Parlamentarët ngrenë zërin për të denoncuar gënjeshtrën dhe padrejtësinë Panorama ligjore e asaj që po ndodh me procesin penal të Fatos Nanos përbën një provë të re se pushteti po e përdor drejtësinë si mjet politik. Në seancën parlamentare u theksua se shkeljet janë të shumta, që nga mënyra e trajtimit të të pandehurit e deri te anashkalimi i procedurave dhe i kompetencave të Kuvendit. Deputetë të opozitës ngritën pyetje të drejtpërdrejta për organet e akuzës dhe për rolin e qeverisë në këtë proces, duke e konsideruar atë pjesë të një klime të qëllimshme presioni e frikësimi. Sipas diskutuesve, ligjet e parlamentit janë bërë objekt përdhunimi politik sa herë që cenohet pavarësia e institucioneve dhe sa herë që vendimet merren nën urdhër politik. Kjo gjendje, u tha në sallë, e largon vendin nga standardet demokratike dhe e afron me praktika të dënueshme të së shkuarës. Në qendër të kritikave ishte edhe qëndrimi selektiv ndaj ligjit, ku kundërshtari trajtohet si armik dhe ku procedura përdoret për të justifikuar dënimin e paracaktuar. Parlamentarët kërkuan transparencë, respektim të të drejtave të njeriut dhe kthim të çështjes në shinat e ligjshmërisë kushtetuese. Ata paralajmëruan se çdo vendim i marrë në kundërshtim me ligjin do të rëndojë jo vetëm mbi përgjegjësit e drejtpërdrejtë, por mbi vetë besueshmërinë e shtetit. Mesazhi i tyre ishte i qartë: shteti ligjor nuk mund të ndërtohet duke përdhunuar ligjet e parlamentit.

Pala prokurore ruajt për të pandehurin dënimin me vdekje dhe të pandehurit e tjerë po 25 vjet heqje lirie. Në fund të seancës gjyqësore prokurori deklaroi se: me këtë vendim i dha fund veprimit të tyre kriminal. I zverdhur e i venitur doli nga salla e gjyqit Fatos Nano. Nën shoqërinë e togës së forcave speciale dhe nën shfryrjet dhe britmat e turmës së komanduar ai qëndroi edhe një herë. Me qetësi shpirtërore u takua me të afërmit e tij, me zonjën e nderuar Xhoi. Ky qe çasti kur, para syve të gjithë të pranishmëve, ndodhi gjëma e egër, e pabesueshme. Zonja e mençur, e vuajtur, e pikëlluar shpërtheu në lot dhe kurajoja e saj e admirueshme u thye si kristal. Ajo humbi ndjenjat. Mbeti pa frymë. U deshën minuta dhe ndihma e mjekëve që të vinte në vete. Njeriu i tronditur nuk mund të mos pyeste: pse? Përse gjithë kjo ligësi? Për çfarë arsye? Pse kjo urrejtje kaq e pamasë? Këta pyetje po i bën sot e gjithë Shqipëria demokratike. Kjo pyetje iu bë edhe prokurorit, qysh në krye të herës, madje edhe nga vetë i pandehuri. Dhe përgjigjja e drejtuesit të akuzës ishte një e vetme: sepse ai ka kryer krime. Zoti Prokuror i tha veprat penale të Fatos Nanos. Për të vjedhur pensionin e nënave, për të vjedhur qumështin e foshnjave, për të vjedhur djathin e ushtrisë, për të vjedhur kakavalin e ekonomisë shqiptare. Kjo ishte akuza e ngritur kundër një ish-kryeministri të vendit. Sulm frontal ndaj integritetit të njeriut, ndaj dinjitetit të tij, cënim i ndërgjegjes qytetare dhe i moralit publik. Sigurisht, pyetja e parë që lindte vetiu ishte: po provat? Këto u dëgjuan me zell në sallën e gjyqit. Dëshmitarët e akuzës risollën aty procesverbalet standarde të trysnisë politike. U përsëritën formula boshe. U ridëgjuan alibitë e njohura. U paraqitën llogari të paqena, akt-ekspertime të kontestuara, hamendësime dhe interpretime të qëllimshme. Por prapë asgjë që të ngrinte barrën e një akuze serioze penale. Në vend të një procesi të rregullt ligjor, opinioni publik pa edhe një herë një skenar të sajuar, ku fjalët e mëdha zinin vendin e fakteve dhe ku dënimi kërkohej para se të vërtetohej fajësia. Kjo e bëri edhe më të rëndë klimën politike, e cila prej muajsh është ushqyer me frymë hakmarrjeje dhe me dëshirën për të eliminuar kundërshtarin. Në një vend që synon të bëhet pjesë e Europës, nuk mund të ngrihen procese politike me dekorin e drejtësisë dhe me dirigjimin e urrejtjes. Vendi ka nevojë për institucione të pavarura, për drejtësi të paanshme, për gjykime të mbështetura në prova dhe jo në parulla. Çdo shmangie nga ky standard i bën dëm shtetit, shoqërisë dhe vetë demokracisë. Ky proces është bërë tashmë simbol i përplasjes midis një pushteti që kërkon të poshtërojë kundërshtarin dhe një opinioni që kërkon të dijë të vërtetën. Dhe e vërteta nuk mund të dalë nga sloganet, as nga britmat e turmës. Ajo del nga ligji, nga provat, nga respekti për njeriun. Ndryshe, Shqipëria do të mbetet në vijën e gjyqeve të montuara politike.

