Paradokse të demokracisë — Përse më bëre një pyetje të tillë? — pyeti i sapo liruar nga burgu, duke marrë në dorë një kyç - çek, shokun e vet. — Për të kyçur gojën, — ishte përgjigjja. Përballë agjitacion e propagandës-nenit të tmerrshëm të Kodit Penal, dhimbjet përballoheshin e dhe me humor. A mund të themi se ajo kohë ka perënduar një herë e mirë? A mund të harrohet thënia ogurzezë «Muret kanë veshë». Po dhe jo. Çdo gjë e mirë - është arritur në sajë të hapave të mëdhenj demokratizues që kemi bërë. Në këtë kuptim jam plotësisht dakord me thënien se një ndër fitoret më të mëdha të kohës që po jetojmë është se u mposht frika. Por ka frikë e frikë. Cila frikë u mposht? Frika për të besuar në të, për të lëvizur (me gjithë pengesat e zyrave të ndonjë agjencie ajrore që dhejtifshon çmimin e biletave a të shurdhërisë, edhe atëherë kur s’ka shkak, të ndonjë ambasade), frika për të vënë vërejtjen private në rrugë e me mjete të ndershme, për... Me këtë rast u bënë e po bëhen edhe rregullimet në legjislacion, themelore këto në demokraci, ku shteti është rojtar nate- për qytetarin, ndryshe nga diktatura, ku shteti ishte makthi i tij. Megjithatë, duke hedhur hapa krahëve një legjislacion e në vazhdim një mekanizëm të tërë shtetëror që i ka shërbyer diktaturës, para syve tanë po krijohet ende një mendësi e re, disa herë në formën e histerive kolektive të fanjorura më parë tek ne, në mos vetparalizuar, dhe paralizojnë edhe të tjerët, pra kanë frikë. Forca të caktuara, pa ideal e program, por me një radikalizëm të skajshëm, kërkojnë të kthejnë përmbys çdo gjë, duke manifestuar hapatazi dhunë e hakmarrje. Edhe mjaft drejtues ndërmarrjesh, deri magazinierë e roje, pra baza e administratës në prapë, kujtojnë se u bë deti kos dhe duke gjykuar se i kanë ditët e numëruara, nxitojnë vetë e dashje-dashje nxisin të tjerët për vjedhje që do prapësi t’ia lënë anën e minatorit. Varfëria e skajshme, kur rrezikohet të mbetesh pa bukën e përditshme të fëmijëve, i nxit disa të shembin deri në shkallë për të rrëmbyer ca karrike e ca trarë. Shtoi këtyre faktin që gjithandej qarkullojnë armë, sidhe se nga erdhën e ku vodhën, që s’të gjenden qarkullojnë makina pa targë, që nuk funksionon sistemi i ndërlidhjes e në qytete e fshatra pllakos errësira, se si thotë populli «ujku mërgull don», dhe qytetari ndjen një thjeshtë frikë, por panik. Pyet: atherë cila frikë u mposht? Që u mposht frika ndaj diktaturës, u bë shumë mirë. Por që u mposht edhe frika ndaj ligjit e dënimit rëndë vete demokracisë. Në demokraci të gjithë duhet të kemi frikë, jo si dikur nga Sigurimi apo urdhëri i padrejtë i errësirës, nga lufta e klasave, ligjërim e tarafit e zyrat e kuadrit, nga njerëzit e zyrave e të korruptuarit, por vetëm nga ligji. Zbatimi korrekt i ligjit është fytyra e vërtetë e demokracisë. A. SHALA

