Përfaqësues të Komitetit Shqiptar të Helsinkit z. Maka Velo dhe z. Kujtim Çashku, ndërmorën nga data 2-4 Mars 1995 një mision vëzhgimi në fushën e të drejtave të njeriut në ish-Republikën Jugosllave të Maqedonisë. Misioni i Komitetit Shqiptar të Helsinkit, mori shkas nga incidenti tragjik i 17 Shkurtit në fshatin Reshçicë e Vogël pranë qytetit të Tetovës, qytet i banuar 90 për qind nga shqiptarët etnikë, ku gjatë një përleshjeje të studentëve shqiptarë me policinë maqedonase, ditën e hapjes së Universitetit në gjuhën shqipe, mbeti i vrarë qytetari 33 vjeçar Abdyl Selman Emiri, dhe u plagosën një numër ... rëndësishëm qytetarësh të tjerë, duke përfshirë edhe policë. Komiteti Shqiptar i Helsinkit e konsideron sulmin kundër Universitetit të Tetovës si një shkelje flagrante të akteve ndërkombëtare që ... kanë të drejtën e arsimimit dhe shkollimit në gjuhën amtare. Komiteti Shqiptar i Helsinkit u bën thirrje autoriteteve maqedone që të lirojnë menjëherë nga burgu të gjithë të arrestuarit, të krijojnë kushtet e përshtatshme të legalizimit të Universitetit në gjuhën shqipe konform standardeve ndërkombëtare ndaj të cilave ajo Republikë është e angazhuar.

Opozita jep çdo ditë mesazhe emancipimi Kaloi një vit e gjysmë nga burgosja politike e kryetarit të Partisë Socialiste dhe deputetit Fatos Nano dhe tashmë kjo çështje është bërë objekt i vëzhgimeve dhe analizave edhe nga organizma të rëndësishëm të politikës evropiane. Çështja Nano e komprometon keqas regjimin e sotëm në sytë e botës demokratike dhe të qytetëruar. Një e nga një u rrëzuan kllapat e rënda me të cilat ishte ndërtuar akuza monstruoze ndaj Nanos, akuza e cila synonte dështimin e saj, goditjen e partisë në drejtimin e saj, ashtu edhe goditjen, denigrimin dhe eliminimin politik të vetë Fatos Nanos. Sot gati të gjithë e konsiderojnë Fatos Nanon të burgosur politik dhe qëndrimi i tij e ka bërë atë tashmë të padiskutueshëm si një nga personalitetet kryesore të jetës politike shqiptare. Dy rezoluta të Parlamentit Evropian dhe disa raporte të Unionit Ndërkombëtar kanë vënë në dukje në mënyra të ndryshme domosdoshmërinë që kjo çështje të marrë një zgjidhje të drejtë e të shpejtë duke kërkuar edhe lirimin e tij. Por është edhe fakt se të gjitha këto materiale janë arkivuar nga pushtetarët me shpresë se e nesërmja do të sjellë me vete dhe harresën. Por, ka ndodhur e kundërta. Koha e fundit po flitet më hapur për qëndrimin e Evropës për këtë çështje. Dhe është vënë ish kryetari i burgosur ... të gjatë është munduar të shmangë përgjegjësinë e pushtetit në vonesën pothuajse trevjeçare të Shqipërisë për pranimin në Këshillin e Evropës. Shpesh herë është bërë përgjegjësi opozita duke e paraqitur sikur është ajo që nuk e ka dhënë pelqimin e bëhet pengesë. Është spekuluar dhe janë shtrembëruar qëndrimet dhe deklaratat e disa liderëve të PS-së. Por e gjithë kjo ka qenë e pafuqishme që të fshijë rolin emancipues të opozitës dhe të shtypit në rrugën e Shqipërisë drejt Evropës. Është Partia Socialiste që megjithëse ka qenë në qendër të sulmeve të pushtetit, me kryetarin e burgosur, me kërcënime burgosjesh të reja, me spastrime politike nga puna që është shprehur me një PO të plotë për pranimin e Shqipërisë në Këshillin e Evropës. Është vetë Fatos Nano i burgosur, që nga qelia e burgut, ka shprehur publikisht mendimin e tij pro pranimit të Shqipërisë në Këshillin e Evropës. Janë përfaqësuesit e shtypit të pavarur dhe opozitar shqiptar, pikërisht në ditët kur kolegët e tyre ishin të burgosur, që thanë fjalën PO në aktin me raportet e Këshillit të Evropës. Të gjitha këto qëndrime, që janë të hapura dhe