Mësohet në rrethet më të afërta pranë organizatorëve të mitingut opozitar, që pas kërkesës së bërë për zhvillimin e tij, organet përkatëse kanë ndërhyrë për ta penguar. Sipas reagimeve të para, ky qëndrim konsiderohet si një tjetër shkelje e të drejtës kushtetuese për tubim dhe protestë paqësore. Përfaqësues të opozitës kanë deklaruar se vendime të tilla synojnë të krijojnë klimë frike dhe të izolojnë zërat kundërshtues. Në komentet e bëra lidhur me këtë çështje thuhet se policia po tejkalon kompetencat e saj, duke u bërë instrument i një politike ndaluese që bie ndesh me normat demokratike. Organizatorët këmbëngulin se mitingjet e ligjshme nuk mund të trajtohen si rrezik për rendin publik, përkundrazi ato janë pjesë e jetës normale politike në një shoqëri pluraliste. Ata kërkojnë që autoritetet të tërhiqen nga masat penguese dhe të garantojnë ushtrimin e lirë të kësaj të drejte themelore. Ngjarja ka shkaktuar reagim edhe në opinionin publik, ku është vënë në dukje se pengimi i grumbullimeve qytetare nuk zgjidh konfliktet politike, por i thellon ato. Respektimi i ligjit dhe i lirive publike, thuhet në reagime, është kusht i domosdoshëm për një shtet demokratik.

Asidit dhe III Hol, apo ata që e ndranë pas vetes? Vjedhja e shit-spacatol? është spekullim keqësor. Të paktën nga sa po del në dritë, nga seanca e djeshme gjyqësore kundër ish-kryeministrit Fatos Nano, dukej qartë se “gropa” e 1.6 milionë dollarëve në ndërtimin e Teatrit të Kukullave është një trill dhe një keqinterpretim i qëllimshëm. Sipas të dhënave të përmendura, bëhej fjalë për mjete të përdorura për blerje dhe furnizime të ndryshme, të paraqitura më pas si abuzim financiar. Në shpjegimet e dhëna u tha se spekulimet me shifrat janë përdorur për të krijuar efekt politik dhe për të ushqyer opinionin me idenë e një vjedhjeje të madhe. Por, sipas mbrojtjes, dokumentet dhe veprimet konkrete nuk e mbështesin këtë version. Në vend të përgjegjësive reale, po përdoren etiketime propagandistike për të goditur kundërshtarin politik. Pyetja që shtrohet nga ky shkrim është nëse do të ketë ndonjëherë përgjegjësi të vërtetë për manipulimin e fakteve dhe për përdorimin e varfërisë së popullit si armë retorike në një proces gjyqësor.

Jalal Galiçka, Hori, Erliann, Lulzimi, T? papajtjen në deklaron se me fillim të seancës ku iu drejtuan zonjës Xheni “U poshtër e poshtër, ç’po qan?” Gjatë seancës gjyqësore, editoriali sjell një tablo të ashpër politike dhe morale, ku menaxhimi i fondeve publike paraqitet si një lojë e pistë interesash. Shkrimi përdor figurën e “tavolinës së pokerit” për të denoncuar mënyrën se si, sipas tij, janë trajtuar 1.6 milionë dollarë në kurriz të popullit. Në të njëjtën kohë, përshkruhen edhe episode tensioni në sallë, me ofendime të drejtuara ndaj familjarëve të të pandehurit. Autori ngre pyetje mbi përgjegjësinë e atyre që kanë përfituar ose kanë heshtur, duke i lidhur këto me degradimin e etikës publike dhe me instrumentalizimin e procesit. Tonet janë të forta dhe akuzuese, duke synuar të ndërtojnë idenë se pas gjyqit fshihet një strukturë pushteti që luan me shuma të mëdha dhe me fatet e njerëzve.

Fatos NANO