- Raport i mbajtur nga shoku Fatos Nano - [teksti i dukshëm poshtë fotografisë, i prerë në fund të imazhit] cesëve demokratike në këtë periudhë tranzicioni te- për të rëndë e të vështirë. Partia jonë vjen në këtë kongres për të reflektuar mbi ndryshimet e shum- ta të ndodhura qysh nga krijimi i saj një vit më parë dhe për të përcaktuar qartë dhe saktë strate- tjera politike dhe veçanërisht partia në pushtet për rrugët konkrete të realizimit të reformës ekono- mike, për marrëdhëniet e punës e riorganizimin e aparati shtetëror, për garantimin e rendit e të qe- tësisë dhe sensibilizimin e opinionit me mbrojtje Me tra dhe vëllezër delegatë! Të dashur të ftuar! Sot një vit pas themelimit të saj, Partia So- cialiste, çeli sot Kongresin e vet të Parë. Mbledhja që në këtë Kuvend të madh është dëshmi e [shtrembërim / tekst i palexueshëm] ... Kongresi u mbajt ... FATOS NANO SERVET [PELLUMBI?] Metra dhe vëllezër delegatë! Të dashur të ftuar!

Të dashur shokë e shoqe delegatë, Të nderuar miq e të ftuar, Kam kënaqësinë e veçantë të hap Kongresin I-rë të Partisë Socialiste të Shqipërisë, që pritet me shumë interes jo vetëm nga anëtarët e saj, por dhe nga mbarë opinioni ynë i gjerë. Edhe pse s’ka kaluar veçse 12 Qershorit 1991, kur u krijua dhe kur u shpallën hapur idetë e socializmit demokratik europian, themi me bindje se ato kanë lëshuar rrënjë dhe se i pret një e ardhme e sigurt. Partia Socialiste e Shqipërisë vjen në këtë Kongresin e saj të I-rë, jo thjesht e vetëm për të folur mbi shmërmet e shumta të deritanishme gjatë vitit të parë të jetës së saj, por, para së gjithash, për të përcaktuar më tej strategjitë, detyrat dhe veprimet që lidhen me PS në të ardhmen. Kjo përbën vlerën parin themelor të këtij Kongresi. Na takon ne socialistëve shqiptarë të dëgjojmë opinionin publik dhe protagonistët politikë që veprojnë në skenën politike, se krahës alternativës së forcave të tjera, tonë edhe një alternativë tjetër më realiste pak dhimbje për popullin, për të ardhmen e për t’u integruar në Evropë, alternativë faqëson Partia Socialiste. Konkurrimi demokratik i alternativave është një nga tiparet themelore … [?] bashkëkohore. Dhe me do të afirmo… [?] ngres se PS, përmes një konsensusi … [?] ecë përpara si një parti që është … [?] të mbetet kurdoherë e re, një forc… [?] shkëqhore. Të dashur delegatë dhe delegate! Këtë ngjarje me rëndësi historike … [?] rojë me pjesëmarrjen e tyre delegacion… [?] — Partia Socialiste Italiane, i kryesu… [?] tari i udhëheqjes së kësaj partie, Fra… [?] Garli; — Lëvizja Socialiste Panhelenike Greke, kryesuar nga anëtari i udhëheqjes Panaiotis Ikonomidis; — Partia Socialiste Bullgare, anëtari i Byrosë Ekzekutive të Ke… [?] kësaj Partie, Georgi Pargov; — Partia Socialiste Hungareze, Gabor Haarsn, drejtor i Marrëdhën… [?] bëta­re. Gjithashtu marrin pjesë: 1. Delegacioni i Partisë së Unitetit të Kosovës, i kryesuar nga kryetari i kës… [?] Në përputhje me frymën demokratike dhe dëshirën për bashkëpunim kemi ftuar dhe të gjitha partitë politike të vendit, sindikatat dhe ma… [?] shoqata që kanë dërguar përfaqësues në këtë Kongres tonë. Na nderon me pjesëmarrjen e tij trupi diplomatik i akredituar në Tiranë. Më lejoni, që në emrin tuaj, t’i përshëndes të falenderoj përzemërsisht të gjithë miqtë dhe ftuarit për nderin që na bëjnë! Meqenëse shumica e delegatëve të zgjed… [?] nga Konferencat e 34 rajoneve të vendit, përfaqësojnë Kongresin e I-rë