— Letër familjes e bashkëfshatarëve të mi - U bë gjatë që nuk jemi parë e vesh s’jemi marrë. Malli na ka këputur e besoj edhe ju për ne. Aq sa kemi mall për ju kemi edhe merak. Merak për hallet e shumta që patët në këtë dimër demokracie. Juve di nëse e morët e s’morët tokën. Po patë? Se një s’morëm. I vënë me sa po i kërkojmë e po i prishni me padurim mjero- në prj to ka ngrënë. Këtej tho- pj pa se po i pengon ministra e gjësisë, e «socialistët». Vërtet të jet se? PS-ja në program e ka shkuar qartë se është që token ta marrin fshatarët. Edhe në parlament ku kish shumicën për atë votim. Pastaj ministria e bujqësisë, thotë se ka dërguar tapite në rrethe. Pastaj atje në rrethe tonë në pushtet është demokratikja... Ne pse kemi merak edhe për shumë mallë, të bukën, për mbjelljet, për furnizimin e për shafës së shtëm; merak se po e shohin keq, me qytet, bile kryeqytet, se ku jemi katandisur. Vajalë që mund të jetin atje, në fshatin tonë rrëmuall! Por këte letër po ju nis për sihariq. Nuk e di nëse e patë në televizor, a e dëgjuat në radio pa mbremë programin e PD-së. Plot sihariqe na dhanë gëzimet e saj. Po mua menjëherë më mbeti te ju. A e dëgjuat profesor Rexhep Uken, «ekspertin» e problemeve të fshatit, kandidatin për deputet, që tha për ju, pra dhe për ne, se gëzimi juaj është dhe gëzimi ynë? Po s’keni pasur dëgjuar, pyemi se i la gojëhapur e zemërta ju bari më olas me mirë të them behar të fshatarëve. Sa bukur! Pra, së shpejti unë me ju do të lidhemi direkt nga Tirana me telefon. Nuk tha se me linjë automatike e me manual, por s’ka gjë. Boll që «o dhe të keni telefon». Mendoni ku do ta vini e unë po mendoj t’ju siguroj një aparat me butona. Nuk prish punë se une këtu në mes të Tiranës nuk kam telefon në shtëpi. Nuk kam as komshinjte me mi tallpait. Tirana ka disa posta telefonike e ju kërkoj që andej. E kuptoj që PD-ja e ka shumë merak fshatin në këtë fushatë e- sektoralë. Prandaj andej po i vërshojnë premtimet e mëdha lume për modernizime gjithashalle. Pastaj, ndryshe nga ruralrament e monizmit do të shtypin nga programet e veta «ta bëjmë qytetin si fshatin». I juaji: NIKOLL LINZA Tiranë, 16. 3. 1992

KUSH JANË DEPUTETËT E PD? — Beu Emanuel Heba — Beu i madh i Durrësit Emanuel Heba — dhuratë e Sali Berishës për fshatarët e zonës së Pezës, Vagarrtit, Ndroqit, Kavajës dhe NB «17 Nëntori». Mes një entuziazmi të madh priti i pive opozitare të së djathtës, skudronet e zakonshme të mitingasve të PD-së ardhur me autobuza në Pezë, liderin e tyre S. Berisha e për të shpallur kandidatin e PD-së për këtë zonë Dr. e shkencave veterinare Emanuel Heba. Kush është Emanuel Heba? Emërtimi më i vjetër e më i saktë: beu i madh i Durrësit, pronari i Kordës Heba dhe i tërë zonës përreth. Për sa arrijti të mbijetojë ky bej re- beshe? Këtu të 4-5 dekadave të fundit e kërkon të bëhet serishmi po bej? Heqësi, shumë kollag, Bej qerrata. Bëri kushin me Agim Ponën, (burri i motrës) funksionar i lartë i udhëheqjes së PPSH, tërë jetën Drejtor i Drejtorisë së Jashtme në KQ të PPSH. Kuptohet e nuk do koment. Ç’ti përmendësh më parë, që karriçka i ja bësh papultu apo udhëheqës pa fund e jashtë shtetit? Tërheq vëmendjen «fakt i vogle», specializimit. Ndërsa specialistët e pedagogët e fushës së veterinarisë me sakrifica e përkushtim mbrojnë me disertacionin e parë gradën kandidat i shkencave, Emanueli, me një disertacion «bej» dhe drejtpërdrejt Dr. i shkencave!!! E kështu nuk do t’i ndaheshin tërë jetën privilegjet e titujt e ndershëm. E po nuk thotë kot populli: beu po bej mbetet. (Emanueli rast tipik: bej dje, bej sot, bej nesër dhe behet edhe nesër). Por në këtë rast spikat diçka e veçantë bonimi i ri: bej-blokmen e shtresa tashmë elitë e të gjitha par-

