Tingëllon si anekdotë diçka që na kanë treguar për një ekonomist në njërën nga NB-të e Krujës. Një karrocier i bëri qerres së tij një «modifikim». Në vend të rrotave prej druri, vuri goma. Me këtë ai gati dyfishoi rendimentin e punonjësit e stallës pushuan ankesat për furnizim. Kur erdhi puna për të marrë shpërblimin, ekonomisti i financës hodhi mendime dyshimi: «Si është e mundur?». Deri këtu në rregull. Kur karrocieri dha shpjegimet, ekonomisti iu përgjigj se këto veprime punë nuk mund t’i përgjigjte, se ishin të pambështetura në manualet. Rr[g?]ezgjidhja? Karrocieri duhet t’i hiqte menjëherë gomat qerres e të vinte përsëri rrotat prej druri! Natyrisht, ky shembull duket pak ekstrem e shumë emra mund t’i vësh. Por që administrata, me ca rregulla fikse, me kërkesa që aspak nuk i qëndrojnë kohës etj., bëhet shpesh frenuese për zhvillimin e prodhimit, kjo është më se e vërtetë. E pra, është ajo që «bullbin» nëpër takime, shtabe, mbledhje kolektive për planet, për rendimentin, cilësinë e koston. Me fjalë të tjera, edhe e interesuar për të shtuar prodhimin, plotësuar planet, po aq edhe frenuese. Menjanë duartroket novatorët për ato që bëjnë, për zgjidhjet që propozojnë në prodhim, në anën tjetër deri fondon këtë ka vënë shteti në dispozicion për të stimuluar punën e inxhinierinë e tyre nuk përdoren as përgjysmë. Menjanë nëpër aktivitete shpërndahen lavdata për reformat e prodhimit që dallojnë shumë me masën e gjerë e në anën tjetër ndryshimet në shpërblimin e tyre janë si me pikatore. E të kërkojnë të ulin diçka, derisa nuk e kanë arritur asnjëherë. Po kjo zbrazët tek ne. Ky ishte arsyetimi. E kuptojmë, kolaudime do të ketë dhe më pas. Po tani punët e mëdha të dikasterit, jo vetëm të specialistëve të planit, këto janë. Ndryshe nesër do të vërehet prapë më praktiken e deritanishme: vrapojnë punonjësit e dikastereve në bazë, të komiteteve ekzekutive e të Partisë. Madje mbahen edhe lista të tëdëshirbimeve. Po ç’bëjnë? Drejtuesve e punonjësve të bazës u thuhen ato gjëra që ata i dinë fare mirë. Ndërsa administrata e ndërmarrjes vazhdon e ecën nëpër zyrat e ministrisë e në entet kontraktuese. Drejtuesit kthehet kështu në indikatorin ku zbrazën llo-lloj kërkesash, zyrat e tij kthehen si zyra furnizimi dhe punonjësit e ministrisë hedhin firma nëpër shkresa për të dhënë kjo ose ajo bazë materiale, pajisje e deri ndonjë numër kushinetike dhe në një magazinë. Edhe këto çështje të metodës së punës janë, që përfshihen organizime të mëdha e të vogla. Dhe nuk kanë të bëjnë me punonjës të veçantë. Ato shtrihen tej tyre dhe e rëndomta ngrihet kështu në shkallën e një dukurie. Natyrisht, Plenumi i 10-të, veprimet që mori, përmban jo zgjidhje të pjesshme, përkundrazi — zgjidhje të mëdha, nga do t’u jepet praktikisht përgjigje mjaft problemeve që kanë dalë në situata të reja. Krijimi i ndërmarrjeve me llogari më vete do të rritë padyshim më tej përgjegjësinë, interesat e prodhuesve dhe të administratave të prodhimit. Megjithatë këto praktika të reja që po hyjnë e po zgjerohen, nuk janë çështje vetëm formale. Ato duhet t’i kërkojnë në vetë këtë. Puna është që ky mendim