publike, kanë parë një synim të qartë për t'i dhënë mesazhe emancipuese pushtetit të sotëm. Është për të ardhur keq që e gjithë kjo nuk ka gjetur asnjë lloj shprese ... shembje për konsensus nga ana e pushtetit. Përkundrazi nuk kanë reshtur përpjekjet e tij për ta paraqitur çështjen Nano, thjesht një krijim të opozitës. Por nëse Evropa e ka bërë ‘ashtë’ këtë çështje të vetën, kjo nuk ka ardhur vetëm nga puna e PS-së por kanë qenë edhe verifikimet e vazhdueshme dhe të kujdesshme të organizmave evropiane. Përfaqësues të tyre kanë ardhur edhe në Shqipëri, kanë ballafaquar faktet, qëndrime dhe mendime. Nëse Evropa është e ndjeshme dhe vë kushte të tilla nuk është faj i opozitës që ngre zërin dhe lufton për lirimin e Fatos Nanos, për respektimin e ligjeve dhe normave demokratike, por është faj i atyre që e kanë bërë këtë burgosje, që shkelin ligjet dhe nuk respektojnë normat demokratike. Ata janë dhe përgjegjësit kryesorë për çdo vonesë dhe pengesë e vetme për pranimin e Shqipërisë në Evropë. THOMA GËLLÇI … Por, ka ndodhur e kundërta. Kohet e fundit po flitet më haptas për qëndrimin e Evropës për këtë çështje. Dhe është vetë ish kryetari i Partisë Demokratike Eduard Selami i cili ka kryesuar edhe delegacionin shqiptar në Strasburg që flet tani pak më hapur rreth interesimit që është treguar për Nanon në Strasburg. Dhe është e kuptueshme interesimi i Evropës jo vetëm sepse jemi pjesë e saj por sepse për të është e papranueshme të tolerojë dhe të mos dënojë çdo shkelje të të drejtave të njeriut dhe aq më tepër ato politike kudo që të ndodhin. Çështja Nano, çështja e gazetarëve, mungesa e kushtetutës, mungesa e lirive të grumbullimit dhe manifestimeve, shkelja e të drejtave të njerëzve janë aspekte të vërteta se përse Shqipëria nuk është bashkuar ende me familjen Evropiane dhe përse ende vazhdon avazi se kjo do të ndodhë këtë tremujor, këtë fund muaji apo atë fillim viti. Tashmë dihet se Shqipëria ka mbetur shumë prapa nga shoqëritë e veta dhe rënditet me disa republika nga Kaukazi. Propaganda zyrtare për një kohë…

DJE NË PARLAMENT: Deklarata e PD-së nuk synon të gjejë vrasësit e viktimave por të shpëtojë vetveten! - Spahia zëdhënës i Berishës në parlament - Do të luftojmë çdo përpjekje për instalimin e shtetit partiak DEKLARATË E GRUPIT PARLAMENTAR TË PSSH U duk se seanca e djeshme e Kuvendit Popullor, filloi e qetë, por nuk ishte ashtu. Skenari i fshehtë i PD-së, i shpallosur vetëm pak orë përpara se të fillonin punimet, në gazetën e tyre, hyri në skenë. Protagonist i saj si gjithmonë ishte kryetari i grupit parlamentar të PD-së, i mirënjohuri Spahia. Duke hapur punimet e ditës, z. Arbnori u shpreh se kanë ardhur për miratim një Dekret i Presidentit, për bonot e privatizimit e me pas, kemi për të diskutuar e miratuar projektligje të tilla si ai i deklarimit të pasurisë, tha ai. Duke e kundërshtuar këtë procedurë kryetari i grupit parlamentar të PS-së, Dokle u shpreh se: Nuk jemi dakort për shtrirjen e problemit në këtë mënyrë. Deri tani privatizimi është bërë në mënyrë skandaloze dhe që të mos vazhdojë më kështu duhet që qeveria të paraqes menjëherë strategjinë e privatizimit, dhe unë në emër të grupit tim do të propozoja, që një diskutim i tillë të bëhej paralelisht me atë të paraqitjes në parlament i strategjisë nga qeveria-tha ai. Replika e radhës i takoi reformatorit të privatizimit të PD-së, Kopliku i cili kundërshtoi «me argumente» shifrën e dhënë nga Dokle, se 30 për qind e privatizimit është bërë nën dorë, duke u shprehur se e gjithë kjo është sajim i gazetës ZP. Duke kaluar në votim natyrisht, fitoi rendi i ditës paraqitur nga