të PS e d… [?] hapur dhe uroj atij punime të suksesshme! KRONIKE Ditën e shtunë, më datë 20.6.1992, ora 9.00 sallën e Teatrit të Operas dhe Baletit në Krye… [?] filloi punimet Kongresi i Parë i Partisë Soc… [?] të Shqipërisë, në të cilin marrin pjesë 630 de… [?] Fjalën e hapjes e mbajti dr. Servet Pëll… [?], nënkryetar i Partisë, i cili pasi falënderoi të pranishmit, delegatë e të ftuar, përfaqësues … [?] tive politike e shoqatave, kryetarin e Kuv… [?] pullor Pjetër Arbnori, përfaqësuesit e huaj … [?] ve të Partisë Socialiste Evropiane, da… [?] kut Fatos Nano, kryetar i Komisionit të PSSH-së për të mbajtur raportin në Kon… [?] të Drejtues. Në vijim të punimeve të Kongresit, … [?] sandër Sillo mbajti raportin e Komi… [?] të Kontroll-Revizionit të Partisë. Në seancat që vijuan e morën fjalën … [?] kuantë. Përshëndetën kongresin … delegacioneve të partive social… [?] me të Evropës që marrin … [?]

Partia Socialiste u formua në qershorin e vitit 1991 si rezultat i punës dhe i luftës së forcave reformëtare brenda Partisë së Punës që ishte në një krizë të thellë. FATOS SER… [?] “Mëtra dhe vëllezër delegatë!” SAM… [?] etëm një vit pas themelimit të saj, Partia Socialiste, që doli sot Kongresin e vet të Parë. Mbledhja këtë në këtë Kuvend të madh është dëshmi e forcës, seriozitetit, forcës dhe përgjegjësisë që mbajnë PS-ja ndaj anëtarëve simpatizantëve, dhe mbajnë popullit shqiptar për ecurinë e pro- cesëve demokratike në këtë periudhë tranzicioni tepër kongres për të reflektuar mbi shndërrimet e shumta të ndodhura nga ngritimi i saj në vitet e para dhe për të përcaktuar qartë dhe saktë strategjinë dhe taktikën detyrat dhe veprimet që lidhen me rolin e partisë në të ardhmen. Bashkia Socialiste u formua në qershorin e vitit 1991 si rezultat i punës dhe i luftës së forcave reformëtare brenda Partisë së Punës që ishte në një krizë të thellë. Fat i tipit monist, e identifikuar me shtetin, e cila u shndërrua në parti të rinovohë e reformohë nuk mund t’i përgjigjej kurrsesi kushteve të pluralizmit e të kalimit të domosdoshëm në ekonominë e tregut. Ishte kjo arsyeja që Kongresi i 10-të i PPSH, që ishte një forum legal dhe publik, hyri në histori si kongresi që shpalli fundin e PP dhe daljen e saj nga skena që më meriton të vlerësohet si një hap i guximshëm dhe i nevojshëm i reformatorëve socialistë për zhvillimin e shëndetshëm të demokracisë në Shqipëri. Njëherësh ai ishte Kongresi që hapi një faqe të re të historisë, atë të Partisë Socialiste Shqiptare të cilën e kërkoi vetë jeta e re politike shqiptare në lidhje të ngushtë me dështimin e socializmit totalitar dhe me zhvillimet postkomuniste në Evropën Lindore. Periudha e jetës së Partisë Socialiste është e shkurtër. Megjithatë ky vit me intensitetin e problemeve e të provave para të cilave u vu vetë partia dhe shoqëria shqiptare, dëshmon plotësisht për formësimin e saj si një parti e re, jo thjesht nga emri, por nga përmbajtja, nga alternativa e majtë demokratike që përfaqëson PS, nga programi, baza ideologjike, strukturat organizative, stili, format e mjetet demokratike që ka mundur t’i përdorë me sukses. Tani, pas një viti, vijmë në këtë Kongres, i cili u pëlqen ose jo oponentëve tanë, është kongresi është Kongresi i Parë i Partisë Socialiste të Shqipërisë. Mbajtja e tij lidhet drejtpërdrejt me nevojat e kompaktësimit strukturor dhe të zbatimit të programit të partisë, në dobi të rivendosjes së ekuilibrave