- Raport i mbajtur nga shoku Fatos Nano -

Partia Socialiste është një formim që përbën zhvillim të së majtës, pasues me shtrirje kombëtare të traditës demokratike dhe të reformimit shoqëror në vendin tonë. Ajo lindi si nevojë e ndryshimeve të mëdha historike dhe si përgjigje ndaj krizës së modelit të vjetër. PSSH përfaqëson synimin për ta lidhur idealin e barazisë shoqërore me liritë politike dhe me ekonominë e tregut. Në qendër të vëmendjes së saj qëndron njeriu, dinjiteti i tij, puna, familja, solidariteti dhe përfshirja qytetare. Demokratizimi i jetës politike në Shqipëri nuk mund të kuptohet pa rolin e forcave të organizuara politike, pa kulturën e debatit, të pluralizmit dhe të konkurrencës elektorale. Në këtë proces, PSSH kërkon të afirmohet si forcë konstruktive, opozitare kur duhet, por gjithnjë përgjegjëse ndaj interesit publik dhe stabilitetit kombëtar. Ajo synon të kontribuojë në ndërtimin e shtetit ligjor, në mbrojtjen e shtresave në nevojë, në nxitjen e ekonomisë prodhuese dhe në afrimin me Evropën. Në radhët e saj duhet të ketë vend për energjitë më të mira intelektuale e qytetare të vendit, për mendimin kritik dhe për disiplinën demokratike. Reformat nuk mund të jenë vetëm administrative; ato duhet të prekin mendësitë, institucionet dhe marrëdhëniet shoqërore. Prandaj partia duhet të riorganizohet, të hapet ndaj brezit të ri dhe të krijojë mekanizma për bashkëpunim me sindikatat, me shoqërinë civile dhe me faktorë të tjerë të progresit. Vetë e majta moderne nuk mund të reduktohet në nostalgji, por duhet të ndërtojë vizion të ri për të ardhmen. Shqipëria ka nevojë për një alternativë socialiste demokratike që të kombinojë efikasitetin ekonomik me drejtësinë shoqërore, lirinë individuale me përgjegjësinë kolektive dhe interesin kombëtar me integrimin evropian. Në këtë këndvështrim, PSSH e konsideron veten pjesë të proceseve demokratike që po zhvillohen në vend dhe në kontinent. Sfida mbetet e madhe: të fitohet besimi i qytetarëve, të forcohen institucionet dhe të shmangen konfliktet shterpe që dëmtojnë shoqërinë shqiptare.

Server Pëllumbi deklaroi 1. Në rrethanat të jashtme të reja, puna socialiste po del qartazi si alternativë dominonte e së ardhmes. Në rrjedhën e vlerësimeve historike për Partinë Socialiste shqiptare dhe drejtuesin e saj, duke ardhur nga klimë pasionante... [?] 1. Në rrethanat të jashtme të reja, puna socialiste po del qartazi si alternativë dominonte e së ardhmes. 2. Në kushtet e reja duhet rikonceptuar e reformuar, për t'u bërë gati për ballafaqimet të reja politike. 3. Partia Socialiste duhet të ridimensionohet politikisht dhe organizativisht për t'iu përgjigjur situatës së re shqiptare. 4. Për të dalë nga aktuale e rëndë, po bën PS-ja dalë nga alternative shumpartiake pro shqiptare të opozitës. Hyrjes demokratike në këtë situatë nacionale, të vrullshme, në Shqipëri kushtohet vëmendje e veçantë që sigurisht nuk mund të mos trajtohet. Më tutje, analizat dhe reflektimet për procesin e thellë ndryshimeve e ngjarjeve të fundit që po kalon e jo vetëm vendi ynë, por edhe rajoni, Evropa e bota, veçanërisht në Evropën Lindore e ish Bashkimin Sovjetik, përfshijnë dhe çështje e rolit e vendit të së majtës, të progresit, dhe demokracisë. Në këto kushte po duket se përtej krizave të tranzicionit dhe konfuzioneve, forcat e majta po rifitojnë terren duke u shfaqur si alternativa më e përgjegjshme dhe më humane për zhvillimin e shoqërisë. Kjo nuk do të thotë se rikthehen skema të vjetra. Përkundrazi, kërkohet një konceptim i ri, në përputhje me liritë politike, ekonominë e tregut dhe me nevojën për drejtësi sociale. Partia Socialiste shqiptare, nëse do të jetë një forcë reale e transformimit demokratik, duhet të dijë të ruajë vlerat e së majtës moderne, të organizohet në mënyrë bashkëkohore dhe të japë përgjigje për problemet konkrete të vendit. Në këtë kuadër, Kongresi i saj merr një rëndësi të veçantë historike dhe politike. Ai është i thirrur të përcaktojë orientimet kryesore programore, strukturat e reja organizative dhe mënyrën e raportit me shoqërinë. Vetëm kështu PS-ja mund të shfaqet si alternativë e besueshme për të sotmen dhe të ardhmen.

Dje më 20.6.1992, ora 9.00 filloi punimet Kongresi i PSSH-së me marrjen pjesë 530 delegatë dhe mjaft të ftuar. Kongresin e hapi shoku Fatos Nano. Në mbledhjen e mëngjesit u zgjodhën komisionet e Kongresit, u miratua rendi i ditës dhe u dëgjuan diskutime të para. Në seancën e pasdites u vijua me raportin kryesor dhe me përshëndetjet e delegacioneve. Atmosfera u paraqit serioze dhe me interes të lartë politik.

Është nevojë e kohës që PSSH të ndërgjegjësohet në shoqërinë e re shqiptare, të krijojë vlerën e vet socialdemokrate dhe t'i japë alternativë socialdemokrate-tik karakterit e një lëvizje popullore.