z. Arbnori. Grupi parlamentar i Partisë Socialiste, bashkë me të gjithë deputetët e tjerë të Kuvendit Popullor, mbajtën një minutë heshtje për të gjithë ata njerëz që përmendi deklarata e zotit Spahia. Me këtë qëndrim ne shprehem respektin tonë për jetën dhe vdekjen e çdo qytetari të Republikës e veçmas për viktimat që u vranë në ato momente të trazuara të kalimit të Shqipërisë drejt demokracisë. Por deklarata e zotit Spahia del dhe synon jashtë këtij kuadri human. Ajo synon të instrumentalizojë e të politizojë në mënyrën më ekstreme dhe me qëllime të kalkuluara e të mbrapshta. Por ne nuk kemi asgjë me zotin Spahia dhe as me grupin parlamentar të PD sepse ai nuk bën gjë tjetër vetëm se lexon një mesazh politik të presidentit Berisha. Janë të njohura akuza: e tij kundër PS. Janë të njohura përpjekjet e tij që të rikuperojnë humbjet e njëpasnjëshme me atë ashtuquajturin «antikomunizëm». Komunizmi ka marrë fund dhe nuk ka për t'u kthyer. Këtë e dinë kudo prej nesh. Me këtë lojë propagande të PD-së për Tiranën, z. Lisit të '91 ... Sulmi politik i z. Berisha është i dështuar sepse ai nuk e ka hallin tek shkurt i 1991, por tek shkurt i 1995, nuk e ka hallin tek masakra imagjinare, por pikërisht se u shmang ajo, gjë që e kanë deklaruar persona të tjerë të larta si Papa i Romës apo presidenti gjerman Herzog. Nuk ua kemi fajin në për kolapsin e qeverisjes suaj, nuk ua kemi fajin ne për krizën në partinë tuaj. Koha e bajraktarëve politikë ka mbaruar një herë e mirë. Edhe ai që votuan dje për të, sot kanë tjetër bindje. Edhe ata që votojnë sot për të në konferenca të jashtëzakonshme në nesër do t'i dëgjojmë të flasin ndryshe. Të gjithë jemi njerëz të lirë dhe nuk pranojmë të marrim dorë tek prirjesh të vjetshpallur. Prandaj ne kërkojmë që: Presidenti të bëjë punën për të cilin është votuar dhe të mos organizojë politika përçarëse në vend. Drejtësia të bëjë punën e saj. Parlamenti të bëjë punën e tij. Ne respektojmë çdo të drejtë humanitare dhe ligjore, respektojmë parimet e shtetit të së drejtës dhe dhe ushtrimin e diktatit politik. … ritat dhe deputetët e PD-së, që kërkojnë të vazhdojnë me argumente» shifren natyrisht, fitoi rendi i ditës paraqitur nga z. Arbnori. Por, ndërsa punimet do të futeshin në rrjedhën normale, sipas procedurës së sapomiratuar, kryetari i grupit të PD-së, Spahia kërkoi 15 minuta, kohë për mbledhje me grupin. … rsha. Janë të njohura akuza: të të rikuperojë humbjet e njëpasnjëshme me atëshuqajturin kthyer. Këtë e di mirë kushdo prej nesh. Me këtë lloj propagande të… sekretari i PD-së për Tiranën z. Memia, ku me një fjalor banal dhe tipik hakmarrës akuzonte drejtpërdrejt e partisë socialiste «për masakrat e tyre» gjatë shkurtit dhe… … psai erdhi në pushtet. Do të bënte mirë që dobësikun ta propozonin të ketë përpara se «u jepte dekorata kriminelëve të deklaruar në luftë». Sulmi politik i z. Berisha është i dëshëtuar por tek shkurt… … risit të ’91. Por, edhe pse në deklaratën e vet nuk përmendeshin emra, nëntëksti ishte i qartë. Në për… (Vijon në faqen 2)

Në seancën e mbraditës, parlamenti i vazhdoi punimet me diskutimin e miratimin e projektligjit për deklarimin e pasurisë për drejtuesit dhe të zgjedhurit. Një ligj i tillë ekziston në të gjitha vendet demokratike, e vlen të theksohet se megjithë këmbënguljen e disa politikaneve ai u paraqit tepër vonë për miratim. Duke diskutuar në parim për projektligjin pati edhe deputetë si z. Kopliku, që «gjeti» rast për t’u rrëfyer se ai vetë dhe familja e tij, nuk kanë asnjë pasuri tjetër veç shtëpisë… Kryetari i Shërbimit të Kontrollit të Shtetit, e vlerësoi atë tepër të rëndësishëm dhe theksoi se deklarimi i pasurisë duhet të fillojë që në vitet 1990 pasi vetëm kështu tha ai, mund të nxirret pasuria e nomenklaturës, së kuqe. Është e pandershme të verifiko-

