Pas debatesh të ashpra në qeveri më dt. 15.5.1992 duke qenë i pranishëm tani edhe presidenti i republikës z. Sali Berisha u pranua programi i Fondit Monetar Ndërkombëtar i cili ka të bëjë me reformën në ekonomi. Në këtë kushtet e domosdoshme së kryeministri Meta i krijojë mundësitë që metariali që ka të bëjë me programin e Fondit Monetar Ndërkombëtar e që është diskutuar në atë takim të botohet në mënyrë që opinioni ynë të bëhet i njohur me të. Në këtë mënyrë plotësohet edhe me transparencë e presidentit që ka të bëjë me krijimin e bindjeve për vështirësitë që kemi. REDAKSIA

- Njoftim i zëdhënësit të Partisë Socialiste - Më 15 maj, rreth orës 8.15, Presidenti i Republikës Sali Berisha zhvilloi një takim me nënkryetarin e PS Spiro Dede, në të cilin i njohu se po ata ditë do të mbildhej Qeveria në drejtimin e tij dhe do të vendosej për heqjen e 80 për qindshit. Heqjen e tij, thoshte z. Berisha, e kërkon fillimi i reformës te ne, e kërkojnë me këmbëngulje edhe FMN-ja dhe institucionet të tjera ndërkombëtare. - Në parim, u shpreh nënkryetari i PS, Spiro Dede, Partia Socialiste, ka pasur e ka mendimin se 80 përqind duhet hequr. Se si do të qysh do të kryhet ky operacion i nevojshëm për kushtet tepër të rënda ekonomike në të cilat ndodhet Shqipëria, veçanërisht për varfërinë ekstreme të familjeve punëtore, këto më mirë do të na i qartësonte material më i cilin do të diskutojë sot Qeveria. Presidenti Berisha u shpreh se s’ka asnjë lloj materiali të veçantë për këtë çështje. Heqja e 80 përqindshit, deklaroi ai është një vendim tërësor, unik. Më 1 korrik ai s’do të funksionojë më. Prej kësaj date kushdo që s’punon më, që nuk prodhon, do të kalojë në Asistencë Sociale, e cila është një zgjidhje, një institucion, një mekanizëm që e kanë zgjedhur vende të ekonomisë së tregut. Këta do të aplikohen edhe te ne. Gjatë diskutimit, i cili u zhvillua me frymën e shqetësimit për këtë problem tepër të mprehtë, me pasoja e rrezatime të ndjeshme e shumë planëshe, si dhe në fund, përfaqësuesi i PSSH në esencë nëvizoi: a) Heqja e 80 për qindshit, kalimi në mekanizmin e Asistencës Sociale si dhe masat e tjera që do të merren për Reformën në asnjë mënyrë nuk duhet të cenojnë nivelin jetik të njeriut, veçanërisht të punëtorit. Në mënyrë e nëpërmjet që s’kanë as kursime nga e kaluara, as mjete të tjera të tjera të kësaj natyre. b) Kalimi në Asistencë Sociale nuk duhet të jetë një qëllim më vete e as të kthehet në një modus për t’i lënë ndërmarrjet, veçanërisht te ato të punëtorëve, të bëjnë si të bëjnë. Reagimi për shfrytëzime socialiste të tyre, administratë, veçanërisht ai mund të jetë hungazhon seriozisht në radhë të parë për të rikthyer atë humbje. (Vijon në faqen 2)