A thua ishte keq për deputetë boj si qën? buku pjekak, kasnari apo punonjësi i NB-së? A thua të jetë një manovër politike apo tatim pulla nga ana e opozitës për këtë vater të shkëlqyer të lulis pesë Qir-rim kombëtar e shoqëror, e në veçanti kundër bejlerëve e agallarëve? Veç, jo, në asnjë mënyrë jo. Revanshi i ripronësimit dhe i kthimit në pushtet i shtresës së privilegjuar të bejlerëve, kapitalistëve, tregtarëve të mëdhenj, fajdexhinj dhe latifondistëve të mëdhenj të tokave është një vijë e pandryshuar e opozitës, qëllimi themelor për të cilën ajo lufton sot në emër të «demokracisë», baza e vërtetë klasore ku ajo mbështetet. Demagogjia po arrin në zenith: ndërsa programet elektoralë të partive të opozitës sanksionojnë pronat e pushtetit e çliragjërve e bejlerëve, nga ekrani i RTV-së, Sala, Sali Berisha dhe Kavajës përbëhet ne nuk do t’i kthejnë atij më në pushtet. Popull i zgjuar! Mos u mashtroni, shikojeni drejt në sy realitetin e ditës. Sa të dalësh nga dera e shtëpisë tek faqja e murit apo në sheshin e dyqanit e koefëgrafi mne na ... gishta përpjetë të Emanuel-Beu Sabi-rigjifari, Dylber Vinçoli - t- këto gjithandej, Sadedin Ballës - për ba, Bazit... e kështu me radhë pamja- rim fytyrat e honronëve të vërtetë «opozitës demokratike». SHPEND PRADENA

MUÇON NUK E PRITEN BASHKFASHATARËT Kandidati për deputet i PD në Skrapar z. Mustafa Nano mori zemër për të organizuar një takim me bashkëfshatarët e tij në Stërnec. — Ka ardhhur shpejt o Muço, nuk kemi asnjë njeri këtu rrotull që mund t’i mbledhim një copë kohë për ty dhe kryetari i PD të fshatit. Të dyqani i priti dyqankadhit. — Unë kam ardhur si kandidat për deputet, të lëfasonim shtruar për herë hallet që kemi — ndërhyri si pa të keq Muçua. Pastaj shtesi i fshatit, ashtu me atë lojën e tij prej «njëjëranti» ia mbushi mendjen kandidatit për deputet të kthehej sa më parë në Korovodë sepse stornallit në nuk e din nga bënete PD-ja. LIPE OSTERVICA

Z. Sabri e shkrepj më lij... Ditët e fundit në një fshat të Tepelenës u hap lajmi se do të vinin ca tregtarë për të shtitur, por nde pëtë blerë. Dhe njerëzit e uruar njoftuan njeri-tjetrin e u mblodhën tek shkolla e fshatit. U mbledhën goxha njerëz. Oratorët që donin në një tribunë filluan «debate politike. S’ënkan tregtarë mall, thoshin njerëzit, me shoqi-shoqin, por matrapazë filamish. Nëse. U dëgjuan premtime me bollëk. Kronikani z. Sabri mbante shënime për fjalë e fjalë, që priste «pallën e rrepubikale. Një nëne kurvelehase e veshur me të zeza dëgjonte e përqëndruar betej e rrufetë dhe xhevahiret e tregtarë tipit «Progonatit». 2 S. Godo, i cili pasi u përgërua për popullin i dha disa goditje të tipit «sabriste» (jo sambist) brinjë me brinjë dje me të PS, si e «spandresk-me, i afrohet e i thotë: — Xhamon ç’estë ai që ke n’krah si e ke kokën kokën? Ju bë qejfi liderit republikan, e me buzë në gaz ju përgjigj: — Është i huaj nënë, është miku im. Plakës nuk iu durua dhe përsëriti pyet: — Po cili jeni: ti zot e ai zagar apo ti zagar e ai zot. Nuk ju përkëthe të huajit pyetja e dytë e nënës labë. — S’thoj dorë ky dreq melet nga këto romuze, — fliste me vete, pak me zë të lartë z. Sabri. Milet ironik. E thoni pastaj që nuk e meritojnë z. Sabri të zërë vend në parlament. FLAMUR ISLAMAJ