Çështje e «Sotiris» së shpall në prokurori U shoqërua me replika të forta interpelanca e pyetjeve të z. Çela me deputetin Kalakula. Në përgjigje të pyetjeve të drejtuara z. Çela shpjegoi se për personat që janë konstatuar shkelje nga organi i tij janë bërë denoncime në prokurori, dhe janë marrë masa, por nuk arriti të përmend asnjë emër nga funksionarë të lartë shtetërorë. Për anijen «Sotiris» ai tha se ky është një problem administrativ dhe se dosja do të shko- jë prokurorisë. Duke patur të drejtën e replikës, duket se deputeti Kalakula ishte i përgatitur për përgjigje për të tilla akuzave dhe jo konkrete nga z. Çela sepse ishte i përgatitur me shkrim. Duke replikuar ai theksoi se pyetjet kërkonin emra konkretë, por të cilën zoti Çela nuk e bëri sepse kishte frikë. Unë tha ai kam një dosje të plotë (Vijon në faqen 4)

Tre pyetje deputetit Halli Lala, anëtar i Komisionit të Marrëdhënieve Politike me jashtë të Kuvendit Popullor Pyetësi: - Zoti Halli, dje kryetari i komisionit tuaj parlamentar, Eduard Selami, ka bërë publik një tjetër kusht të Këshillit të Evropës për kushtet e Shqipërisë në këtë organizëm. Për ç’është fjala? Pyetësi: - Zoti Halli, dje kryetari i komisionit tuaj parlamentar, Eduard Selami, ka bërë publik një tjetër kusht të Këshillit të Evropës për pranimin e Shqipërisë në këtë organizëm. Për ç’është fjala? Përgjigje: - Së pari jemi informuar nga shtypi, në aktivin e PD-së Shkodër, Selami ka thënë se nuk është dhe një kusht tjetër për pranimin e Shqipërisë në Këshillin e Evropës, por që ai e bizjonë të mos pis, por që ai e bizjonë të mos pis, për çështje të vërteta është se as që la përgjysmë në Shkodër, dhe që la përgjysmë në Shkodër, ai që la përgjysmë në komisionin parlamentar që ai bën pjesë e madje edhe kryetar i tij. Më në hollësi Selami tha se Shqipëria nuk ka arsye që Shqipëria të mos pranohët në Këshillin e Evropës, pasi disa pengesa të mëparshme, që ishin Kushtetuta (pa përbërje në minoritetet përbërje kushtin) dhe liria e përditshme e delegacionit dhe disa prej kandidatëve të komisionit për në KE për drejtësi e minoritetet të jenë në radhë e ndonjë të tilla. Por, Selami vuri në dukje se ka qenë vullneti i përbashkët … … qoftë se opozita e kushtëzoi këtë me lirimin nga burgu të kryetarit të PS-së, Fatos Nano. Këtë gjë deklaroi Selami, ndërsa Ali Spahia ndërhyri që atij nuk i kishte ndonjë rast ndodhur këtë faktor e rrethanë të mundshme. Kryetari i Komisionit të Jashtëm theksoi gjithashtu se, pavarësisht nga kjo gjë, edhe në takimin në fund që ai së bashku me z. Namik Dokle, kanë pasur me sekretarin e Këshillit të Evropës, zotin Tarchy, zot. Dokle nuk e ka zënë në gojë një kusht ky, përkundrazi është shprehur në favor të pranimit të Shqipërisë në këtë organizëm. A është, pra, cilë është mënyra që Selami e ekspozoi këtë rrethanë publikuar. Velu në këtë spjegim me faktin që Spahia dhe Dokle do të jenë më 14 mars në Londër në komision politik të Asamblesë Parlamentare të KE dhe nëse do të kemi një kufi të PS, unë paraprakisht, po them këtu që di gjë që një nga këto gjëra mund të mos e mbajë më vete. Por në fakt, P. Arbnori e gjilmonë ka vendosur që vetëm Spahia të shkojë në Londër duke qëndruar në pozicionin e tij partik. Pyetja: - A pati reagim në Komision ndaj këtij deklarimi? U prit qetë. Se paku nuk dukje, Spahia tha ato që shpjegova më lart. Se për ne socialistët kjo nuk është e papritur. E kemi ndjerë prej kohësh. Unë në komisionin