teknik (në eshtë të integruar bashkë me të edhe atë ekonomik), të bëhet domosdoshmëri. Në një bisedë të rastit një specialist bujqësie na bëri një krahasim: «Që të ndërtosh një pallat duhet aq e aq tulla, rërë, çimento, hekur. Qoftë dhe diçka të mungojë, pallati do të mbetet pa dorezuar. Deri sa të vijë ajo që mungon. Ndërsa në bujqësi ajo që mungon sot, nuk vlen nesër. Atëherë i bëjmë vend rastësisë, subjektivizmit. Në dikaster, rreth e bazë». Këto nuk janë probleme të vogla. Por dhe jo aq të rënda sa bëhen e ku zyra e zyrtarë të lë-shojën vend e pa vend përpara logjikën «kaq kemi, kaq bëjmë». Nuk duhet të jetë kështu. Pse duhet që bujqësia të lerë punët pa bërë për mungesat në naftë? Nuk është se ajo kështu kursen vërtet. Tokat prapë pluguohen e mbillen. Asgjëkundi nuk kemi dëgjuar që në vend të traktorëve u futën parmendat. Atëherë pse të mos punohet me rezerva? Pse të mos sigurohen herëbisedat atje ku duhet? Pse ose ajo pajisje mos vijë atëherë kur e do prodhimi? Të kuptoheni, ne nuk ngatërroj me bollëk dhe mungesa ka. Çështja është për vlerësime më reale e më në kohë e të bërtasësh një vit për diçka, askush mos dëgjojë, deri sa dikuj të japë pasojën e pastaj të bëhet alarm për ta sjellë këtë ose atë gjë me aeroplan! Kur? Pasi të ketë vajtur në lumë ca këtu e ca atje valuta?! Këto praktika, për nga përhapja që kanë, kërkojnë «manovratore» e vet. Notë të lartë merr ai që i përballon më mirë. Atëherë nga këta zgjidhje e bëhen drejt- zgjidhden e bëhen drej-torë, kryetarë etj. Po ja që na bëhen edhe drejtorë të institucioneve shkencore. Pse? Sepse ja-ne shquar këtu e atje. Me përja-shtim të shkencës (kurrësesi për faj të tyre). Zgjedhja nga jashtë në disa institute të bujqësisë ko-hë e fundit të disa prej këtyre drejtuesve këtë shpreh: mbivle-rësim të praktikës, që është dhe empirizëm në dëm të kërke-save për shkencë të vërtetë. Sa vend ka për të hedhur tej shumë praktika! Të vjetëruara, frenuese. Atëherë do të lulëzoj-në edhe më shumë individuali-tete të reja në fushat e organi-zimit e drejtimit. prodhim, në anën tjetër deri lo-ndet që krijimtarinë e tyre nuk përdo-ren as përgjasim. Mënjanë nëpër ak-tive shpërndahen lëndëta për re-kordet e prodhimit që dallojnë shumë me masën e gjërë e në anë E të tjerat. Pak të vjetëruara këto të dhë-na, mund të thuhet. Mbase. Ama jo të kapërcyera. Ja, tani po për-gatitet plani për vitin e ardhshëm. Gjithkush e di ç’peshë ka ky plan, ç’interesa zgjoh në njerëzit, sido-mos në kushtet e llogarisë me ve-te. Megjithatë edhe këtu plagjiatu-rat e së kaluarës në planifikim janë të dukshme. Na thënë në ko-mbinatin kimiko-metalurgjik të Laçit, në fabrikën e shkrirjes: «Bë-jmë projektplanin, me pikëmbësh-tetje planin e mëparshëm. Ndry-she dikasteri s’të lejon. Dhjetë vjet që ndërruam furnizues nuk na kanë sjellë lëndën e parë në sasi. Si do të bëhet? Me siguri, e dhe Fushë-Arrëzi, Repsi etj., do shkruam, pamë një agroteknikë të ni-sjellë, pamë një agroteknikë të ni-vë e të tjera ba-shkëpunimi mund të jenë ajo e pje-sëtimeve dhe veçori-ve të tjera. Në shkëmbimin për një progres të mëtejshëm. shme, përkulurazi - zgjidhje, mirë-mëdha, dalë në situata të re-ja. Krjimi i ndërmarrjeve më praktika të reja që po hyj-në e do të zgjerojnë, nuk janë çe-shtje cudibërëse. Ka e do të ketë vend kuadëror për t’u përpunuar një mendim i kualifikuar dhe në metodën e punës, në fantastinë për rrugëzgjidhje të frytshme që dik-tojnë situatat. Në këto punë as ka pasur e as do të ketë zgjidhje të gatshme. Madje me zhvillimet in-tensive kulturore, në kushtet e ku-alifikimeve masive krijohen mun-dësi të reja për pasuri varietesh edhe në këto aspekte. Flasim për përparësitë e men-dimit ekonomik në metodën e drej-timit. E pranojmë të gjithë atë si kusht për hope të reja. Por me-ndim të vërtetë ekonomik nuk mund të ketë pa mendim të kua-lifikuar teknik, shkencor. Një fu-

Çast nga puna në uzinën metalike të Gjirokastrës. (Foto: N. Xhufka) Çast nga puna në uzinën metalike të Gjirokastrës. (Foto: N. Xhufka)

Pas 6 etapash si ekip kryeson «Vllaznia» dhe si individ Spar[a?]k Musha i «17 Nëntorit» Dje u zhvillua etapa e 6 e rrethit 46-të çiklistik të Shqipërisë, individuale, me kronometër, Gjirokastër – Jergucat dhe kthim, 36 kilometra e gjatë. Vendin e parë e zuri çiklisti Selim Çelm[e?]ta i «Dinamos», me kohën 50 minuta e 48 sekonda, me mesatare 42,16 km në orë, duke përmirësuar kohën e mëparshme me 49 sekonda. Në vend të dytë u rendit Agim Tafili i «Vllaznisë» me kohën 51 minuta e 22 sekonda dhe të tretin Ardian Feraz[a?]i i «Partizanit» me kohën 51 minuta e 46 sekonda. Mbas 6 etapash kryeson ekipi i «Vllaznisë» me 43 orë, 38 minuta 0,5 sekonda, në vend të dytë «Partizani» dhe «Dinamo» në vend të tretë. Në krye të klasifikimit si individ pas 6 etapash është Spartak Musha i «17 Nëntorit» me 13 orë, 50 minuta dhe 45 sekonda, në vend të dytë Qemal Manko i «Traktorit» me 13 orë, 51 minuta dhe 0,9 sekonda dhe në vend të tretë Selim Çelm[e?]ta i «Dinamos» me 13 orë, 55 minuta dhe 19 sekonda. Sot zhvillohet etapa e 7-të Gji-rokastër - Berat, 159 kilometra. (ATSH) Përfundoi spartakiada kombëtare e shkollave të mesme Për 6 ditë me radhë në shtëpinë e pushimit të pionierëve të Enverit «Qemal Stafa», dhe në mjediset e pallatit të lojrave në Durrës, u zhvilluan finalet e spartakiadës kombëtare të shkollave të mesme. Në këtë veprimtari, matën forcat e ty-re. (Vijon në faqen 3)

Llogaria ekonomike më vete dhe masat për vetëfinancimin e riprodhimit të zgjeruar socialist do t’u japin levave ekonomike në drejtim një rol përcaktues. Ato do të zenë përherë e më shumë vend në veprimtarinë ekonomiko-prodhuese të ndërmarrjes. Kjo do të kërkojë gjithashtu, që logjika e mendimi ekonomik t’u paraprijë proceseve të zhvillimit të vendit. Natyrisht, efektet e këtyre masave që po merr Partia, nuk do të realizohen as mekanikisht dhe as me «shkopin magjik», prandaj organizimi i prodhimit do t’i nënshtrohet një kontrolli të rreptë mbi masën e punës e të shpërblimit, mbi prodhimin dhe shpërndarjen e tij, mbi investimet e përdorimin e akumulimit etj. Në ligjin «Mbi ndërmarrjen» është përcaktuar shprehimisht detyrimi i administratës për të forcuar kontrollin e brendshëm për ruajtjen dhe administrimin e pronës socialiste, dhe