të domosdoshëm politikë për mbarëvajtjen e proceseve demokratike në Shqipëri. Viti i parë i ekzistencës së partisë sonë ka qenë një vit i përpjekjes dhe, njëkohësisht, i përballimit të problemeve e vështirësive të shumta të krizës ekonomike e të luftës së ashpër politike. Me gjithë periudhën e angazhuar, me një ndjenjë të lartë përgjegjësie, për thellimin e proceseve demokratike, për ruajtjen e ekuilibrave, zbutjen e tensioneve politike e shmangien e konflikteve sociale. Përgjegjësia e saj aktive ka qenë prezente dhe me ndikim të padiskutueshëm pozitiv në gjithë jetën e këtij vendi në politikë dhe në marrëdhëniet me vendin. Në veprimtarinë e vet dhe veçanërisht në transformimin e problemeve të 12 rëndësishme e në momentet më delikate, PS-ja përgjithësisht ka dhënë e dhënë një përgjegjësi e angazhim për interesat e vendit. Ajo nuk i përdori asnjëherë problemet për të vënë në Parti… [?] dhe të ushqyer “dhunën e kartonit jeshil”, një shndërrime demokratike në këtë periudhë tranzicioni tepër Fryma demokratike e tolerancës, kërkesa e kujdesi i vazhdueshëm i PS për të zgjidhur çdo problem të rëndësishëm me konsensus, prejiguria e maturia e treguar për kapërcimin e situatave tepër të vështira dhe për zgjidhjen e konflikteve politike, jo rrallë janë çelësuar, edhe nga anëtarë e simpatizantë të partisë sonë, si lëshime, si rrjedhoja të “frikës” e “nënshtrimit” ndaj presionit të pandërprerë, të egër të opozitës, që realisht nuk ka reshtur për asnjë moment gjatë kësaj periudhe. Ndonsë të përzgjedhura me shqetësimin e anëtarit për Partinë e vet këto vlerësime kanë ndikuar në opinion po aq keq sa dhe shtrembërimet e propagandës opozitare që frymën tonë tolerante e konsideroi në vazhdimësi pasojë të forcës së vet e të dobësisë sonë. Agresiviteti i politikës së ish forcave opozitare dhe propaganda e koordinuar e shumicës së partive politike të vendit, e drejtuar vetëm kundër nesh, goditën në opinion e brendshëm dhe më gjerë imazhin e PS-së si parti e aftë për të qeverisur e për të siguruar mbështetje në botën e jashtme. Le të flasim më konkretisht, PSSH u krijua kur mes partive politike ishte arritur dhe po vihej në jetë marrëveshja për krijimin e Qeverisë së Stabilitetit dhe të pushtetit pluralist në bazë, kur 80-përqindshi sundonte në masë, kur rendi e qetësia publike ishin tronditur rëndë dhe gjendja në fshat ishte tepër e vështirë. PSSH përshëndeti dhe u angazhua pa rezerva në përkrahje të Qeverisë së Stabilitetit, sepse e konsideroi këtë si zgjidhjen më optimale për përballimin e situatave të rënda që shoqërojnë në mënyrë të pashmangshme periudhën e tranzicionit. Për të kapërcyer me sa më pak dhimbje vështirësitë e fazës së tranzicionit, ajo mbështeti e ndihmoi edhe për krijimin e organeve pluraliste të pushtetit në bazë, duke qenë njëkohësisht e ndërgjegjshme për karakterin e përkohshëm të tyre. Sot, duke blikuar [?] me objektivitet për këto e qëndrime të tjera të partisë sonë, mund të deklarojmë se vija politike e ndjekur nga PSSH gjatë jetës së vet njëvjeçare, e përpunuar dhe e zbatuar në përputhje me rrethanat objektive të fazës së parë të tranzicionit, ka qenë e drejtë. Gabimet që janë vërejtur janë pasojë e taktikave konkrete të zbatuara ndonjëherë pa shpejt e vëçantë. Këtë konkluzion e bën kërkuar në konfirmojë qysh tani zhvillimet e sotme politike, ekonomike e sociale në Shqipëri, ballafaqimi realist që po u bëjnë njerëzit qëndrimeve të PS-së me