hapët që Partia Socialiste, si në çdo rast tjetër, dhe në këtë çështje, vi në ballancë raportet e interesave, duke mos u dhënë përparësi interesave të partisë ndaj atyre të Shqipërisë. Për ne është e qartë se pranimi i Shqipërisë në Këshillin e Evropës do të jetë një faktor i fuqishëm edhe në zhvillimin e drejtë të Çështjes Nano. Pyetja: - Pra ju si trajtoni këtë deklarim i ri në gojën e Selamit? Përgjigje: Çdokush ka të drejtë të reflektojë. Megjithatë nuk shoh ndonjë opinjon të ri të Selamit në raport me PS-në. Madje mua më duket (gjithnjë mendimi im) se ka një gjë që bë në ne sy. E kemi vënë re të gjithë, që pushteti politik i Berishës përpiqet në çdo çast që PS-së t’i krijojë s’uatë të atilla që ajo të reagojë në mënyrë ekstreme. Me gjithë provokimet ajo po i merr gjërat shtruar, qetë dhe me pasione. Berisha doll me propagandën e vet se PS nuk u Kushtetuta. Tani duket në dritë të diellit se kush nuk e do Kushtetutën. Ka çështje që PS-ja nuk e do Shqipërinë në Evropë, ne kemi deklaruar e punojmë për të kundërtën. Tani na duket sikur na rrëjjnë në vesh: Po ju ç’keni (eshtë) në Evropë që ua kujton këtë kartel! Ne themi le t’i mbajnë për vete ata që i kanë, e të mos i marrin ndërdhim të mirë, si dhe s’kemi ndërmend t’i vëmë në jetë, qoftë dhe me sakrifica. Shkurt, askujt nuk i japim atë kënaqësi që dikush tu bëjë: bëni. Ja socialistët nuk e duan Shqipërinë në Evropë! Ka të tjerë që janë gati të venë me të drejtë Evropën, maft që dikush tjetër të bëjë përgjesën për këtë. Në këtë kontekst qëndrimi e Selamit nuk e shoh të pastrë. Qoftë i gabuar. Për mua duhet kujtuar shprehen në shekullin e Nanos: ne PS-ja u sktaturua. Ndodhi ajo që duhet të vërtetohet në burg për PD-ja u mori më keq proklamimin.

Gjithçka mbetet pezull, veç 40 faqeve të prokurorisë Përfundimisht dosja e prokurorisë prej 40 faqesh, ku deputetët Ruli dhe Uka akuzohen në lidhje të ashtuquajturin «Skandali i drurit të arrës», do të shkojë në Parlament. Do të diskutohet heqja e imunitetit për dy ish zyrtarë shumë të lartë të qeverisë Me(s)ki, aktualisht anëtarë të kryesisë së PD-së. Pozita e veçantë e të akuzuarve publikut që i ka dhënë shtypi kriji problem dhe precedentët rast heqje imuniteti, paralajmërojnë lutë afër nga të dy palët si dhe polemikon të forcave politike vend. Pyetja se cili do të jetë qëndrimi i partisë suaj në Parlament, në lidhje me «Skandalin e drurit të arrës» mori këto përgjigje: Adil Baleta: Janë 4-5 gazeta që unë nuk i jap intervista. Tani e kam «disa» të prash konfrontim. Për këtë Teta Akoma nuk kemi vendosur për ndonjë qëndrim. Do të na i ka mendime të ndryshme. Dori tan do të diskutojmë te nënvëshme në… Kosta Makariami: Ky është pro… …sur. Patejitur që do të përçaktojmë një qëndrim. Namik Dokle: S’jemi mbledhur për të diskutuar. Duhet të njihemi edhe me dosjen, është çështje që dosja. Ne duhet të bisedojmë nga ana tjetër, ne duhet të jemi kundër korruptimit. Naqo Apostoli: Ne jemi të vendosur në luftën e korrupsionit. Në rastin konkret nuk jemi mbledhur për të përcaktuar ndonjë qëndrim, por në këto raste qëndrimet tona individuale, pra deri tani veç deklarimit dhe pa marrë kundër korruptimit, partitë nuk kanë përcaktuar qëndrimin konkret të tyre. Po të akuzuarit? Pyetës nëse se apsorojnë përcaktimin, nëse Polite apo do të mbrohen vetë, Ruli lu përgjigj: «Tani për tani nuk mund të them gjë». Natyrisht të gjithë do të bindin të korruptuarit. Kjo do të jetë? … Gaqo por në këto raste qëndrimet korruptimit, partitë nuk kanë përcaktuar qëndrimin konkret të tyre. Për të akuzuarit? Pyetës nëse se aprosonte përcaktimin, nëse do të jetë në… BREGU SKRELI