O përendili... Një farë Zymbyli më tregon se shoku Enver ka thënë, komunisht nuk dëzbrohet (RD, 15 mars) dhe kujt ia tregon: mua, Grigor Qerfozit. Familja ime njihet mirë në Tiranë, por s’domos në Kavajë. Është një familje e thjeshtë kavajase, në gjirin e së cilës anëtarët nuk pa patur ndonjë anëtar të Partisë Punës anëtarë të së cilës kanë qenë shumë opozitarë dhe që ka të ngjarë të kenë qenë edhe jub Zymbyl. Familja ime njihet për një familje të ndershme, 2 shqiptarë, e me karakter dhe nuk jemi si shumë njerëz «demokratë» që e shitën birë copë shtëlla kurorëzore për akak se gjithë jetën e tyre ka qenë dredhur sa nga njëra anë në tjetrën për të nxjerrë përfitime të tjetrit personale. Nënqoftë pra nova të vihëm kandidatë i PS dhe «kohës moniste, dmth këtu jam unë, jo i PP në të cilën dikur adero-nin disa liderë të partive opozitare», e bëra se sot në gjirin e kësaj partie, ka njerëz të thjeshtë, të sinqertë e të ndershëm. (O zot nëse do të gjithë njerëzit nuk janë në gjendje ta vënë re), të cilët duke qenë të tillë, do të vënë të gjitha mundësitë për ta nxjerrë popullin nga kjo situatë, në të cilën kemi ndodhur. Në qofëtse pranova ta vë kandidaturën për PS e bëra për të ndryshuar e gabura, e pushtuesit moniste të disa njerëzve që në Kavajë jo më shumë kandidatë të PS. A nuk ka vallë në Kavajë njerëz me bindje socialiste? A do t’i përulem mendimeve e ideve të tilla? Po të zbatoheshin ato, atëherë në të vërtetë do të bënin në politikë e nova të vihëm kandidat i PS dhe «kohës moniste, dmth këtu jam unë, jo i PP në të cilën dikur adero-nin disa liderë të partive opozitare», e bëra se sot në gjirin e kësaj partie, ka njerëz të thjeshtë, të sinqertë e të ndershëm. (O zot nëse do të gjithë njerëzit nuk janë në gjendje ta vënë re), të cilët duke qenë të tillë, do të vënë të gjitha mundësitë për ta nxjerrë popullin nga kjo situatë, në të cilën kemi ndodhur. Në qofëtse pranova ta vë kandidaturën për PS e bëra për të ndryshuar e gabura, e pushtuesit moniste të disa njerëzve që në Kavajë jo më shumë kandidatë të PS. A nuk ka vallë në Kavajë njerëz me bindje socialiste? A do t’i përulem mendimeve e ideve të tilla? Po të zbatoheshin ato, atëherë në të vërtetë do të bënin në politikë e Shumë edhe diçka tjetër z. Zymbyl. Familja ime del më e entuzpo për PD. Por ideal as shitet as blihet, siç bëjnë disa opozitarë. Partia e Punës i ka konfiskuar rrjeshtim tim mijaf monedha floriri I dhe i morën tokën dhe i prishën shtëpinë në Kavajë. (Shko pyet atje). Nuk është nevoja të zgjatem më në këtë drejtim. Pra, z. Zymbyl a Karafil si mund ta kesh më të vërtetë, nuk ishte «interesi material apo ndonjë interes tjetër që i ka shtyrë disa intelektualë, (dikur besnikë të PP) po t’ia gjëkota edhe unë» kështu do ta kishe marrë anën e PD. Por jam bindjet e mia socialiste e aktualisht sur- dojnë në Europë. Merr lexo z. Zymbyl programet e partive socialiste europiane. Rrë-ndësi sot ka që popullin mos e lë më të vuaj për të kaluarën. Mos e ngatërroni dhe mos e politizoni më mos u përpiqni të bëni loja e arsyetmeofe sot demokracia që-nka e barabartë me fitore e PD (ku je Enver!). Dhe sa për 400 tirazhat ao ja jam mërzitë veten nga shpë-matizantë të PS në Kavajë dhe as-lin, firme nuk është marrë nga unë asfim! e e. Dhe shah ua zgjatë gjithto të vërtetën. Ju nd e krye ve’em shqiptin dhe mashtron! GRIGOR QERFOZI kandidatë për deputet në zonën 33 - Kavajë

Socialistët shqiptarë u bëjnë thirrje gjithë anëtarëve të partive politike të ngrenë zërin kundër praktikave moniste e diktatoriale që përdorin krerët e përçarë të koalicionit të të djathtëve elektoral. Alternativa «Më shumë liri apo më shumë diktaturë» kërkon zgjidhje. Si do t’i përgjigjen asaj zgjedhjet e 22 marsit?