ato që po mbajnë aktualisht forcat e të realizimit të reformës ekonomike, për marrëdhëniet e punës e riorganizimin e aparatit shtetëror, për garantimin e rendit e të qetësisë dhe sensibilizimin e opinionit në mbrojtje të stabilitetit të vendit etj. Tensionet sociale në rritje nga shpërthimi i etjes së elementëve revanshistë nga rivendikimet publike për t’i institucionalizuar interesat e tyre në dëm të shumicës së popullsisë, përmes një bloku forcash të djathta me prirje ekstremiste, po vënë në pikëpyetje serioze arritjet e demokracisë dhe paqen sociale. Në këto kushte po duket gjithnjë e më qartë, se cilat janë forcat politike që aspirojnë vërtet për demokraci e përparim të vendit dhe cilat janë destruktive, nxisin konflikte e përplasje të rënda sociale midis shqiptarësh. Partia Socialiste, duke insistuar në përdorimin konsensual të mjeteve dhe metodave demokratike për përballimin e zgjidhjen e situatave të tilla të ndërlikuara, në qëndrimin konstruktiv në Parlament dhe në propagandë, po afirmohet gjithnjë në popull, si një forcë demokratike e ekuilibruar dhe me ndjesi të lartë përgjegjësie për fatet e vendit. Kjo nuk është e lehtë në kushtet kur lufta politike, me tone të theksuara revanshiste, drejtohet jo vetëm kundër komunistëve, por edhe ndaj çdo organizmi e alternative të majtë përgjithësisht. Me këtë forca të ngjeshura pas PD, është bashkuar edhe udhëheqja e Partisë SD, me emër dhe program të majtë, që luftën kundër nesh, me sa duket, po vazhdon ta përdorë si të vetmin mjet për të përligjur ekzistencën e vet. Koalicioni i elementëve revanshistë në gjirin e ish partive opozitare, në luftën për marrjen e pushtetit e tani për ushtrimin e tij, ka bërë e po bën një trysni të vazhdueshme e të gjithanshme përballë luftës kundër nesh. Në këtë luftë jo vetëm nuk u respektua etika demokratike, nuk u kursyen akuza e shpifjet për ta paraqitur PS-në si një forcë politike-regresive, por u arrit deri në veprime e kërcënime për shmangien tërësore të partisë sonë nga skena politike shqiptare dhe për asfiksimin e veprimtarisë së saj në mbrojtje të demokracisë. Të gjithë këta tok nuk mund të mos ndikojnë mbi ne dhe më gjerë, në opinion e brendshëm e të jashtëm. Nën zhurmën e mbi dhjetë gazeta të drejtuara thuajse vetëm kundër nesh, nën piskat e krijuara nga sundimi i politikës së rrugës propaganda jonë mori kryesisht karakter defensiv, puna e Partisë me njerëzit u kufizua në shpjegime e parashtrim argumentesh për të hedhur poshtë gjithë deformacionet e mundshme në adresën tonë, që u bënë nga ish opozita me mundime në logjikë të paskrupullt spekulative. Faktorët që përmendëm e shmangën disi Partinë nga puna me shtresat e ndryshme të popullsisë, sepse, dashur pa dashur, ajo u muar më shumë nga “duhej me veten”. Një orientim i tillë çoi në një farë vetizolimi, që u tentua dhe u arrit të çehej vetëm pas shpalljes zyrtarisht të fushatës elektorale. Por, marrja më shumë me veten pati edhe një të mirë. Në zbatim të vendimeve të Konferencës Kombëtare të nëntorit 1991, PS arriti shumë shpejt një varg përparësish në raport me partitë e tjera kryesore në planin organizativ, ideoteorik, politik e propagandistik. Forca dhe autoriteti i një partie varet nga ko- (Vijon në faqen 2)

Është nevojë e kohës që PSSH të integrohet natyrshëm në shoqërinë e re shqiptare, të krijojë rrjetin e vet social dhe t’i japë alternativës socialdemokratike karakterin e një lëvizje popullore.