faqen 2) E ndjejmë do të na shkojnë mbarë. Si është organizuar puna? Për të oborrit vetjak. Për çdo dyqan që morën kooperativat, është caktuar një përgjegjës, i cili lidhet me kërkesat e konsumatorëve dhe i zbaton ato drejtpërdrejt nga brigadat dhe sektorët e perimeve. Dyqanet janë të hapura tërë ditën dhe furnizohen dy herësh me qëllim që perimet të jenë sa më të freskëta. Janë vënë në shërbim mjetet e kooperativave dhe tani u shtruan detyra të reja për shumëzimin e të gjitha llojeve të transportit, si me automjet, me karro-qerre etj. Çdo ekonomi do të sigurojë depo për ruajtjen e prodhimit, deri depo frigoriferike dhe po harton konvejerin gjithvjetor. Pas këtij hapi, po mendohet seriozisht të tregtohen edhe produkte e nëprodukte blegtorale të kooperativave bujqësore si: qumësht, mish, gjalpë, djathë, gjizë etj. Çdo ekonomi do të hapë thertoren e vet dhe do të bëjë vetë përpunimin e qumështit. Për disa automjete dhe ndonjë pajisje po jep dhe to të japë ndihmesën e saj edhe Ministria e Bujqësisë. Po prodhimi i tepërt ku do të shkojë? Kooperativat do ta çojnë atë në industri për përpunim, por edhe në rrethe të tjera, të cilat kërkojnë fruta e perime, ashtu siç do të marrë edhe Kavaja ato që i për së treti i individit kryesor ciklist katërt ekipore me kronometër Durrës-Fier, 82 km e gjatë.

Tahiri Diho është brigadieri i dalluar i blegtorisë në kooperativën bujqësore «Josif Pashko», të Selenicës në rrethin e Kolonjës. (Foto: N. Khufka)

- GJIROKASTËR - Drejtues dhe kolektiva të disa ndërmarrjeve kanë të drejtë kur ngrenë problem për furnizimin nga ndërmarrjet jashtë rrethit, me karburante, lëndë druri, tekstile etj. Po ç’dukuria e çpasojave ka sjellë mosrealizimi i disa kontratave brenda rrethit? Borxhi ndaj njëra-tjetrës ato janë për farën e jonxhës, thesët e plastmasës, qepen e thatë, artikuj të ndryshëm të imët, llojshmërinë në prodhimet industriale, frutat, drutë e zjarrit. Një pjesë e pasojave bie mbi tregtinë, tregun dhe konsumatorin. Pse duhet të punojnë të mos kënaqen fshatarët? Duket vërtetë e papranueshme. Nga 27 tonë që duhet të prodhonin kooperativat e «Asim Zenelit», Vrisërasë, Sofratikës dhe Jergucatit, nuk kanë dhënë asnjë ton. Kaq të vështirë e kanë drejtuesit dhe brigadat në to të përvetësojnë teknologjinë e kultivimit të fshesës? Natyrisht, pengojnë vlerësimet e diferencuara, pëlqimet për diçka dhe përçmimet dhe nënvlerësimi i të tjerave. Prodhimi i frutave, vjet u sigurua 50 për qind dhe pasojat ndjehen ende në treg dhe në planin e ndërmarrjeve përpunuese. Të gjitha këto, siç na thotë specialisti Fejzo Islami, janë kaluar në aribrazhin e rrethit, janë dënuar edhe e dëmtime me kushtet disiplinore, por këto s’janë gjithçka. Gjithçka është, të ndjehet pasojа, marrja e masave për të mos u përsëritur e mos u ndjerë më këtë vit. Pas përmbushjes së këtyre kontratave, të shtohet më shumë e drejta për të kërkuar për të tjerët.

● FORMA TË TREGUT QË PËRMIRËSOJNË FURNIZIMIN E POPULLIT. (F. 1) ● Ç’PYETET KENI? (F. 2) ● ATIJ QË I TAKO- (F. 3) ● DITA E KUSHTETUTËS SË RF TË GJERMANISË. (F. 4)