- Bashkëbisedim me ekonomistin dhe anëtarin e KD të PSSH, shokun Leont’ev Çuçi - Pyetje: - Ç’mendim keni për heqjen e 80-të përqindëshit? Përgjigje: - Në radhë të parë dëshiroj të sqaroj pozicionin tim personal dhe të Partisë Socialiste për këtë problem. Pavarësisht se cilët ishin faktorët dhe shkaqet që çuan në vendosjen e 80-të përqindëshit si pagesë pa punuar, pra si shpërblim nga shoqëria apo buxheti i shtetit pa dhënë asnjë kontribut për ta, kjo masë ishte dhe do të jetë shumë e rëndë për të mbetur në fuqi sa kohë që do të mbetet në fuqi - një aksap paradoksal dhe alogjik. Asnjë shoqëri nuk mund të funksionojë duke shpërndarë pa punuar e pa prodhuar. Në këtë kuptim heqja e 80-të përqindëshit përbën një domosdoshmëri dhe një imperativ për të hapur rrugë normalitetit në zhvillimin ekonomik dhe reformës drejt ekonomisë së tregut. Për kushtet e deficitit tonë buxhetor dhe urgjencës së financave tona në përgjithësi, kjo heqje bëhet edhe urgjente. Pra, në parim jam plotësisht dakord që 80-të përqindëshi të hiqet sa më parë të jetë e mundur. Por mendoj se çështja kryesore është çështja se si duhet hequr kjo pagesë, në ç’rugë e me çfarë metodash duhet hequr dhe çfarë pasojash sociale mund të krijohen nga ky veprim? Pyetje: - Në këtë kontekst si e gjykoni vendimin e Presidentit për heqjen e 80-të përqindëshit? Përgjigje: - Fakti që nuk është dhënë informacion se si do të operohet për këtë problem, se në ç’rugë do të hiqet 80-të përqindëshi, me çfarë metoda e mekanizma do të hiqet, etj., - të çon në konkluzionin se një veprim i tillë do të krijonte me metoda e rrugë administrativë. Një zgjidhje e tillë edhe mund të jetë e irracionale aq më shumë se pasojat të dëmshme ekonomike e sociale. Pa mohuar rolin dhe rëndësinë që zënë metodat administrativë në çdo proces tranzicioni, mbështetja e zgjidhjeve ekonomike vetëm në këto metoda është terësisht burokratike dhe dëmpërurëse. Këto metoda presupozonin zgjidhjen njëherë për njëherë dhe larg, pa mbajtur parasysh zgjidhjet ekonomike dhe detyrimet që ka shoqëria ose shoqëria për çdo hap që bën. Është gjithnjë më e thjeshtë të marrësh një vendim dhe armatën e 115 mijë punonjësve që paguhen me 80-të përqind të pagës së tyre ekzistuese të kalojnë në asistencë sociale. Edhe në qoftë se ligjit për asistencë sociale do t’i bëhen rregullime e plotësime të cilat do ta ruajnë nivelin e jetesës së punonjësit të papunë në atë shkallë sa garanton 80-të përqindëshin, zgjidhja mbi bazë pune e keqe, në mos bëhet edhe më e rëndë për të. Ka bërë edhe me rrëndë për punonjësit që të jenë nga pagesa me 80-të përqind (Vijon në faqen 2)

- Alfred Xhomo sekretar i përgjithshëm i Konfederatës së Sindikatave të Shqipërisë - Dje Presidenti kërkoi me urgjencë Kryetarin e Konfederatës, shokun Kastrot Muço. Ai nuk ndodhej këtu. Edhe unë isha për disa probleme me një disktater. Më në fund ndërmjet kryetarit i Federatës së arsimit, Xhafer Dobrushës. - Alfred Xhomo sekretar i përgjithshëm i Konfederatës së Sindikatave të Shqipërisë - Dje Presidenti kërkoi me urgjencë Kryetarin e Konfederatës, shokun Kastrot Muço. Ai nuk ndodhej këtu. Edhe unë isha për disa probleme me një disktater. Më në fund ndërmjet kryetarit i Federatës së arsimit, Xhafer Dobrushës. Ne kemi kohë që i kemi kërkuar Qeverisë të hiqet 80 për qindëshi. Por vetëm me një kusht: që të mos rrënohet punëtoria. Pra, të gjendet mënyra për të disiplinuar asistencën. Punonjësit nuk duan lëmoshë, duan punë. Shpejgon që dha ministri i ekonomisë dhe financave, zoti Gërxho Ruli, nuk na duhen bindëse. Qeveria di vetë se ç’të bëjë, vetëm punëtorët të mos jenë të ushqyer si të përballojnë jetën. Ata kanë kohë që po shtrëngojnë rripin. Xhafer Dobrusha - kryetar i federatës së arsimit. Tek Presidenti shkova unë. Dekret i ishte bërë gati. I tha- shokë që ne nuk duhet të vendosim menjëherë. Pra, të lihet një periudhë kohe për të futur njerëzit të mos pa pak punëtorë që do t’i zevendësojnë. Ne në radhë të parë kërkojmë të vijnë lëndët e para për të filluar punën, jo asistencën. Edhe këto t’i vendosë në një mënyrë të tillë që të përballohet minimumi i nivelit të jetesës. Meqëthiatë Qeveria duhet të mendojë për punë e jo për t’i lënë punëtorët në dorën e asistencës. Ne sindikatat jemi shprehur e u shprehemi në mënyrë të mëhshtëje të reformës. Dhimbje do të ketë, por të mos goditet punëtoria. Bisedoi: BASHKIM KOÇI