zbatimin e ligjshmërisë në fushën e prodhimit, të shpërndarjes, të pagave e të treguesve të tjerë teknikë, ekonomikë e financiarë në ndërmarrje e në njësitë ekonomike brenda saj. Hallkat e kontrollit janë të shumta dhe aftësia e tyre kontrolluese është e gjerë. Ato kanë mundësi të zhvillojnë një veprimtari shumë të efektshme për forcimin e rregullit e të disiplinës në ekonomi. Kontrollin e ndihmon edhe përdorimi i levave ekonomike në procesin e prodhimit. Faktorët ekonomikë, duke marrë përparësi në fushën e drejtimit, bëhen nxitës e ndihmës të kontrollit të brendshëm, të cilit i rriten vlerat kur organizohet e drejtohet mirë. Duke qenë elementi i rëndësishëm drejtimi, kontrolli i brendshëm është pjesë përbërëse e punës organizuese në ndërmarrjet e kooperativat bujqësore, e të gjitha administratës së njëj ap[a?]rat unifik. Fusha e veprimit të kontrollit të brendshëm është e gjerë dhe përfshin gjithë veprimtarinë ekonomike, financiare, teknike e teknologjike në ndërmarrje, për rrjedhojë çdo punonjës ka detyrat e veta për kontrollin e zbatimit të ligjeve, vendimeve e akteve të tjera nënligjore që rregullojnë këtë veprimtari. Llogaria më vete presupozon që çdo degë apo organizëm në ndërmarrje të jetë përgjegjës jo vetëm për prodhimin e gjithë qëllimin e tij sistematik, realizon qëllimin e vet, bëhet faktor nxitës e parandaluës kundrejt çdo dukurie negative që mund të shfaqet në procesin e zbatimit të detyrave të planit. Kështu, në vend të pasojës e të masave administrative, luftojmë shkakun, marrin përsipër e veprojnë zgjidhjet ekonomike që parandalojnë dëmtimin apo shpërdorimin e pasurisë së popullit. Aftësia drejtuese e kuadrove ta njohë para një prove të vështirë, pasi ajo do të jetë nën kontrollin e masave, të cilat do të jenë vetë të interesuara të prodhojnë më shumë, më mirë e më lirë. Roli dhe veprimtaria e kontrollit të brendshëm merr vlera të reja, prandaj duhet t’i përgjigjet cilësisht kërkesave të kohës. Natyrisht, format e organizimit e të drejtimit ndryshojnë në hapësirë e në kohë, prandaj edhe kontrolli i tij gjitha hallkave, në veçanti ai i brendshëm do të organizohet në përshtatje me këtë ecuri. Sidoqoftë, në çdo rast kontrolli i brendshëm, si kontroll sistematik dhe i pandërprerë duhet të sinjalizojë në kohë për çrregullimet dhe të marrë masa të shpejta për ndryshimin e gjendjes. Drejtimi i ndërmarrjes me llogari më vete kërkon punë të kualifikuar e me laps në dorë. Është koha që të evoluojë edhe ndonjë mendim qē kontrollin e quan si «barrë të tepërt» e që e redukton atë thjesht në kontrollin financiar apo kontroll të revizorit. Detyra e funksione kontrolli kanë të bëjnë në përgjithësi nga portieri e deri tek drejtori. Siç dihet, ekonomia ka përballuar humbje të mëdha, prona socialiste është dëmtuar e përvetësuar edhe pse nuk ka vepruar sa duhet kontrolli i brendshëm. Qarjet e justifikimet nuk mund të përgjigjin më këto humbje. Çdo dëmtim i pronës i kapur në kohë duhet të nënshtrohet një analize të thellë e të gjithanshme në kolektivin punonjës, ku të kërkohet e të jepet llogari reciprokisht. Në këto kushte, është e domosdoshme që në