MASHTRUESE TË OPOZITËS SHQIPTARE

Denonconi blerjen e votave me dollarë! Denonconi presionin psikologjik e fizik që bëhet ndaj votimit të lirë, të fshehtë e demokratik. Mos pranoni të votoni pa u futur në dhomë të fshehtë; denonconi të gjitha ata që ju bëjnë presion të votoni jashtë dhomës së fshehtë. Anëtarët socialistë të komisioneve dhe vëzhguesit socialistë të tregohen shumë të kujdesshëm sepse: 1. Përfaqësuesit e PD kanë ngulmuar për t’i shtypur fletët e votimit, të përgatitur në kutitë e votimit dhe të sjellin stilolapsat nga Amerika me ndihmën e ambasadës amerikane në Tiranë. Për këtë veprim PS ka dokumente dhe po të jetë nevoja do t’i botojë. 2. Manipulues të ndryshëm kërkojnë të vihen në përdorim stilografë apo stilolapsë të cilëve u fshihet boja me kalimin e kohës; me këtë veprim synohet të nxirren të pavlefshme votat pro për kandidatët e PS. Merrni masa të trepta për të votuar me penë dhe bojë të kontrolluar. 3. Kërkohem mënyra nga më të ndryshmet që simpatizantët e PD të votojnë dy herë. Çdo votues të paraqesë pasaportën, të shënohet numri i pasaportës dhe firma e votuesit në listën e votuesve, të vuloset pasaporta në fletën e fundit pas votimit. 4. Anëtarët dhe simpatizantët e PD po bëjnë presione në të mos votohet në dhomën e fshehtë por hapur po PD. Të mos lejohen asnjë votues që të votojë pa u futur në dhomën e fshehtë. 5. Mund të përdoren në komisione të gjitha mënyrat për të falsifikuar fletët e votimit. Verifikoni vendosjen e vulës dhe të firmave nga anëtarët e komisionit në fletët e votimit si dhe numrin e tyre para fillimit të votimit. 6. Mund të përdoren në komisione të gjitha mënyrat për të falsifikuar proces-verbalet e votimit. Insistoni për t’i shkruar rezultatet në proces-verbalet e votimit dhe t’i firmosjen e tyre me stilo grafia me bojë të konservuar. Një kopje të proces-verbalit të votojset nga anëtarët e komisionit. 7. Në zonat ku PS e ka të sigurt fitoren do të përpiqen të shkaktojnë situatë e votimit apo të bëhet presion fizik mbi personat që të transportojnë proces-verbalet e dokumentet e tjera nga qendra e votimit në zonën. Merrni masa shumë të forta për sigurimin e tyre dhe të gjitha dokumentet e tjera. 8. Po kërkohem një mënyrë e mençur që të ndryshojnë kutitë e votimit. Anëtarët e PS ka komisioneve dhe vëzhguesit të jenë shumë vigjilentë ndaj votimit dhe të regjistrohen e numri votave nga dokumentacioni dhe të transportohen i siguruar në votimit. Verifikoni vendosjen e vulës (për shenjat) në fletët e votimit e nënshkrimet e personit të komisionit që i merr dhe të dorëzojë. Të gjithë anëtarët e vëzhguesit e PS në komisione, anëtarët e PS dhe simpatizantët e tyre të jenë vigjilentë për të gjitha mënyrat e mundshme për manipulime dhe ato të denoncohen në shtyp, në mbledhje, në konferenca e në çdo mënyrë të mundshme. Në çdo rast të jemi të vëmendshëm e të shprehim të gjitha format e falsifikimit. Rezultati i fitores së votimeve të 22 marsit është në duart tona.