E NJEH QEVERIA KËTË SIKLET QYTETAR? NJERËZIT S.PËRFILLIN QERSHIAT?! Asnjëherë tregu i kryeqytetit s’ka pasur kaq shumë qershi. Të bukura, aq sa duket se kur duan të ndezin vitrinat. Mua më vjen keq kur shoh mos përfilljen e kalimtarëve që shkojnë përballë. Si nuk i joshi me ato lajle e kuko gjaç, shin me atë qëndrim? Afrohem të kuptoj sekretin. Një vogëlësi ekonomike më bie në sy: 30 lekë kilogrami. E shëft frut i parë që gëzon njerëzit pas një dimri shtërpë nga frutat. Me sa duket, vetëm në kohën e realizmit të thellë. Sa është indeksi i çmimeve? Nuk di të jetë raportuar ndonjë deflacion? të qeverisë, se një përkrah ndihmave apo kronikave e qeveritë. Te pazëk “më rasa ishte 285, 185 për qind rritje kundrejt dhjetorit 90. Në rekord: 12 për qind çdo muaj. Në kë ka prag e moral stafe të shprehur? Mekseje. Po ku e di? Heshtje. Deri kur kështu? SH. M. (VIZ. NIKOLLA MULLISHI)

Gjithashtu lidhur me vendimin e heqjes së pagesës me 80 për qind që u diskutuan edhe k.sh., dëgjuam për PS, Anastas Angjeli. Pyetje: Shoku Anastas, si e konsideroni marrjen e vendimit për heqjen e pagesës me 80 për qind? Përgjigje: E kam konsideruar gjithnjë si një mekanizëm krejt absurd, antiekonomik, antireformues, egzistencën e pagesës me 80 për qind. Pasojat që ka sjellë veprimi i tij për gjithë vitet e ekonomisë dhe për popullin shqiptar kanë qenë negativisht shumë të mëdha. Prandaj në parim, kam qenë dhe jam dakord për heqjen e pagesës me 80 për qind. Por, për mendimin tim marrja e një vendimi të tillë duhet të mbajë parasysh tre kushtet kryesore: Së pari, procedurën ligjore të vendosjes dhe heqjes së kësaj pagese, se nëse është kompetencë e qeverisë, parlamentit apo presidentit. Së dyti. Jam për zgjidhjen ekonomike të këtij problemi dhe jo për zgjidhje administrativë. Së treti, duhet të mbahen parasysh pasojat sociale-ekonomike të popullsisë tonë, thuajse më e varfër në botë. Pyetje: Pikërisht për këtë të fundit, pra çfarë pasojash dhe rrjedhojë social-ekonomike do të ketë marrja e vendimit për heqjen e pagesës me 80 për qind? Përgjigje: Dua të theksoj se heqje e pagesës me 80 për qind nuk duhet parë si një veprim shkëputur, i veçantë, por si pjesë e programit të kabinetit Meta, si tërësia e politikave e pasojave sociale të tjerat etj. Sa për këtë çështje mendoj se 80-të përqindëshi duhet të hiqet me pas papunë rreth 250 mijë vetë dhe rreth 100 mijë të tjerë si gjithsej të papunë, ma se kjo që do të shoqërohet nga i korriku me liberalizimin (rritjen) e çmimeve me pakicë, që pas kësaj periudhe do të sjellë një rritje inflacionit në 600 për qind. Të gjitha këto në një kohë që paga dhe buxheti familjar i popullsisë sonë do të shënojë një ulje drastike në nivelin jetik në masën 40 për qind. Nga ana tjetër, marrja e një vendimi të tillë për heqjen e pagesës me 80 për qind, në këtë moment, i heq punëtorëve shansin për tu për të bashkëpunuar në programin shtetëror ku atajanë të punësuar sot, si rrjedhojë për këtë privatizimin e të saj. Pra, problemi është i thjeshtë. Para sa të fillojë procesi i privatizimit të ndërmarrjeve shtetërore, punëtorët largohen nga puna e në këtë mënyrë, ngarkofe ata do të mbesin pronarë në një forme apo tjetër (me aksione, blerje apo anëtarësi), ata nuk mund ta realizojnë këtë. Pra mbetem «me gisht në gojë». Atëherë kush do të jetë pronarët e rinj të këtyre pronave? (Vijon në faqen 2)