rregulloret e brendshme të ndërmarrjeve të përcaktohet saktë detyrimi i çdo punonjësi dhe hallkë për të ushtruar kontroll dhe përgjegjësi e secilit për moszbatimin e kësaj detyre. Për forcimin e kontrollit të brendshëm ndërmarrjet e në kooperativat bujqësore kanë çfarë të... Shtetit. Veç ndihmës metodike ke-më mendimin që këto organe, duke menjanuar dubliumin e kontrollit të brendshëm, të kapin ato çështje që kërkojnë punë më të kualifikuar e zgjidhje afatgjata. Organet e kon-troll-revizionit mund e duhet të stu-djojnë disa probleme që lidhen me tematikat, cilësinë e përmbajtjen e kontrollit. STEFAN PAPAGJONI Zëvendëskryetar i Komisionit të Kontrollit të Shtetit logjike në ndërmarrje, për rrjedho-jë do në ndërma-rrje të përgjigjet jo vetëm për pro-dhimin, por edhe për rezultatet e tij. Drejtimi dhe kontrolli përbëj-në një binom të vetëm. Kur themi këtë nënkuptojmë që teknologu apo agronomi të mos «vëzhgojnë», por të kontrollojnë e të përgjigjen për zbatimin me rreptësi të procesit apo kartës teknologjike; që produkti të dalë në sasinë dhe cilësinë e duhur, që ekonomisti apo normisti të mos regjistrojnë faktet, por të kontrollojnë e të japin rrugëzgjidhjet ekonomike për përdorimin me efikti-vitet të punës së gjallë e të mate-rializuar; që furnitori në vend të «qarjeve» e justifikimeve të kon-trollojë e të përgjigjet për zba-timin e detyrimeve kontraktore, e kështu me radhë. Një kontroll i

Dje u largua nga vendi ynë dele-gacioni i Ministrisë së Bujqësisë dhë Përtifimit të Tokave të Repu-blikës Arabe të Egjiptit i kryesuar nga zëvendësministri i parë i Buj-qësisë, prof. Mamdouth Sharaf El-dih, i cili me ftesë të Ministrisë së Bujqësisë bëri një vizitë zyrtare e miqësore në vendin tonë. Para largimit, prof. Mamdouth Sharaf Eldih, dha këtë intervistë Televizionit Shqiptar dhe shtypit: «Kudo që kaluam nëpër Shqipë-ri e ndjemë veten si në shtëpinë të-në. Populli shqiptar është shumë i lë tër me ndjenja dhe me zemrat to-na. Bujqësia në Shqipëri po bën për-parime të mëdha. Këtë e pamë e dhe në plantacionet e ullinjve, vreshtave e agrumeve. Në bimët e arrave dhe në frutikulturë, kudo që shqiptar, pamë një agroteknikë të ni-vël të lartë. Disa probleme, që kë-rkojnë zgjidhje në mënyrë të ve-cantë në zonat me toka të kripu-ra, mund të realizohen nëpërmjet një bashkëpunimi të frytshëm midis dy vendeve tona. Fusha e të tjera ba-shkëpunimi mund të jenë ajo e pje-sëtimit të tokave të reja, e ujitjes, fitimit të tokave të reja, e ujitjes nëpërmjet krijimit të rezervuarëve artificialë, në zoëtin dhe veçori-ve të tjera. Ne shkëmbyem mendime për këto probleme me shokët e Mi-nistrisë së Bujqësisë dhe ramë da-kord për konkretizimin dhe zbatimi-n e detyrave që shtron protokolli i përbashkët. Gjithashtu ne taku-am mjaft specialistë, të zotë, që kanë një nivel të lartë profesional. Kjo flet për një progres të mëtejshëm. (ATSH)

Me ftesë të kryetarit të Komisio-nit të Përhershëm të Punëve të Jasht-me të Kuvendit Popullor, shokut Vito Cami, së shpejti do të bëjë një vizitë zyrtare e miqësore një dele-gacion i Komisionit për Punët e Ja-shtme të Dhomës së Deputetëve të Parlamentit Italian, i kryesuar nga kryetari i tij, Flamino Pikolli. (ATSH)

