Tingëllon si anekdodë diçka që ndodhi kohët e fundit në uzinën «Enver», por fatkeqësisht nuk është e tillë. Vendin e anekdodës e zë një mendim. Vend e pa vend të dëgjosh se në qoftë se vërtetë ekonomia jonë ndodhet në gjendje të vështirë, për shkak të mungesës së valutës e lëndëve të para, atëherë zgjidhjen të gjithçkaje e kemi në duar ne. Cilat janë këto? Dikush i quan forca të brendshme, dikush rezerva, dikush iniciativa e në fund nuk ka rëndësi si quhen. Rëndësi ka që këto shpesh në vend që t'i përdorim e t'i vëmë në qarkullim, i futim në kasafortë, i kyçim e nuk i lëmë të marrin frymë. Puna është si t'i lirojmë nga ndryshku i administrimit dhe i vjetërsimit. Në uzinën «Enver» qe vendosur të çohej në një repart një tornë e re. Gjatë transportit, u vu re se vendi ku do të vendosej nuk ishte përgatitur ende. Tornua mbeti në oborr. Kaluan ditë e javë. Dikush tha se duhej bërë projekti; tjetri se duhej miratimi i drejtorisë; i treti se duhej një komision për të parë nëse ishte i përshtatshëm vendi. Ndërkohë, makina rrinte e mbuluar me mushama, si një dëshmi e gjallë e asaj që e quajmë praktikë e vjetëruar. Askush nuk mbante përgjegjësi, por të gjithë kishin nga një arsye. Këtu nuk është fjala vetëm për një makinë. Fjala është për një mënyrë pune. Për një psikologji që i trembet vendimit, që pret urdhrin e shkresën, që ngatërrohet në hallkat e veta e humbet kohë, energji dhe mjete. Në kushte të reja, kur ekonomia kërkon veprim më të shpejtë, organizim më racional, kursim të çdo ore pune, të çdo materiali, nuk mund të ecet me të njëjtat shabllone. Ka ndërmarrje ku ende mendohet se nisma duhet të vijë vetëm nga lart. Ka drejtues që parapëlqejnë të mos lëvizin pa u mbuluar me letra. Ka specialistë që e dinë zgjidhjen, por nuk e thonë, sepse «mos na dalë punë». Dhe kështu zvarritet një punë e thjeshtë, fryhet një problem i vogël, bëhet pengesë një procedurë që mund të shkurtohej lehtësisht. Ndërkohë prodhimi pret, plani pret, kolektivi pret. Duhet të kuptojmë se iniciativat nuk lindin në terren të ngrirë. Ato kërkojnë besim, kompetencë, përgjegjësi dhe një frymë të re marrëdhëniesh në punë. Çdo drejtues duhet të dijë të dallojë midis rregullit të domosdoshëm dhe burokracisë së kotë. Çdo hallkë duhet të japë llogari për vonesat që shkakton. Çdo specialist duhet të ndihet i detyruar të propozojë rrugën më të mirë dhe jo të fshihet pas zakonit. Sot më shumë se kurrë, nuk na duhen fjalë të bukura për rezervat e brendshme, por hapje konkrete e rrugëve që i kthejnë ato në prodhim. Nuk mjafton të përsërisim se kemi mundësi; duhet t'i përdorim ato me guxim e mençuri. Praktikat e vjetëruara nuk ikin vetë. Ato duhen goditur në çdo zyrë, në çdo repart, në çdo mendësi. Vetëm kështu fjala për ndryshim fiton përmbajtje reale.

Cast nga quna e zoten mofia te Tovarises. (Foto: J. Xhixha) [?]

TERHEQJOM VEMENDJEN Jo në çdo ndërmarrje e organizatë ekonomike po tregohet kujdesi i duhur për sigurimin dhe përdorimin me vend të mjeteve materiale e financiare. Jo kudo është kuptuar se llogaria me vete dhe vetadministrimi ekonomik kërkojnë disiplinë të fortë, kontroll të vazhdueshëm dhe përgjegjësi konkrete. Në kushtet e sotme, kur çdo humbje, shpërdorim apo neglizhencë rëndon drejtpërdrejt mbi rezultatet e prodhimit dhe të ardhurat, kontrolli nuk mund të shihet si një hallkë formale. Ai është pjesë e vetë drejtimit, mjet për të njohur gjendjen reale, për të zbuluar mangësitë në kohë dhe për të marrë masa përmirësuese. Kontrolli duhet të nisë nga planifikimi dhe të shoqërojë gjithë procesin e realizimit. Ai nuk kufizohet vetëm në verifikimin e shifrave në fund të muajit apo të tremujorit. Duhet të kontrollohet zbatimi i normave, përdorimi i lëndëve të para, shfrytëzimi i makinerive, disiplin[a] në punë, ruajtja e pronës socialiste, saktësia e evidencës dhe respektimi i kontratave. Përvoja tregon se aty ku kontrolli ushtrohet me seriozitet, me metoda të qarta dhe me frymë ndihmëse, rezultatet janë më të mira. Ku ai lihet pas dore ose kthehet në formalitet, lindin terrene për abuzime, për fryrje shpenzimesh, për vonesa e mosrealizime. Nuk mjafton të hartohen raporte; duhet që konkluzionet të ndiqen deri në fund dhe përgjegjësit të mbajnë llogari. Rritja e rolit të kontrollit është sot një domosdoshmëri. Ajo lidhet me forcimin e rendit ekonomik, me përdorimin më me efektivitet të bazës materiale e monetare dhe me edukimin e një qëndrimi më të përgjegjshëm ndaj detyrës. Vetëm kështu drejtimi ekonomik me llogari me vete fiton përmbajtje reale dhe jep frytet që kërkon koha.