FATI I NENIT 53 TË KODIT TË PUNËS Kur bëhet fjalë për heqjen e 80 për qindëshit në fakt kemi të bëjmë me ndryshimin ose heqjen e nenit 53 të kodit të punës. Ai parashikon shpërblimin e punëtorit ose nëpunësit kur ndërpritet puna jo për faj të tyre dhe administrata e ndërmarrjes, institucione ose organizatës shoqërore nuk i sigurojnë një punë tjetër. Kjo është një kërkesë e kodit të punës që në vitin 1950, veçse me një ndryshim në përmasa, jo 80 për qind por 50 për qind. Si i tillë ndryshimin apo heqjen e këtij neni ka të drejtë ta bëjë vetëm organi ligjvënës. Kuvendi Popullor. Kjo është një kërkesë e ligjvënës e shtetit ligjor. Në kohën kur Kuvendi Popullor funksionon, Presidenti i Republikës nuk ka të drejtë të nxjerrë ligje. Pra mendod të duhet folur për një projektvendim të parlamentit apo të qeverisë, i cili duhet të miratohet nga parlamenti. Pra presidenti është vetëm përballë parlamentit. Ndërkohë mendoj se reforma ekonomike dhe kalimi drejt ekonomisë së tregut nuk duhet të fillojë me të tregu edhe punëtori duhet të përfshihen në marrëdhënieve të punës, kur ndodhi ndërprerja e punës, jo për faj të punëtorit por për shkaqe të ndryshme, etj. (Vijon në faqen 2)

Durrësi në grevë «të pashpallur» ● Nga 60 ndërmarrje në Durrës 5 a 6 punojnë - ● PD në rreth e kanë zënë ethet për karriko - ● Nga 60 ndërmarrje në Durrës 5 a 6 punojnë - ● PD në rreth e kanë zënë ethet për karriko - I priti Durrësi ndryshimet demokratike, pa ia bërë qejfin popullit të këtij qyteti me mirë se kudo tjetër. Me durim, me qetësi e kulturë. Qytetari durrsak nuk thuaj na një zham, nuk dogji, nuk shkatërroi asgjë vetë, si ndodhi në mjaft qytete të tjerë. Edhe kur pati të metat që ia prishën sadopak paqen, ato qenë më tepër «duar të palangave të Importuara» që vinë nga qytetet fqinjë për të dënuar shëndindën e zjarrit edhe Durrësi. Por, ata nuk i përkrahu populli. Populli nuk rriti kurrthin e shkatërrimit të vetvetes. zemrat e zhgënjitura nga dy eksodet masive të vitit 1991 ku lëngorët afron 15 mijë emigrantë të ikur, me fisnikëri duruan e po shpresojnë për një jetë më të mirë. Është fakt se me gjithë gjendjen e rëndë ekonomike, të ikurit në emigracion, ata që me të vërtetë kanë vajtur për të punuar e fituar kanë amortizuar disa nga mundësitë e kanë ndikuar që të mos bëjnë më tej nivelin e jetesës së familjeve të tyre. Dhe kjo është pak për të zbutur krizën e furishmit që ushtrojnë të muajve të fundit, sepse ndoshta sheqer, miell, oriz, vaj, dursaku i sheh që shkarkohen në port, në dyqanet e qytetit e aty e kalon ç’po pothuajse si ka marrë. Por a jetohen vetëm me ndihma? A punohet dhe kur vallë do të rrisë lënda pa ndërmarrjet e Durrësit? Kjo është dilema e ditës që e mundon njerëzin e vërtetë punëtor. Nga afër 60 ndërmarrje të mëdha në këtë rreth i Durrësit, vetëm 5 a 6 prej tyre punojnë. Të tjerat kanë heshtur për fare e ndoshta aty - këtu përpëlitet sa për të qenë gjallë. Për të qenë më realist, në Durrës është bërë detar e transparentës industrialë të operacionit «Pellikan» që s’kanë ndërmarrë punën asnjë ditë. Shquyr që punohet me këta degjon të thuhet me shaka: ka në qytet, se ndryshe nuk do të kishte plisë vetëm Durrës, por a gjithë Shqipëria. Vendë e vinë mijëra punëtorë të ndërmarrjes kimike, të UPR-së, UEM-t, fabrikës së mobiljeve, fabrikës së cigareve, UMB-së, ORM-së, OA-sb, plastikës, gomës, bo-nikimi, hekurudhes, ndërmarrjes së ndërtimit, kantierit detar etj., me shpresë se mëngjesi i ditës që vjen do të sjellë sihariqin se i erdhën lëndët e para. Ditët veçse kalojnë të ngeckuara me gëlithëralloj ha- (Vijon në faqen 2)

(VIZ. NIKOLLA MULLISHI)

«IMAZHIN E SOTËM TË SHQIPËRISË DO TA KORRIGJOJMË SE BASHKU» Konferencë shtypi nga ISMAIL KADARE