- LIBRAZHD - Blegtorët e rrethit të Librazh-dit plotësuan para kohe detyrat e 5-mujorit në prodhimet blegtorale. Edhe në këtë sektor përbësoja e mekanizmit ekonomik po jep frytet e veta. Mbi detyrat e 5-mujorit luhofet të jetë 12 për qind më shumë qumësht, 14 për qind më shumë mish. Në kraha-sim me të njëjtën periudhë të vi-tit të kaluar u prodhuan mbi 7 mijë kv qumësht, dhe megjithëse këtë vit ekonomitë bujqësore ngritën mbi 20 baxho të reja për për-punim, u dorëzuan më shumë se një vit më parë mbi 2 mijë kv qumësht, dërëzimi i mishit u tej-kalua 30 për qind dhe tregu u fur-nizua më shumë se detyra me mbi 310 mijë kokrra vezë. Investimet në blegtori janë si ajo kredia me afat të shkurtër, që kthhen shpejt efektin. Tho-të Fatmir Kodrari, - kryespecialist i rrethit. Vitet e fundit u ndoqën me përparësi remonti dhe baza ushqimore. Vetëm vitin e kalu-ar remonti në të imëta pati një ri-sje 27 për qind dhe në gjedhë 13 për qind. Si u arrit të bëhet kështu, ikur në të njëjtën periudhë të vitit të kaluar deficitet qenë jo të pakta.

- SARANDË - Ditë më parë, blegtorët më te dalluar të rrethit u mblodhën në një ballafaqim. Bilanci që bë-në e përvoja që sollën ishte e pasur. Në shkallë rrethi prodhi-mi i qumështit për këtë periudhë është tejkaluar 10 mijë kv. Mbi 80 për qind të tufave më të im-ta kanë plotësuar që tani pla-nin vjetor. Detyra në prodhi-min e qumështit plotësohet vetëm në të imëta, por edhe në lopë, ndryshe nga më parë kur një pjesë të tejkalimit e zbehte deficiti në lopë. Të dalluarit në prodhimin e qumështit, - thotë kryezoote-kniku i rrethit, Sotir Qesari, - s’janë të shumtë. NB e Vrinës plo-tëson detyrën e periudhës 120 për qind, Vërgoi 124 për qind, NB e Stjarit 120 për qind, kooperativa e Muzinës 133 për qind. Të gjitha ekonomitë tejkalojnë ndjeshëm grafikun ditor. Përse flet kjo përvojë? Puna e barinjve të njohur: Thanas Kapurani, Ilia Xoga, Resul Mu-llai, Zaim Ademi, Koço Zoga e dhjetëra të tjerë që kanë tekalu-ar që tani planin vjetor, tho-në se mbarësia e kësaj viti nuk është vetëm moti, por në radhë të parë kujdesi për sigurimin e bazës ushqimore, riorganizimi i tufave, strehimi e, mbi të gjitha, djersa e barinjve dhe mendimi novator i specialistëve. Stimulimi material e moral për çdo tejkalim të prodhimit ka nxitur sedrën e punonjësve të këtij sektori. Veç kësaj, i fryt-shëm ishte edhe zvogëlimi i tu-fave e shtimi i barinjve për të përballuar prodhimin, zgjatja e kohës në kullotë, mjelja e rime-ljella. Ja përse barinjtë arritën e deritanishme i shikojnë me re-zerva, të bindur se objektiva të rinj do të kapin. Kështu për lo-pën është tejkaluar detyra e për-gatitjes së silazhit, gjë që sigu-ron ritmikë të lartë në prodhim gjatë gjithë vitit. Në tufat ku shtohet tejkaluar detyra, synohet me merren 10-15 kg qumësht për krerë në dele dhe 20-30 kg qu-mësht në dhi. Arritjet në pro-dhimin e qumështit bashkë me numrin e krerëve në qengja, si dhe objektivi për plotësimin e detyrës në prodhimin e leshit, ka-në bërë që blegtorët të jenë gja-të kësaj periudhe me tejkalime.